Tin vũ khí hôm nay 8.3: Hơn 200 tiêm kích trên biển, ba tàu sân bay Mỹ mạnh đến mức nào?

Hơn 200 tiêm kích trên biển, ba tàu sân bay Mỹ mạnh đến mức nào?

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, Hải quân Mỹ có thể sớm duy trì cùng lúc 3 nhóm tác chiến tàu sân bay hoạt động trong tầm với của Iran. USS Gerald R. Ford đã hiện diện tại Biển Đỏ sau khi vượt kênh đào Suez, trong khi nhóm tác chiến xoay quanh USS Abraham Lincoln đang tham gia các hoạt động liên quan đến cuộc đối đầu gia tăng với Iran. USS George H.W. Bush cũng đã hoàn tất giai đoạn huấn luyện và có thể được điều động tới khu vực. Nếu kịch bản này thành hiện thực, Mỹ sẽ tạo ra một trong những đợt tập trung hỏa lực hải quân lớn nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua.

Mỗi tàu sân bay lớp Nimitz hoặc Ford thường mang theo một không đoàn gồm khoảng 65 - 75 máy bay, bao gồm tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet, máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler và cảnh báo sớm E-2D Advanced Hawkeye. Với ba tàu sân bay, tổng số máy bay trên biển có thể vượt 200 chiếc, hình thành một lực lượng không quân cơ động có khả năng tiến hành chiến dịch không kích quy mô lớn mà không phụ thuộc vào căn cứ trên bộ trong khu vực.

Nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln - Ảnh: Hải quân Mỹ

Trong điều kiện cường độ cao, một tàu sân bay có thể tạo ra hơn 100 phi vụ chiến đấu trong vòng 24 giờ. Ba nhóm tác chiến hoạt động tại các khu vực khác nhau như Đông Địa Trung Hải, Biển Đỏ và Biển Ả Rập sẽ cho phép Mỹ duy trì áp lực liên tục lên nhiều mục tiêu cùng lúc. Các mục tiêu tiềm năng có thể bao gồm cơ sở phóng tên lửa, hệ thống phòng không, căn cứ hải quân, trung tâm chỉ huy và kho hậu cần.

Hỏa lực không chỉ đến từ máy bay trên boong. Mỗi nhóm tác chiến còn có các tàu khu trục lớp Arleigh Burke và đôi khi là tuần dương hạm lớp Ticonderoga, được trang bị hệ thống Aegis và bệ phóng thẳng đứng có khả năng khai hỏa tên lửa hành trình Tomahawk với tầm bắn trên 1.500km.

Trong giai đoạn đầu của một chiến dịch, hàng trăm tên lửa hành trình có thể được phóng để làm suy yếu mạng lưới radar và phòng không trước khi các đợt không kích tiếp theo diễn ra.Bên cạnh năng lực tấn công, các nhóm tàu này cũng sở hữu hệ thống phòng thủ nhiều tầng. Tàu hộ tống Aegis có thể đánh chặn máy bay, UAV, tên lửa hành trình và trong một số trường hợp cả tên lửa đạn đạo. Máy bay tiêm kích tuần tra trên không bổ sung thêm lớp bảo vệ, đặc biệt quan trọng trong môi trường mà Iran được cho là sở hữu kho tên lửa chống hạm, UAV và xuồng tấn công nhanh phục vụ chiến thuật bất đối xứng.

Việc bố trí nhiều tàu sân bay ở các hướng khác nhau tạo ra thế trận đa trục, buộc Iran phải phân tán nguồn lực giám sát và phòng thủ trên không gian rộng lớn. Đồng thời, sự hiện diện này góp phần bảo vệ các tuyến hàng hải chiến lược như eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Về mặt chiến lược, ba tàu sân bay hoạt động đồng thời là thông điệp rõ ràng về khả năng triển khai sức mạnh từ biển của Mỹ. Dù nhằm mục đích răn đe hay chuẩn bị cho kịch bản xung đột, sự tập trung hỏa lực này nhấn mạnh vai trò trung tâm của không quân hải quân trong chiến lược quân sự Mỹ hiện nay.

Hải quân Anh bám sát tàu đổ bộ Nga trên eo biển Manche

Hải quân Hoàng gia Anh đã triển khai tàu tuần tra HMS Tyne, trực thăng Wildcat HMA2 và tàu tuần tra Gibraltar HMS Cutlass để theo dõi các tàu đổ bộ và tàu hàng quân sự Nga khi di chuyển qua eo biển Manche. Hoạt động được công bố ngày 5.3 cho thấy nỗ lực duy trì giám sát của NATO tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược quan trọng nhất châu Âu, nơi kết nối Đại Tây Dương với Biển Bắc và Baltic.

Các tàu Nga được theo dõi gồm hai tàu đổ bộ lớp Ropucha - Aleksandr Otrakovsky và Aleksandr Shabalin - cùng tàu hàng Sparta IV và MV Sabetta. Dù không tạo ra mối đe dọa trực tiếp khi quá cảnh, sự hiện diện của nhóm tàu này phản ánh cách Nga duy trì tuyến vận tải quân sự giữa các căn cứ phía bắc với Địa Trung Hải, đặc biệt là cảng Tartus tại Syria.

Tàu tuần tra HMS Tyne của Hải quân Hoàng gia Anh, với sự hỗ trợ của trực thăng Wildcat và tàu HMS Cutlass đóng tại Gibraltar, đã theo dõi các tàu đổ bộ lớp Ropucha cùng tàu vận tải hậu cần của Nga khi di chuyển qua eo biển Manche - Ảnh: Hải quân Anh

Tàu đổ bộ lớp Ropucha (Project 775) có lượng giãn nước khoảng 4.000 tấn, dài hơn 110 mét, có thể chở khoảng 10 xe tăng và hơn 300 binh sĩ hoặc 500 tấn hàng hóa. Với cửa đổ bộ phía mũi và đuôi, chúng cho phép bốc dỡ nhanh tại các cảng hạn chế cơ sở hạ tầng. Dù hỏa lực phòng vệ chỉ ở mức cơ bản, các tàu này vẫn hữu dụng trong vận chuyển khí tài nặng, đạn dược hoặc lực lượng tăng viện mà không phụ thuộc vào tàu dân sự thuê ngoài.

Trong khi đó, Sparta IV thuộc công ty vận tải Oboronlogistika có liên hệ với nhà nước Nga, được ghi nhận từng thực hiện nhiều chuyến hàng đến Tartus. Tàu có tải trọng hơn 8.600 tấn, trang bị cần cẩu công suất lớn, phù hợp chở thiết bị quân sự cồng kềnh. MV Sabetta có tải trọng khoảng 17.000 tấn, bổ sung năng lực vận chuyển khối lượng lớn. Khi di chuyển cùng tàu đổ bộ hải quân, các tàu hàng tạo thành cấu trúc hộ tống thực tế: tàu quân sự đảm nhiệm hiện diện và bảo vệ, trong khi tàu dân sự đảm nhận khối lượng hàng hóa.

Phản ứng của Anh được đánh giá phù hợp với nhiệm vụ giám sát. HMS Tyne là tàu tuần tra lớp River, chuyên thực hiện nhiệm vụ an ninh hàng hải và giám sát kéo dài. Trực thăng Wildcat HMA2 thuộc Phi đội 815 tăng cường khả năng quan sát vượt đường chân trời, hỗ trợ nhận dạng mục tiêu và thu thập hình ảnh. HMS Cutlass, tàu tuần tra tốc độ cao đóng tại Gibraltar, đảm nhiệm theo dõi cự ly gần tại khu vực eo biển.

Đối với Anh, việc hiện diện và theo dõi liên tục mang ý nghĩa chiến lược. Eo biển Manche và Dover không chỉ là tuyến tiếp cận quốc gia mà còn là hành lang then chốt của NATO. Trong bối cảnh Nga tăng cường hoạt động hải quân và phương Tây lo ngại về nguy cơ đối với hạ tầng dưới biển, mỗi nhiệm vụ “bám sát” như vậy vừa nhằm thu thập thông tin, vừa phát đi tín hiệu răn đe. Sự kiện này cho thấy cạnh tranh hàng hải tại châu Âu hiện nay không nhất thiết diễn ra bằng xung đột trực tiếp, mà thông qua giám sát liên tục, theo dõi tuyến hậu cần và duy trì hiện diện rõ ràng trên các điểm nghẽn chiến lược.

Ý điều khinh hạm tới cyprus sau vụ UAV Iran tấn công căn cứ của Anh

Ý đã điều động khinh hạm lớp FREMM Federico Martinengo tới khu vực ngoài khơi Cyprus sau vụ tấn công bằng UAV được cho là của Iran gần căn cứ RAF Akrotiri của Anh. Quyết định được Bộ trưởng Quốc phòng Guido Crosetto công bố trước Quốc hội và nhanh chóng được triển khai từ cảng Taranto, nhằm tăng cường lá chắn phòng không - hàng hải tại Đông Địa Trung Hải trong bối cảnh căng thẳng liên quan đến khủng hoảng Iran lan rộng.

Việc triển khai này đặt một tàu chiến chủ lực của Hải quân Ý vào mạng lưới an ninh rộng hơn với sự tham gia của các nước châu Âu như Pháp, Tây Ban Nha và Hà Lan. Mục tiêu không chỉ là bảo vệ một quốc gia thành viên EU trước nguy cơ UAV và tên lửa, mà còn duy trì ổn định tại tuyến hàng hải chiến lược sát sườn Trung Đông.

Khinh hạm FREMM Federico Martinengo của Hải quân Ý được triển khai tới Cyprus nhằm tăng cường phòng không và an ninh hàng hải trước nguy cơ tấn công bằng UAV liên quan đến cuộc khủng hoảng khu vực - Ảnh: Hải quân Ý

Martinengo là chiếc FREMM thứ bảy của Ý và thuộc cấu hình đa nhiệm. Tàu dài 144 mét, lượng giãn nước đầy tải khoảng 6.900 tấn, sử dụng hệ thống động lực CODLAG - sự kết hợp giữa động cơ Diesel-điện và tuabin khí, sử dụng cho tàu chiến để tối ưu hóa hiệu suất. Tàu có tgeer đạt tốc độ trên 27 hải lý/giờ (50km/h) và tầm hoạt động khoảng 6.000 hải lý (11.112km). Biên chế cơ bản gồm khoảng 168 thủy thủ, có thể mở rộng khi tiếp nhận thêm nhân sự chỉ huy hoặc đội chuyên trách phòng không. Những thông số này cho phép tàu duy trì trực chiến dài ngày trong môi trường cảnh báo cao.

Về hỏa lực, Martinengo được trang bị hệ thống phòng không SAAM-ESD sử dụng tên lửa Aster 15 và Aster 30 phóng từ bệ thẳng đứng 16 ống. Tàu còn có pháo 127/64mm có thể bắn đạn dẫn đường Vulcano tầm xa, pháo 76/62mm Super Rapid cấu hình Strales cho nhiệm vụ phòng thủ tầm gần, tên lửa chống hạm Teseo và ngư lôi hạng nhẹ MU90. Hệ thống cảm biến gồm radar đa chức năng Leonardo MFRA, radar giám sát mặt biển SPS-732, sonar mũi tàu cùng các biện pháp tác chiến điện tử và quang – hồng ngoại. Nhà chứa đôi cho phép mang trực thăng NH90 hoặc EH101, tăng cường trinh sát và tác chiến chống ngầm.

Trong bối cảnh Cyprus đối mặt nguy cơ UAV tấn công, vai trò của Martinengo nhiều khả năng là một nút phòng không tiền phương ngoài khơi. Bằng cách mở rộng vùng radar ra biển, tàu có thể phát hiện sớm mục tiêu bay thấp như UAV tự sát hoặc tên lửa hành trình trước khi chúng tiếp cận căn cứ và cảng biển. Hệ thống Aster đảm nhiệm các mục tiêu tầm trung - xa, trong khi pháo Strales cung cấp lớp phòng thủ tiết kiệm hơn ở cự ly gần.

Ý nhấn mạnh rằng đây không phải hành động đơn lẻ mà là một phần của nỗ lực châu Âu nhằm củng cố an ninh tập thể. Trước đó, Martinengo từng hoạt động tại Ấn Độ Dương và khu vực Bab el-Mandeb, nơi tàu Ý bảo vệ hàng hải trong môi trường UAV và tên lửa thường trực. Tàu cũng từng ghé Larnaca năm 2024, tạo lợi thế về kinh nghiệm địa bàn. Việc triển khai Federico Martinengo cho thấy Ý sẵn sàng đóng góp năng lực hải quân đa nhiệm vào thế trận phòng thủ chung. Trong môi trường mà đe dọa UAV, an ninh tuyến biển và rủi ro leo thang giao thoa, một nền tảng linh hoạt như lớp FREMM trở thành công cụ phù hợp để kết hợp răn đe, phòng không cục bộ và bảo vệ hàng hải trong cùng một nhiệm vụ.

Hoàng Vũ