Tinh gọn bộ máy, đồng thuận lòng dân

Yêu cầu từ thực tiễn

Hiện nay, toàn tỉnh có 1.922 thôn, TDP thuộc 77 xã, phường (riêng đặc khu Cồn Cỏ không có tổ chức thôn trực thuộc), bình quân 241 hộ dân/đơn vị. Trong đó, 84,7% thôn, TDP chưa đạt tiêu chuẩn về quy mô số hộ gia đình theo quy định. Thực trạng này dẫn đến đầu mối quản lý nhiều, nguồn lực đầu tư phân tán, trong khi hiệu quả hoạt động ở cơ sở chưa tương xứng với yêu cầu phát triển.

Theo phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, TDP của UBND tỉnh, sau sắp xếp toàn tỉnh còn 916 đơn vị, giảm 1.006 thôn, TDP (52,34%). Tỉ lệ thôn, TDP đạt chuẩn về quy mô hộ gia đình tăng từ 15,3% lên 84,5%.

Ông Vũ Thế Long, Trưởng phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ cho biết, việc sắp xếp lại thôn, TDP là yêu cầu tất yếu để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tạo điều kiện tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở. “Mục tiêu cuối cùng không chỉ giảm đầu mối mà là phục vụ người dân tốt hơn”, ông Long nhấn mạnh.

Các ý kiến của người dân được địa phương ghi nhận, tổng hợp trước khi hoàn thiện phương án sắp xếp - Ảnh: N.L

Theo ông Long, sau sắp xếp, các thôn, TDP sẽ có quy mô phù hợp hơn để xây dựng chi bộ độc lập, kiện toàn các tổ chức chính trị-xã hội và nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở.

Tuy nhiên, phía sau những con số giảm đầu mối hay tăng quy mô dân cư là những cộng đồng làng xóm đã hình thành từ nhiều thế hệ. Bởi vậy, bên cạnh sự đồng tình với chủ trương chung, người dân ở nhiều địa phương cũng mong muốn quá trình sắp xếp phải được thực hiện thận trọng, hài hòa giữa yêu cầu quản lý và việc gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Lắng nghe trăn trở từ cơ sở

Những ngày này, tại nhiều nhà văn hóa thôn, các cuộc họp lấy ý kiến cử tri về phương án sắp xếp đang diễn ra sôi nổi. Nhiều người dân bày tỏ sự đồng tình với chủ trương chung nhưng cũng thẳng thắn chia sẻ những băn khoăn liên quan đến việc giữ gìn bản sắc văn hóa, bảo đảm thuận lợi trong sinh hoạt cộng đồng và phát huy quyền làm chủ của người dân trong quá trình thực hiện.

Ông Hà Xuân Thành, người dân xã Quảng Ninh cho rằng, việc tổ chức lại thôn, TDP là cần thiết để bảo đảm quy mô theo quy định, tuy nhiên quá trình xây dựng phương án cần được thực hiện công khai, dân chủ, lắng nghe đầy đủ ý kiến của người dân nhằm tạo sự đồng thuận lâu dài.

Nỗi băn khoăn lớn nhất của nhiều người dân là làm sao giữ được những giá trị văn hóa truyền thống của làng quê sau khi sắp xếp lại. Ông Nguyễn Cửu Nghiễm, xã Triệu Bình chia sẻ: “Chúng tôi rất đồng tình với chủ trương của Đảng và Nhà nước. Nhưng điều bà con quan tâm là làm sao giữ được phong tục tập quán, những nét văn hóa của làng cũ. Các làng nên tiếp tục duy trì những hoạt động riêng trong cái chung của thôn mới để bảo tồn bản sắc vốn có”.

Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, tập trung nguồn lực đầu tư và phục vụ người dân tốt hơn - Ảnh: N.L

Tại các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa, người dân mong muốn việc sắp xếp phải tính đến điều kiện địa hình và khoảng cách đi lại. Ông Hồ Văn Ròng, người dân xã Khe Sanh cho biết, nếu địa điểm sinh hoạt cộng đồng quá xa sẽ gây khó khăn cho người dân, nhất là người cao tuổi. Vì vậy, phương án sắp xếp cần được nghiên cứu kỹ trên cơ sở điều kiện thực tế của từng địa phương.

Những ý kiến này cho thấy điều người dân quan tâm không phải là việc thay đổi tên gọi hay địa giới đơn thuần, mà là cách tổ chức cuộc sống cộng đồng sau sắp xếp. Đây cũng là nội dung được các địa phương đặc biệt chú trọng trong quá trình xây dựng đề án.

Đồng thuận để phát triển

Theo lãnh đạo các địa phương, để tạo được sự đồng thuận, điều quan trọng nhất là mọi phương án sắp xếp phải được xây dựng trên cơ sở lắng nghe ý kiến của người dân.

Ông Lê Thanh Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Ninh cho biết, địa phương đã công khai phương án sắp xếp tại các khu dân cư, tổ chức lấy ý kiến cử tri theo đúng quy định; đồng thời rà soát đội ngũ cán bộ hiện có, ưu tiên lựa chọn những người có uy tín, trách nhiệm, có khả năng quy tụ đoàn kết và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong công tác quản lý ở cơ sở.

“Mọi ý kiến chính đáng của người dân đều được tiếp thu, xem xét kỹ lưỡng trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Đây là chủ trương lớn nên càng phải làm kỹ, làm chắc để tạo sự đồng thuận cao trong Nhân dân”, ông Cường cho biết.

Tại xã Triệu Phong, việc xây dựng phương án sắp xếp được triển khai trên cơ sở tôn trọng các giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống của từng cộng đồng dân cư. Ông Đặng Sỹ Dũng, Chủ tịch UBND xã Triệu Phong cho biết, địa phương ưu tiên giữ lại những tên làng có bề dày lịch sử, giá trị văn hóa và đã ăn sâu trong tiềm thức của người dân khi đặt tên thôn mới, qua đó góp phần gìn giữ bản sắc cộng đồng sau sắp xếp.

Theo ngành Nội vụ, việc sắp xếp thôn, TDP không chỉ dựa vào tiêu chuẩn dân số mà còn xem xét các yếu tố về địa lý, lịch sử, phong tục tập quán và nguyện vọng của người dân nhằm bảo đảm phù hợp với thực tiễn. Người dân cũng kỳ vọng sau sắp xếp, đội ngũ cán bộ cơ sở sẽ năng động hơn, gần dân hơn; nguồn lực đầu tư được tập trung cho hạ tầng, thiết chế văn hóa và các dịch vụ phục vụ dân sinh.

Từ 1.922 thôn, TDP xuống còn 916 đơn vị là bước chuyển lớn trong quá trình đổi mới tổ chức bộ máy ở cơ sở của tỉnh Quảng Trị. Song thành công của chủ trương này không chỉ được đo bằng số lượng đầu mối giảm đi, mà còn ở việc các cộng đồng dân cư tiếp tục gắn kết, những giá trị văn hóa được gìn giữ và người dân thực sự cảm nhận được những thay đổi tích cực trong đời sống hằng ngày. Khi đó, việc sắp xếp sẽ không chỉ dừng lại ở tinh gọn bộ máy mà còn mở ra dư địa mới cho sự phát triển bền vững.