Tín hiệu tích cực từ một số thống kê thị trường lao động

Trong 5 năm này, các luồng di cư có xu hướng chững lại. Di cư liên vùng giảm dần, thay vào đó là xu hướng nội vùng tăng khi người lao động (NLĐ) ngày càng tìm kiếm việc làm gần nhà, các tỉnh, thành tăng đầu tư tạo việc làm cho lao động địa phương và thu hút tỉnh, thành lân cận. Di cư nội vùng, tức di chuyển nơi cư trú giữa các tỉnh trong cùng một vùng kinh tế, ngày càng tăng và chiếm tỷ trọng lớn nhất, diễn ra ở cả 7 vùng kinh tế. Xu hướng này phản ánh NLĐ ngày càng thu hẹp khoảng cách dịch chuyển, tìm kiếm cơ hội việc làm trong phạm vi quen thuộc, đi lại thuận lợi; nhất là ở Đông Nam Bộ và vùng Đồng bằng sông Hồng.

Tại các vùng kinh tế, nhiều tỉnh, thành nổi lên như các thủ phủ công nghiệp với hàng loạt nhà máy sản xuất, thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và hàng trăm nghìn lao động đến làm việc, như Thái Nguyên, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc cũ. Thay vì tới Hà Nội hay vào miền Nam, đi xa tìm kiếm việc làm, nhiều người dân chọn ở lại quê nhà hoặc chuyển sang các tỉnh, thành lân cận làm việc để tiết kiệm chi phí sinh hoạt và điều kiện sống tốt hơn.

Ngược lại, di cư liên vùng giảm khi một số vùng trọng điểm thu hút các dự án đầu tư công nghệ cao, không cần quá nhiều lao động. Quy mô di cư lao động giảm ở tất cả loại hình, khoảng cách, cho thấy sự bão hòa dân cư tại các đô thị lớn, NLĐ ngày càng muốn ổn định cư trú hơn.

Những thông tin trên là khá tương đồng với một báo cáo khác do một số đơn vị phối hợp thực hiện cũng vừa công bố, có tên “Thị trường việc làm Việt Nam trong bối cảnh mới”, sau khi khảo sát hơn 1.000 NLĐ và nhà tuyển dụng toàn quốc, cho thấy quan niệm về công việc của NLĐ ngày càng thay đổi, tránh xa xôi, tránh độc hại, ưu tiên sức khỏe tinh thần.

77% NLĐ được hỏi cho biết sẵn sàng đánh đổi thu nhập để lấy môi trường làm việc lành mạnh, được tôn trọng và cân bằng hơn. Tỷ lệ này phần nào phản ánh môi trường, văn hóa Cty và sức khỏe tinh thần đang dần trở thành tiêu chí then chốt trong công nghiệp. Khái niệm “công việc ổn định” vì thế cũng được nhiều NLĐ nhìn nhận lại. “Ổn định” không đồng nghĩa với biên chế dài hạn hay mức lương cao mà gắn nhiều hơn với khả năng cân bằng giữa công việc với đời sống riêng và phát triển bền vững, mục tiêu công việc rõ ràng, an toàn tâm lý trong môi trường làm việc. 47% người được hỏi chọn gắn bó không đi tìm việc khác vì yếu tố ổn định này.

Những thống kê nêu trên là rất quan trọng với các cơ quan làm chính sách và DN. Xu hướng di cư lao động xa nhà ngày càng giảm cho thấy chính sách việc làm ở tầm vĩ mô đã phát huy kết quả; việc các tỉnh, thành tăng đầu tư cơ sở hạ tầng, thu hút vốn đầu tư để tạo việc làm cho NLĐ địa phương là hợp lý, đúng đắn; và định hướng này cần tiếp tục phát huy. Xu hướng NLĐ không ưa môi trường làm việc “độc hại tinh thần”, quá nhiều áp lực; là vấn đề rất hợp lý mà toàn bộ các Cty cần rà soát, thay đổi. Trong các chính sách lao động việc làm, khi mà cả Nhà nước, DN và NLĐ đều có những giải pháp quan niệm hài hòa, thì sức sản xuất của xã hội sẽ vừa đạt hiệu quả tối ưu, vừa đạt tiêu chí “mỗi ngày đi làm là một ngày vui”.

Bùi Chánh Yên