Tin vũ khí hôm nay 4.2: Mỹ thử nghiệm thành công vũ khí laser diệt UAV trên biển

Mỹ thử nghiệm thành công vũ khí laser diệt UAV trên biển

Hải quân Mỹ mới đây đã công bố thêm chi tiết về một cuộc thử nghiệm vũ khí laser trên tàu chiến, cho thấy những bước tiến rõ rệt trong việc đưa công nghệ năng lượng định hướng vào vai trò phòng thủ tầm gần. Trong cuộc diễn tập diễn ra vào năm 2025, tàu khu trục USS Preble đã sử dụng hệ thống laser năng lượng cao HELIOS để bắn hạ bốn máy bay không người lái trên biển.

Thông tin được Lockheed Martin công bố gần đây, trong bối cảnh lãnh đạo Hải quân Mỹ tiếp tục thúc đẩy việc coi vũ khí laser là lựa chọn chủ lực nhằm đối phó các mối đe dọa tầm ngắn, đặc biệt là UAV. Theo CEO Lockheed Martin Jim Taiclet, đây là bước tiến vượt trội so với các thử nghiệm trước đó, vốn chỉ tập trung vào việc tiêu diệt từng mục tiêu đơn lẻ.

Hệ thống laser HELIOS được thử nghiệm trên tàu chiến - Ảnh: DOT&E

Cuộc thử nghiệm do Hải quân Mỹ trực tiếp điều hành đã chứng minh khả năng của HELIOS trong việc xử lý nhiều mối đe dọa liên tiếp trong cùng một kịch bản. Dù chưa công bố chi tiết về đặc tính mục tiêu hay thời gian giao chiến, kết quả này phản ánh những bài học rút ra từ thực tế tác chiến hải quân gần đây, nơi các hệ thống phòng không truyền thống thường bị quá tải trước số lượng lớn UAV giá rẻ. HELIOS, còn được định danh là Mk 5 Mod 0, là hệ thống laser công suất khoảng 60 kilowatt, được thiết kế để phá hủy hoặc làm hư hại UAV và các mục tiêu mặt nước cỡ nhỏ. Ngoài chức năng tấn công, hệ thống còn tích hợp bộ gây nhiễu quang học nhằm làm rối loạn hoặc vô hiệu hóa cảm biến của đối phương. Lockheed Martin cho biết nền tảng này có thể được nâng cấp lên công suất cao hơn trong tương lai.

USS Preble được lắp đặt HELIOS từ năm 2022 và hiện là tàu duy nhất của Hải quân Mỹ vận hành hệ thống này. Một số tàu khu trục lớp Arleigh Burke khác chỉ được trang bị phiên bản laser công suất thấp hơn, chủ yếu phục vụ gây nhiễu cảm biến. Trước đó, Preble đã từng bắn hạ thành công một UAV trong thử nghiệm năm 2024. Lý do khiến Hải quân Mỹ đặt nhiều kỳ vọng vào vũ khí laser nằm ở ưu thế về chi phí và khả năng duy trì hỏa lực. Không giống tên lửa hay pháo bắn đạn thật, laser không phụ thuộc vào kho đạn; miễn là tàu còn đủ điện và khả năng làm mát, hệ thống có thể tiếp tục tác chiến. Trong bối cảnh UAV ngày càng xuất hiện theo bầy đàn và phối hợp với các mối đe dọa khác, đây được xem là lợi thế then chốt.

Dù vậy, vũ khí laser vẫn tồn tại những hạn chế nhất định, từ khả năng chỉ giao chiến với từng mục tiêu, suy giảm hiệu quả trong điều kiện thời tiết xấu, cho đến yêu cầu cao về năng lượng và làm mát trên tàu. Tuy nhiên, lãnh đạo Hải quân Mỹ khẳng định công nghệ này sẽ đóng vai trò trung tâm trong tương lai. Việc USS Preble bắn hạ nhiều UAV trên biển cho thấy vũ khí laser đang tiến gần hơn tới khả năng triển khai tác chiến thực tế.

Nga lần đầu triển khai UAV Gerbera làm nền tảng phóng drone FPV

Lần đầu tiên, Nga được ghi nhận đã sử dụng máy bay không người lái Gerbera như một nền tảng mang và phóng drone góc nhìn thứ nhất (FPV). Tuy nhiên, do chiếc Gerbera không được thu hồi sau nhiệm vụ, hiện chưa thể xác định chính xác vai trò mà nó đã thực hiện trong hoạt động này.

Thông tin được công bố bởi Serhii Beskrestnov, chuyên gia về tác chiến điện tử và hệ thống thông tin liên lạc. Theo ông, đây là trường hợp đầu tiên Gerbera được sử dụng theo mô hình “tàu mẹ”, mang theo và triển khai một drone FPV trên không. Đến nay, chưa có xác nhận chính thức về kết quả của nhiệm vụ, cũng như mục tiêu mà drone FPV đã thực hiện.

Xác UAV Gerbera của Ngá - Ảnh: Tình báo quân sự Ukraine

Việc không thu hồi được UAV khiến giới phân tích chưa thể đánh giá liệu drone FPV được sử dụng để tấn công hay chỉ phục vụ trinh sát, chỉ thị mục tiêu. Cũng chưa rõ đây là một thử nghiệm đơn lẻ hay là dấu hiệu cho thấy Nga đang tìm cách chuẩn hóa mô hình tác chiến mới, trong đó các UAV cỡ lớn hơn đóng vai trò trung gian để mở rộng tầm hoạt động cho drone FPV.

Theo cảnh báo của Beskrestnov, ngay cả khi chỉ mới xuất hiện ở quy mô hạn chế, cách thức triển khai này vẫn tiềm ẩn rủi ro nếu được nhân rộng. Việc kết hợp một UAV giá rẻ, khó phát hiện với drone FPV có thể làm gia tăng tính linh hoạt trong tấn công hoặc trinh sát, đồng thời gây khó khăn hơn cho các biện pháp phòng không truyền thống. Do đó, ông cho rằng việc sớm thông tin cho lực lượng quân sự và dân sự về những phương thức mới mà đối phương có thể áp dụng là cần thiết.

Gerbera là một mẫu UAV đơn giản của Nga, được chế tạo từ các vật liệu rẻ tiền như xốp, giúp giảm chi phí sản xuất và trọng lượng. Thiết kế này khiến Gerbera tương đối khó bị radar phát hiện, đặc biệt khi hoạt động ở độ cao thấp hoặc trong môi trường nhiễu phức tạp. Chính đặc điểm đó có thể khiến nó phù hợp với vai trò nền tảng trung gian cho các drone nhỏ hơn. Trước đó, Defense Express từng đưa tin rằng cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine đã công bố phân tích chi tiết các thành phần của bộ mô-đun UMPK do Nga sử dụng. Những thông tin như vậy cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ UAV tiếp tục diễn biến nhanh, với cả hai phía đều tìm cách thích nghi và thử nghiệm các mô hình tác chiến mới trên thực địa.

Pháp nâng cấp tên lửa hành trình SCALP nhằm duy trì năng lực tấn công tầm xa

Pháp dự kiến sẽ khởi động chương trình nâng cấp phiên bản Mk2 cho tên lửa hành trình phóng từ trên không SCALP vào năm 2026, nhằm duy trì năng lực tấn công tầm xa chính xác trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi hệ thống thế hệ mới đi vào hoạt động. Thông tin này được các nguồn trong lĩnh vực quốc phòng Pháp xác nhận đầu tháng 2.

Theo kế hoạch, cấu hình Mk2 sẽ tập trung cải tiến các thành phần then chốt như dẫn đường, thu nhận mục tiêu và chức năng nhiệm vụ, trong khi vẫn bảo đảm khả năng tương thích với kho tên lửa SCALP-EG của Pháp và Storm Shadow do Anh vận hành. Chương trình dự kiến được triển khai dưới sự giám sát của cơ quan mua sắm quốc phòng Pháp, với sự tham gia điều phối hợp tác của OCCAR. Giới chuyên môn nhìn nhận đây là bước đi mang tính duy trì năng lực, trong bối cảnh dự án tên lửa thế hệ kế tiếp FC/ASW vẫn cần nhiều năm nữa mới có thể đưa vào sản xuất.

Tháng 7.2025, Pháp và Anh đã khởi động lại việc sản xuất tên lửa hành trình SCALP-EG và Storm Shadow - Ảnh: Bộ Quốc phòng Anh

Động thái này diễn ra sau khi Pháp và Anh khôi phục dây chuyền sản xuất SCALP-EG/Storm Shadow vào giữa năm 2025, sau quãng gián đoạn kéo dài hơn một thập kỷ. Quyết định được thúc đẩy bởi việc hai nước viện trợ số lượng lớn tên lửa cho Ukraine từ năm 2023, làm suy giảm đáng kể dự trữ quốc gia. Hoạt động sản xuất được tái khởi động trong khuôn khổ hợp tác công nghiệp song phương, do MBDA chủ trì, với sự phân chia công việc giữa các cơ sở tại Anh và Pháp.

Việc duy trì sản xuất liên tục nằm trong chiến lược hợp tác mới giữa Paris và London, nhằm tránh tình trạng “đứt gãy năng lực” thường thấy trong các chương trình tên lửa trước đây. Song song, MBDA cũng mở rộng năng lực sản xuất toàn bộ danh mục tên lửa, với mức đầu tư hàng tỷ euro để tự động hóa, kéo dài ca sản xuất và tái kích hoạt chuỗi cung ứng.

SCALP-EG/Storm Shadow được phát triển từ giữa thập niên 1990 để đáp ứng nhu cầu tấn công chính xác các mục tiêu kiên cố ở khoảng cách xa, giảm rủi ro cho máy bay mang phóng. Tên lửa đã được đưa vào biên chế tại Anh từ năm 2002 và tại Pháp từ năm 2005, trang bị cho các nền tảng như Mirage 2000, Rafale, Tornado và Eurofighter. Trong thực tế tác chiến, loại vũ khí này từng được sử dụng tại Iraq, Libya, Syria và gần đây là tại Ukraine. Trong bối cảnh đó, chương trình Mk2 không nhằm thay đổi bản chất của SCALP, mà hướng tới việc cập nhật có chọn lọc để kéo dài vòng đời tác chiến, bảo đảm Pháp và Anh tiếp tục duy trì năng lực tấn công tầm xa đáng tin cậy cho đến khi hệ thống kế nhiệm dưới FC/ASW sẵn sàng đi vào biên chế.

Hoàng Vũ