Trong lịch sử khoa cử thời phong kiến, không hiếm những trường hợp học tài thi phận. Đó là Cao Bá Quát, nổi tiếng 'văn như Siêu, Quát vô tiền Hán', thi Hương chỉ đỗ cử nhân hạng chót vì quyển thi bị dính mực; thi Hội nhiều lần đều bị đánh trượt vì văn phong phóng khoáng, phạm húy hoặc không theo khuôn mẫu trường quy. Hay Trần Tế Xương, ròng rã 8 lần đi thi trong suốt 24 năm nhưng kết quả chỉ đỗ duy nhất học vị Tú tài (nên mới gọi là Tú Xương) và không thể tiến xa hơn để ra làm quan.