Tín dụng xanh, động lực mới cho tăng trưởng và tái cấu trúc tài chính

Từ xu hướng đến động lực tăng trưởng mới

Năm 2025 ghi nhận bước tiến rõ rệt của tín dụng xanh khi dòng vốn không còn tập trung chủ yếu vào doanh nghiệp lớn mà đã lan rộng sang khu vực cá nhân. Tổng dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống đạt gần 780.000 tỷ đồng vào cuối năm, tăng 14,6% so với năm trước - mức tăng vượt xa tốc độ 9,5% của năm 2024. Dù tỷ trọng mới chiếm 4,19% tổng dư nợ nền kinh tế, nhưng tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017–2024 vẫn duy trì trên 21,2% mỗi năm, gần gấp đôi mức chung.

Tín dụng xanh toàn cầu tăng trưởng mạnh, thúc đẩy các dự án tiết kiệm năng lượng, năng lượng tái tạo và công nghệ sạch. Nguồn Nam Á Bank.

Về cấu trúc, nguồn vốn xanh hiện tập trung chủ yếu vào ba lĩnh vực: nông nghiệp bền vững (khoảng 33%), năng lượng tái tạo và năng lượng sạch (22%), cùng các dự án công trình và giao thông xanh. Sự tham gia của các tổ chức tín dụng cũng tăng nhanh, từ 15 đơn vị năm 2017 lên 78 đơn vị hiện tại, cho thấy mức độ lan tỏa ngày càng rộng của tín dụng xanh trong toàn hệ thống.

Ở chiều ngược lại, nhu cầu từ thị trường đóng vai trò không nhỏ. Khảo sát năm 2025 của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao cho thấy 86% người tiêu dùng chấp nhận chi thêm 5–10% cho sản phẩm thân thiện môi trường. PwC cũng ghi nhận 54% người Việt sẵn sàng trả thêm tối đa 10% cho sản phẩm bền vững, cao hơn mức trung bình khu vực. Chính sự thay đổi trong hành vi này đang kéo tín dụng xanh tiến gần hơn đến các nhu cầu tiêu dùng như xe điện, điện mặt trời áp mái hay nhà ở xanh.

Trong bối cảnh chi phí vốn biến động, tín dụng xanh không còn là câu chuyện mang tính khuyến khích mà đã trở thành công cụ tối ưu tài chính. Nhiều ngân hàng lớn như Vietcombank, BIDV, MBBank đã triển khai các gói vay ưu đãi với lãi suất thấp hơn thị trường từ 1,5–2% mỗi năm, đồng thời áp dụng thời gian ân hạn linh hoạt. Đây là cách các tổ chức tín dụng định hướng dòng vốn vào những tài sản có mức độ rủi ro thấp hơn.

Hiệu quả kinh tế thể hiện rõ qua các ví dụ cụ thể. Một người mua xe điện trị giá 1,2 tỷ đồng trong năm 2026 có thể tiết kiệm ngay 60–70 triệu đồng nhờ mức lệ phí trước bạ chỉ khoảng 5–6%, thấp hơn đáng kể so với xe sử dụng nhiên liệu truyền thống. Nếu sử dụng khoản vay xanh với lãi suất khoảng 6,5%/năm, chi phí lãi vay trong 5 năm tiếp theo có thể giảm thêm khoảng 35 triệu đồng.

Ở lĩnh vực bất động sản, các công trình đạt chứng chỉ xanh như EDGE hoặc LEED không chỉ giúp tiết kiệm khoảng 20% chi phí năng lượng mỗi tháng mà còn có khả năng tăng giá từ 10–12% so với các dự án cùng phân khúc. Điều này cho thấy tín dụng xanh không chỉ là khoản chi tiêu mà còn mang lại giá trị đầu tư rõ rệt.

Làn sóng vay xanh và áp lực tái cấu trúc

Khi lợi ích tài chính đủ rõ ràng, hành vi tiêu dùng sẽ thay đổi, và sự thay đổi đó khi diễn ra trên diện rộng sẽ tạo ra áp lực đáng kể lên toàn bộ hệ thống. Mỗi quyết định vay vốn cho sản phẩm xanh thực chất là một tín hiệu điều chỉnh dòng vốn trong nền kinh tế.

Theo Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đến năm 2030, sự gia tăng của tín dụng xanh đang buộc hệ thống ngân hàng và doanh nghiệp phải tái cấu trúc. Khi quy mô dư nợ tiến gần mốc 800.000 tỷ đồng, các tiêu chuẩn ESG không còn mang tính hình thức mà trở thành yếu tố quan trọng trong đánh giá và quản trị rủi ro.

Top 10 Ngân hàng xanh dẫn đầu xu hướng ESG tại Việt Nam 2026. Nguồn: Viet Research.

Tuy vậy, thị trường vẫn đối mặt với không ít thách thức. Giá thành của các sản phẩm xanh như vật liệu phát thải thấp hay hệ thống lưu trữ năng lượng vẫn cao hơn 15–20% so với sản phẩm truyền thống, tạo ra rào cản nhất định cho người tiêu dùng. Trước áp lực đó, các ngân hàng đang chủ động đổi mới, từ việc chấp nhận tài sản đảm bảo “xanh” đến kéo dài thời hạn vay lên 30–35 năm nhằm giảm áp lực tài chính.

Những lựa chọn tiêu dùng mang tính bền vững vì thế không chỉ dừng lại ở khía cạnh môi trường, mà còn trở thành công cụ thúc đẩy doanh nghiệp tối ưu chi phí và hoàn thiện chuỗi cung ứng.

Tín dụng xanh đang dần trở thành một phần tất yếu trong đời sống kinh tế tại Việt Nam. Khi người tiêu dùng sẵn sàng chi trả cho những giá trị bền vững, họ đồng thời tạo ra lực kéo khiến dòng vốn ngân hàng dịch chuyển theo hướng tương ứng.

Mối quan hệ giữa tiêu dùng xanh và tín dụng xanh tạo thành một vòng tuần hoàn hai chiều: nhu cầu thúc đẩy nguồn vốn, và nguồn vốn lại hỗ trợ mở rộng thị trường. Trong quá trình đó, người tiêu dùng không còn là bên thụ động, mà trở thành tác nhân trực tiếp góp phần định hình cách dòng tiền vận hành trong nền kinh tế.