Tình báo Mỹ đánh giá quá thấp năng lực tên lửa của Iran?

Sai số tình báo

Thực tế chiến trường cho thấy Iran không chỉ duy trì được khả năng phóng tên lửa đạn đạo mà còn gây bất ngờ về cả số lượng lẫn tầm bắn, vượt xa các ước tính trước đó của Washington.

Các đòn tập kích bằng tên lửa của Iran đã gây thiệt hại trực tiếp tại nhiều khu vực ở Israel, từ Haifa đến Tel Aviv, cho thấy mức độ phủ rộng và khả năng tấn công chính xác ngày càng được cải thiện. Quan trọng hơn, tần suất và quy mô các đợt phóng cho thấy kho dự trữ tên lửa của Iran lớn hơn đáng kể so với nhận định ban đầu.

Người dân đi dạo gần các tên lửa của Iran trong công viên tại thủ đô Tehran, Iran. (Ảnh: Reuters)

Theo các đánh giá trước đây, Iran được cho là sở hữu khoảng 3.000 tên lửa đạn đạo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy con số này có thể đã bị đánh giá thấp hơn ít nhất 1.000 đơn vị.

Với năng lực sản xuất ước tính khoảng 50 tên lửa mỗi tháng vào giữa năm 2025, cùng việc các đòn không kích chỉ phá hủy khoảng một phần ba kho dự trữ, Iran vẫn duy trì được sức mạnh đáng kể.

Không chỉ sai lệch về số lượng, các đánh giá về tầm bắn và độ chính xác cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Trong khi một số báo cáo trước đây cho rằng tầm bắn tối đa của tên lửa Iran vào khoảng 3.000 km, các diễn biến gần đây cho thấy con số thực tế có thể cao hơn tới 50%. Điều này mở rộng đáng kể phạm vi mục tiêu tiềm năng, bao gồm cả các căn cứ và cơ sở hạ tầng quan trọng nằm ngoài dự đoán ban đầu.

Hầm chứa tên lửa của Iran. Ảnh Tehran Times

Hạ tầng ngầm

Một yếu tố quan trọng khác khiến tình báo Mỹ bị bất ngờ là quy mô và mức độ phức tạp của hệ thống hạ tầng ngầm mà Iran xây dựng trong nhiều năm. Các “thành phố tên lửa” dưới lòng đất cho phép Tehran bảo vệ phần lớn kho vũ khí khỏi các đòn tấn công phủ đầu, đồng thời duy trì khả năng phóng liên tục ngay cả khi chịu sức ép quân sự lớn.

Việc không dự đoán được đầy đủ mạng lưới này phản ánh những hạn chế trong phương pháp phân tích và thu thập thông tin. Trên thực tế, bài học từ xung đột năm 2006 giữa Israel và Hezbollah đã từng cho thấy hiệu quả của việc sử dụng mục tiêu giả và hạ tầng ngầm để đánh lừa trinh sát. Tuy nhiên, những kinh nghiệm này dường như chưa được áp dụng đầy đủ trong quá trình đánh giá Iran.

Bên cạnh đó, các yếu tố mang tính hệ thống như áp lực chính trị và xu hướng “điều chỉnh” thông tin để phù hợp với kỳ vọng chính sách cũng góp phần làm sai lệch bức tranh tổng thể. Trong một số trường hợp, các báo cáo đã dựa quá nhiều vào tuyên bố công khai của Iran mà chưa kiểm chứng đầy đủ, dẫn đến đánh giá chưa chính xác về năng lực thực tế.

Hiện trường vụ tấn công tên lửa của Iran ở miền trung Israel. (Ảnh: Reuters)

Sai số trong đánh giá tình báo không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn kéo theo hệ quả chiến lược sâu rộng. Khi quy mô và tầm bắn của kho tên lửa bị đánh giá thấp, các kế hoạch quân sự và phương án phòng thủ cũng bị ảnh hưởng, làm giảm hiệu quả của các đòn tấn công phủ đầu.

Trong bối cảnh Iran tiếp tục duy trì các đợt tập kích bằng tên lửa và UAV, Mỹ đối mặt với nhiều thách thức trong việc kiểm soát tình hình, bao gồm cả việc đảm bảo an ninh các tuyến hàng hải quan trọng như eo biển Hormuz. Những yếu tố này tác động trực tiếp đến quá trình đàm phán ngừng bắn giữa các bên tại Islamabad.

Hiện Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố toàn bộ tàu chiến, máy bay và lực lượng quân sự Mỹ sẽ tiếp tục hiện diện tại Iran và khu vực lân cận cho đến khi Tehran thực thi đầy đủ một thỏa thuận mà hai bên đã đạt được.

“Toàn bộ tàu chiến, máy bay và binh sĩ Mỹ – cùng với đạn dược, vũ khí tăng cường và mọi nguồn lực cần thiết – sẽ tiếp tục được duy trì tại Iran và khu vực xung quanh, nhằm bảo đảm khả năng tiến hành các chiến dịch quân sự đối với đối phương vốn đã suy yếu đáng kể, cho đến khi THỎA THUẬN THỰC SỰ được tuân thủ hoàn toàn", ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 8/4 (giờ Mỹ).