Tín hiệu chiến lược từ việc Trung Quốc, Nga nối lại tuần tra chung bằng máy bay ném bom

Máy bay ném bom Tu-95MS của Nga. Ảnh: AFP/TTXVN (Không sao chép, sử dụng lại bởi bên thứ ba)

Ngày 30/6, Trung Quốc và Nga tiến hành cuộc "tuần tra chiến lược chung" lần thứ 11 kể từ năm 2019, triển khai đội hình lớn gồm máy bay ném bom, tiêm kích, máy bay tiếp dầu và trinh sát bay qua biển Nhật Bản, biển Hoa Đông và khu vực Tây Thái Bình Dương.

Theo trang National Interest, động thái này không chỉ nhằm nâng cao khả năng phối hợp tác chiến giữa hai lực lượng không quân, mà còn được cho là phép thử đối với tốc độ phản ứng của Mỹ cùng các đồng minh tại Đông Bắc Á.

Đội hình hỗn hợp quy mô lớn

Theo thông tin được công bố, cuộc tuần tra có sự tham gia của nhiều loại máy bay hiện đại của cả Trung Quốc và Nga.

Phía Trung Quốc triển khai 4 máy bay ném bom chiến lược H-6, 6 tiêm kích đa năng J-16, một máy bay tiếp dầu trên không Y-20, một máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không KJ-500, một máy bay trinh sát tình báo điện tử Y-9 cùng nhiều tiêm kích J-10 và J-11 làm nhiệm vụ hộ tống.

Trong khi đó, Nga điều hai máy bay ném bom chiến lược Tu-95 Bear, hai máy bay tuần tra hàng hải Tu-142, các tiêm kích Su-30, Su-35 và một máy bay tiếp dầu Il-78.

Theo lộ trình bay, các máy bay ném bom Trung Quốc cất cánh từ lãnh thổ nước này trước khi hội quân với các máy bay ném bom Nga trên biển Nhật Bản. Đội hình sau đó bay xuống phía Nam theo hướng Okinawa, tiến vào khu vực Tây Thái Bình Dương rồi vòng lên phía Bắc trước khi trở về căn cứ. Toàn bộ nhiệm vụ kéo dài khoảng sáu giờ.

Hoạt động trên nhanh chóng khiến các nước trong khu vực triển khai lực lượng giám sát.

Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản điều tiêm kích F-15 xuất kích, trong khi Không quân Mỹ sử dụng tiêm kích tàng hình F-35A để theo dõi và ngăn chặn đội hình tuần tra khi cần thiết. Không quân Hàn Quốc cũng điều chiến đấu cơ sau khi một số máy bay tham gia hoạt động tiến vào Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) của nước này trong thời gian ngắn.

Mặc dù vậy, không có vũ khí nào được sử dụng và toàn bộ hoạt động của các bên đều diễn ra trong không phận quốc tế.

Không chỉ là màn phô diễn sức mạnh

Theo giới phân tích, mục tiêu của các cuộc tuần tra chung không chỉ đơn thuần là thể hiện mối quan hệ hợp tác quân sự giữa Bắc Kinh và Moskva.

Đây còn là cơ hội để hai bên rèn luyện khả năng phối hợp trong các chiến dịch đường dài với máy bay ném bom chiến lược, từ tiếp dầu trên không, chỉ huy - kiểm soát cho đến hiệp đồng giữa các lực lượng không quân vốn sử dụng những học thuyết và hệ thống tác chiến khác nhau.

Các phi công của Trung Quốc và Nga cũng có thêm kinh nghiệm hoạt động tại khu vực nằm sát mạng lưới phòng không của Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc.

Quan trọng hơn, mỗi lần tuần tra đều buộc các nước trong khu vực phải điều máy bay đánh chặn và triển khai hệ thống giám sát. Điều này giúp Trung Quốc và Nga quan sát, thu thập dữ liệu về cách thức phản ứng cũng như thời gian triển khai lực lượng của Mỹ và các đồng minh trong các tình huống tương tự.

Về lâu dài, việc phải liên tục xuất kích đánh chặn những chuyến bay như vậy cũng khiến máy bay và phi công của các nước đồng minh chịu thêm áp lực khai thác, làm tăng chi phí bảo dưỡng và hao mòn trang thiết bị.

Quy mô và mức độ phối hợp ngày càng cao

Điểm đáng chú ý là các cuộc tuần tra chung giữa Trung Quốc và Nga đang ngày càng mở rộng cả về quy mô lẫn độ phức tạp.

Nếu trước đây chủ yếu là các tốp máy bay ném bom, thì hiện nay đội hình đã bao gồm đầy đủ máy bay hộ tống, máy bay tiếp dầu và máy bay chỉ huy - cảnh báo sớm trên không. Điều này phản ánh mức độ huấn luyện thực tế cao hơn và khả năng tiến hành các chiến dịch đường dài với nhiều thành phần tham gia.

Cuộc tuần tra cũng cho thấy Bắc Kinh và Moskva đã nâng cao đáng kể năng lực phối hợp các chiến dịch trên không tại nhiều khu vực biển cùng lúc.

Đối với Mỹ và Nhật Bản, điều này đồng nghĩa với việc phải duy trì năng lực giám sát liên tục, bảo đảm khả năng xuất kích nhanh của lực lượng tiêm kích cũng như tăng cường phối hợp giữa các mạng lưới phòng không đồng minh.

Thời điểm diễn ra hoạt động cũng được đánh giá là mang nhiều dụng ý. Cuộc tuần tra được tiến hành đúng lúc Mỹ cùng các đồng minh tổ chức cuộc tập trận Valiant Shield định kỳ. Theo các nhà phân tích, đây là thông điệp cho thấy Trung Quốc và Nga cũng có khả năng tiến hành các hoạt động quân sự chiến lược hiệp đồng ngay trong thời điểm các lực lượng do Mỹ dẫn đầu đang tập trận quy mô lớn.

Tín hiệu chiến lược ngày càng rõ nét

Theo nhận định của trang National Interest, mặc dù các cuộc tuần tra chung vẫn tuân thủ luật pháp quốc tế và diễn ra trong không phận quốc tế, chúng ngày càng được xem là một công cụ phát đi tín hiệu chiến lược của Bắc Kinh và Moskva.

Các hoạt động này không nhất thiết phản ánh sự chuẩn bị cho một cuộc xung đột cận kề, nhưng cho thấy hai nước đang từng bước nâng cao khả năng triển khai sức mạnh trên phạm vi xa, đồng thời tiếp tục cải thiện trình độ tác chiến hiệp đồng.

Quan trọng hơn, những chuyến bay như vậy cũng gửi thông điệp tới Mỹ và các đồng minh rằng trong trường hợp xảy ra khủng hoảng tại Tây Thái Bình Dương trong tương lai, họ có thể phải đối mặt không chỉ với phản ứng từ Trung Quốc mà còn cả sự phối hợp quân sự của Nga.