Tin vũ khí hôm nay 2.4: Mỹ thay đổi chiến lược chống thủy lôi tại Hormuz

Mỹ thay đổi chiến lược chống thủy lôi tại Hormuz

Hải quân Mỹ đang triển khai một bước chuyển quan trọng trong chiến lược chống thủy lôi tại Vùng Vịnh khi thay thế các tàu săn mìn lớp Avenger bằng tàu tác chiến ven bờ lớp Independence (LCS). Quyết định này không chỉ đơn thuần là thay đổi phương tiện, mà phản ánh sự chuyển hướng sang mô hình tác chiến phân tán và sử dụng hệ thống không người lái nhằm giảm rủi ro cho lực lượng trực tiếp.

Các tàu Avenger, từng hoạt động lâu năm tại Bahrain, được thiết kế chuyên biệt cho nhiệm vụ rà phá mìn. Với thân tàu giảm tín hiệu từ và khả năng hoạt động gần khu vực nguy hiểm, chúng đảm nhiệm vai trò “tiếp cận và xử lý” truyền thống. Tuy nhiên, mô hình này khiến tàu và thủy thủ phải đối mặt trực tiếp với nguy cơ trong môi trường ngày càng phức tạp, nơi các mối đe dọa từ tên lửa, UAV và xuồng nhỏ gia tăng.

Các tàu tác chiến ven bờ lớp Independence của Hải quân Mỹ đang tiếp nhận nhiệm vụ chống thủy lôi tại Trung Đông, sử dụng trực thăng, hệ thống không người lái và cảm biến tác chiến từ xa nhằm duy trì thông suốt các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz - Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ

Ngược lại, tàu lớp Independence được thiết kế theo hướng linh hoạt và đa nhiệm. Trong vai trò chống mìn, LCS không trực tiếp tiến vào bãi mìn mà hoạt động như một nền tảng trung tâm, triển khai các hệ thống không người lái và trực thăng ra phía trước. Xuồng không người lái kéo sonar để dò tìm mìn từ xa, trong khi trực thăng MH-60S sử dụng cảm biến laser để phát hiện và tiêu diệt mục tiêu. Ngoài ra, hệ thống quét ảnh hưởng có thể mô phỏng tín hiệu của tàu thật nhằm kích hoạt mìn. Cách tiếp cận này tạo thành một chuỗi tác chiến nhiều lớp, giúp mở rộng phạm vi hoạt động và tăng mức độ an toàn.

Tuy vậy, giới lãnh đạo Hải quân Mỹ cũng thừa nhận rằng tàu chuyên dụng như Avenger vẫn có lợi thế trong nhiệm vụ săn mìn thuần túy. Việc chuyển đổi sang LCS không phải là sự thay thế hoàn toàn, mà là một phần của hệ thống tổng thể gồm trực thăng, lực lượng công binh, phương tiện không người lái và sự hỗ trợ từ đồng minh. Điều này cho thấy chiến lược mới mang tính kết hợp, tận dụng nhiều năng lực khác nhau thay vì phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất.

Thực tế, nhiệm vụ rà phá thủy lôi luôn là quá trình chậm và đòi hỏi độ chính xác cao. Các đơn vị phải hoạt động có hệ thống, tập trung vào đáy biển và cột nước, trong khi vẫn đối mặt với nguy cơ từ nhiều hướng. Vì vậy, chống mìn không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là bài toán tác chiến tổng hợp, cần sự hỗ trợ của phòng không, kiểm soát mặt biển và thông tin tình báo.

Tại Trung Đông, đặc biệt là eo biển Hormuz, vai trò của năng lực này càng trở nên quan trọng. Đây là tuyến hàng hải chiến lược, nơi một phần lớn dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới được vận chuyển. Chỉ một số lượng mìn hạn chế cũng có thể gây gián đoạn đáng kể, làm tăng chi phí vận tải và ảnh hưởng đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Nhật Bản triển khai tên lửa có tầm bắn 1.000km

Nhật Bản đã bắt đầu triển khai các hệ thống tên lửa chống hạm tầm xa Type 25 do nước này tự phát triển, đánh dấu bước chuyển đáng chú ý trong chiến lược quốc phòng. Việc đưa các hệ thống này vào biên chế không chỉ mở rộng đáng kể tầm tấn công mà còn hiện thực hóa năng lực phản công từ xa trong học thuyết quân sự mới của Tokyo.

Các tổ hợp tên lửa được triển khai tại nhiều vị trí chiến lược, bao gồm các căn cứ ở Kumamoto và Shizuoka, giúp bao phủ các khu vực biển quan trọng. Hệ thống mới bao gồm tên lửa đối đất Type 25 - phiên bản nâng cấp của Type 12 trước đây cùng với phương tiện lướt siêu vượt âm Type 25 HVGP (tốc độ khoảng Mach 5 - 7 tương đương 6.100 - 8.600km/h). Sự kết hợp này tạo nên nền tảng cho mạng lưới phòng thủ từ xa đang được Nhật Bản xây dựng.

Nhật Bản triển khai các tên lửa Type 25 và hệ thống HVGP, chính thức kích hoạt năng lực phản công tầm xa - Ảnh: Bộ Quốc phòng Nhật Bản

So với phiên bản cũ chỉ có tầm bắn khoảng 200km, Type 25 được nâng cấp lên khoảng 1.000km, cho phép lực lượng mặt đất Nhật Bản kiểm soát rộng hơn các tuyến hàng hải, đặc biệt là khu vực Biển Hoa Đông. Nhờ đó, hệ thống không còn giới hạn ở vai trò phòng thủ ven bờ mà có thể tấn công các mục tiêu trên biển và một số mục tiêu trên đất liền từ khoảng cách xa.

Tên lửa được cải tiến về thiết kế để giảm khả năng bị phát hiện, kết hợp với động cơ phản lực giúp bay thấp và kéo dài thời gian hoạt động. Hệ thống dẫn đường tích hợp nhiều công nghệ, từ định vị quán tính, vệ tinh đến tham chiếu địa hình và radar giai đoạn cuối, cho phép tấn công chính xác cả mục tiêu di động. Ngoài ra, khả năng cập nhật dữ liệu trong quá trình bay giúp tăng tính linh hoạt khi phối hợp với các hệ thống trinh sát như radar bờ biển hoặc máy bay tuần tra.

Các bệ phóng được đặt trên xe cơ động, có thể nhanh chóng triển khai, khai hỏa và thay đổi vị trí. Điều này giúp giảm nguy cơ bị phản công và phù hợp với chiến lược phân tán lực lượng trên các đảo và khu vực ven biển. Bên cạnh đó, Type 25 HVGP mang lại cách tiếp cận khác với tốc độ cao và quỹ đạo khó dự đoán. Sau khi được đẩy lên bằng tên lửa, đầu đạn lướt với tốc độ lớn và thực hiện các động tác cơ động, khiến việc đánh chặn trở nên khó khăn hơn. Hệ thống này phù hợp để tấn công các mục tiêu quan trọng hoặc cần phản ứng nhanh.

Việc triển khai các hệ thống này diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động. Hoạt động quân sự của Trung Quốc tại Biển Hoa Đông và quanh Đài Loan gia tăng, trong khi Triều Tiên tiếp tục phát triển tên lửa. Trong bối cảnh đó, khả năng tấn công từ xa được Nhật Bản xem là yếu tố quan trọng nhằm tăng cường răn đe. Tuy nhiên, việc bố trí các hệ thống tên lửa tầm xa cũng đặt ra thách thức, đặc biệt là nguy cơ các căn cứ trở thành mục tiêu trong trường hợp xảy ra xung đột. Ngoài ra, việc xây dựng cơ sở hạ tầng, hệ thống chỉ huy và hậu cần cũng đòi hỏi nguồn lực lớn.

Trung Quốc thử nghiệm UAV hậu cần có tải trọng 3,5 tấn

Trung Quốc vừa thử nghiệm thành công máy bay không người lái chở hàng Changying-8 (CY-8), đánh dấu bước tiến đáng chú ý trong lĩnh vực hậu cần tự động tầm xa. Chuyến bay đầu tiên diễn ra ngày 31.3 tại Trịnh Châu, tỉnh Hà Nam, cho thấy khả năng vận hành ổn định của một nền tảng UAV vận tải hạng trung hoàn toàn do Trung Quốc phát triển.

Changying-8 thuộc phân khúc 7 tấn, có thể mang tối đa 3,5 tấn hàng và bay hơn 3.000km. Với thông số này, thiết bị tiệm cận khả năng của một số máy bay vận tải hạng nhẹ có người lái, nhưng hoạt động với mức độ tự động hóa cao hơn. Trong chuyến thử nghiệm kéo dài khoảng 30 phút, UAV thực hiện đầy đủ các giai đoạn bay, từ cất cánh, hành trình đến hạ cánh, và duy trì ổn định về độ cao cũng như hướng bay.

Changying-8 (CY-8) trọng lượng 7 tấn, còn được gọi là Norinco Luca, hiện là UAV chở hàng lớn nhất (tính theo trọng lượng cất cánh tối đa) đã hoàn thành thử nghiệm bay trên thế giới, trong khi mẫu RH-1-A/Rhaegal do Mỹ phát triển vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu - Ảnh: Bộ Quốc phòng Trung Quốc

Một điểm đáng chú ý là khả năng cất cánh trên đường băng ngắn. Changying-8 chỉ cần khoảng 280 mét để rời mặt đất, thấp hơn đáng kể so với yêu cầu thiết kế dưới 500 mét. Điều này cho phép thiết bị hoạt động tại các sân bay nhỏ hoặc đường băng dã chiến, giảm phụ thuộc vào hạ tầng hàng không truyền thống. Hệ thống càng hạ cánh cũng được gia cường để có thể vận hành trên các bề mặt chưa được gia cố như đất hoặc sỏi.

Về cấu hình, Changying-8 dài khoảng 17 mét, sải cánh 25 mét và có khoang hàng dung tích khoảng 18 m³. Thiết kế khoang liền mạch, không bị chia cắt, cho phép chở nhiều loại hàng hóa khác nhau, từ vật tư công nghiệp đến hàng cần kiểm soát nhiệt độ. Hai cửa hàng ở phía trước và sau giúp việc bốc dỡ nhanh hơn, rút ngắn thời gian quay vòng xuống khoảng 15 phút. Máy bay được thiết kế để vận hành tự động hoặc bán tự động, với con người chủ yếu giám sát từ mặt đất. Hệ thống điều khiển, điện tử hàng không, động cơ và phân phối năng lượng được kiểm tra đồng thời trong điều kiện tích hợp, thay vì thử nghiệm riêng lẻ từng phần. Kết quả cho thấy nền tảng có thể duy trì chuyến bay ổn định với sự hỗ trợ của các hệ thống điều khiển onboard.

Changying-8 hướng tới nhiều nhiệm vụ, bao gồm vận tải hàng hóa, hỗ trợ khẩn cấp và tiếp tế cho khu vực xa xôi. Với tải trọng lớn, thiết bị có thể vận chuyển vật tư cứu trợ như thiết bị y tế hoặc lương thực chỉ trong một chuyến bay. Khả năng hoạt động ở khu vực hạ tầng hạn chế giúp mở rộng phạm vi ứng dụng đến vùng núi, đảo hoặc khu vực biên giới.

Sự phát triển của Changying-8 cũng phản ánh quy mô hệ sinh thái công nghiệp UAV của Trung Quốc. Nhiều thành phần được kế thừa từ các dòng sản phẩm hiện có, giúp rút ngắn thời gian phát triển và giảm chi phí. Thay vì phát triển tuần tự, các giai đoạn thiết kế, thử nghiệm và hoàn thiện được tiến hành song song, cho phép tăng tốc quá trình đưa sản phẩm vào vận hành.

Hoàng Vũ