Tin vũ khí hôm nay 31/5: Iran dùng tên lửa Trung Quốc bắn hạ F-15E Mỹ?

Iran dùng tên lửa Trung Quốc bắn hạ F-15E Mỹ?

Mỹ đang điều tra khả năng một hệ thống tên lửa phòng không vác vai do Trung Quốc sản xuất đã được Iran sử dụng để bắn hạ tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ trên bầu trời tây nam Iran hồi tháng 4. Thông tin này được NBC News dẫn lời ba nguồn thạo tin và một quan chức Mỹ công bố ngày 30/5, trong khi Lầu Năm Góc và Không quân Mỹ chưa xác nhận công khai loại vũ khí liên quan.

Tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ và hệ thống MANPADS FN-16 của Trung Quốc được đặt cạnh nhau trong bối cảnh điều tra. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ/Army Recognition

F-15E Strike Eagle là một trong những tiêm kích tấn công chủ lực của Mỹ. Máy bay có tốc độ trên Mach 2,5, mang được hơn 10 tấn vũ khí và sử dụng radar APG-82(V)1 để phát hiện, bám bắt mục tiêu từ xa. Vì vậy, việc một máy bay tác chiến hạng nặng như F-15E bị bắn hạ bởi hỏa lực phòng không đối phương là sự kiện hiếm gặp, có ý nghĩa lớn cả về quân sự lẫn chính trị.

Loại vũ khí bị nghi ngờ thuộc dòng MANPADS của Trung Quốc, có thể là các biến thể FN-6 hoặc FN-16. Đây là hệ thống phòng không vác vai dùng đầu dò hồng ngoại, chuyên đánh mục tiêu bay thấp hoặc trung bình. Theo dữ liệu nguồn mở, các hệ thống này có tầm bắn khoảng 5 - 6 km và độ cao giao chiến trên 4.000 m. Về lý thuyết, chúng khó đe dọa F-15E nếu máy bay hoạt động ở độ cao lớn. Nhưng trong nhiệm vụ bay thấp, xuyên qua địa hình núi cao như dãy Zagros hoặc yểm trợ cận chiến, tiêm kích Mỹ vẫn có thể lọt vào vùng nguy hiểm.

NBC News cũng cho biết tình báo Mỹ đang xem xét khả năng Iran tiếp cận radar cảnh báo sớm YLC-8B do Trung Quốc phát triển. Radar này hoạt động ở băng tần UHF và được quảng bá có khả năng phát hiện mục tiêu tàng hình ở cự ly hơn 500 km trong một số điều kiện nhất định. Dù chưa có bằng chứng công khai cho thấy radar này được dùng trong xung đột, chi tiết này khiến cuộc điều tra thêm nhạy cảm.

Mỹ mua thêm xe phóng ROGUE-Fires cho hệ thống NMESIS

Army Recognition ngày 30/5 cho biết Bộ Quốc phòng Mỹ đã ký hợp đồng trị giá 70,6 triệu USD với Oshkosh Defense để mua thêm xe phóng ROGUE-Fires, nền tảng phóng không người lái thuộc hệ thống tên lửa chống hạm NMESIS của Thủy quân lục chiến Mỹ. Hợp đồng do Marine Corps Systems Command ký theo hình thức nguồn cung đơn lẻ, thời gian sản xuất kéo dài đến tháng 9/2028, chủ yếu tại Oshkosh, bang Wisconsin.

Xe phóng ROGUE-Fires mang hệ thống tên lửa NMESIS trong một cuộc diễn tập tấn công hải thượng của Thủy quân lục chiến Mỹ. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ

NMESIS là hệ thống Ngăn chặn Tàu chiến Viễn chinh Hải quân - Thủy quân lục chiến. Hệ thống này kết hợp tên lửa chống hạm Naval Strike Missile (NSM) với xe phóng tự hành không người lái ROGUE-Fires. Chương trình được phát triển bởi Oshkosh Defense, Raytheon, Kongsberg Defence & Aerospace và Thủy quân lục chiến Mỹ.

NSM là tên lửa chống hạm thế hệ mới, có tầm bắn hơn 185 km. Tên lửa bay bám sát mặt biển theo quỹ đạo sea-skimming để giảm khả năng bị radar phát hiện. Thay vì dựa hoàn toàn vào radar chủ động, NSM sử dụng đầu dò hồng ngoại hình ảnh kết hợp dẫn đường tham chiếu địa hình, giúp tăng khả năng sống sót trong môi trường chiến tranh điện tử phức tạp.

Xe phóng ROGUE-Fires được phát triển từ khung gầm JLTV của Oshkosh, nhưng bổ sung kiến trúc điều khiển robot do Forterra phát triển. Mỗi xe có thể mang hai tên lửa NSM sẵn sàng khai hỏa, đồng thời vẫn giữ khả năng cơ động cao của JLTV. Điểm quan trọng là xe có thể vận hành không người lái, cho phép Thủy quân lục chiến triển khai bệ phóng ở vị trí nguy hiểm trong khi kíp điều khiển ở xa hơn và an toàn hơn.

Theo Army Recognition, NMESIS gắn chặt với học thuyết Chiến dịch tiền duyên viễn chinh. Thay vì tập trung lực lượng lớn, Thủy quân lục chiến Mỹ muốn triển khai các đơn vị nhỏ, cơ động trên đảo hoặc ven biển để kiểm soát eo biển, khóa tuyến hàng hải và gây sức ép lên tàu chiến đối phương.

12.000 drone HX-2 có thể giúp Lithuania chặn đà tiến công của Nga?

Militarnyi ngày 30/5 dẫn thông tin từ The Times cho biết các cựu quan chức Lầu Năm Góc và sĩ quan quân đội Mỹ đã tiến hành một cuộc mô phỏng chiến tranh quy mô lớn về kịch bản Nga tấn công Lithuania. Cuộc diễn tập do công ty quốc phòng Đức Helsing tài trợ, đơn vị sản xuất drone cảm tử HX-2 hiện đang được sử dụng tại Ukraine.

Trong kịch bản mô phỏng, Nga mở cuộc tấn công Lithuania từ ba hướng, qua Latgale, qua Belarus và qua sông Neman. Ở giai đoạn đầu, lực lượng Nga bao vây thủ đô Vilnius và tuyên bố khu vực chiếm được gần Kaliningrad nằm dưới “ô hạt nhân”. Chi tiết này phản ánh một tình huống rất khó xử với NATO rằng Nga có thể dùng đe dọa hạt nhân để làm chậm phản ứng chính trị của liên minh, khiến việc kích hoạt Điều 5 trở nên phức tạp hơn.

Drone cảm tử HX-2 của Helsing, hệ thống được mô phỏng với vai trò lực lượng chủ đạo chặn bước tiến của Nga vào Lithuania. Ảnh: Helsing

Kịch bản này cũng phản ánh nỗi lo của các nước sườn đông NATO trước khả năng Mỹ giảm hiện diện quân sự hoặc thu hẹp cam kết an ninh trong tương lai. Trong tình huống đó, các quốc gia tuyến đầu như Lithuania phải có khả năng tự cầm chân Nga trong những ngày đầu tiên của xung đột, trước khi lực lượng đồng minh kịp triển khai đầy đủ.

Điểm đảo chiều xuất hiện ở phần hai của mô phỏng. Khi Lithuania cùng một lữ đoàn Đức bước vào chiến đấu với kho 12.000 drone cảm tử HX-2 được tổ chức thành đàn bán tự chủ, giai đoạn đầu của cuộc tấn công Nga thất bại. Trong 10 ngày đầu, quân Nga được mô phỏng mất hơn một phần ba lực lượng, mức tổn thất đủ lớn để làm tê liệt đà tiến công.

Greg Melcher, cựu quan chức Lầu Năm Góc, cho rằng với loại vũ khí này, một quốc gia biên giới có thể độc lập kiềm chế tới ba tập đoàn quân đầu tiên của Nga trong vòng hai tuần. Nhận định này cho thấy drone cảm tử giá rẻ có thể trở thành lớp phòng thủ ban đầu rất hiệu quả cho các nước nhỏ trước đối thủ mạnh hơn.

Theo mô phỏng, kho 12.000 drone HX-2 có chi phí thấp hơn một phần mười so với khoản 16 tỷ USD mà Lithuania cần để mua lượng vũ khí thông thường tương đương, gồm Apache, HIMARS, Spike và Hellfire. Kết quả này không có nghĩa drone có thể thay thế hoàn toàn xe tăng, pháo binh hay trực thăng chiến đấu. Tuy nhiên, nó cho thấy cán cân chi phí - hiệu quả trên chiến trường đang thay đổi nhanh chóng, khi các đàn drone rẻ, thông minh và có thể sản xuất hàng loạt đủ sức gây thiệt hại lớn cho lực lượng cơ giới đắt tiền.