Tinh gọn quản trị trường học: Giảm áp lực, thêm thời gian dành cho học sinh

Học sinh Thủ đô được học tập trong điều kiện ngày càng tốt hơn. Ảnh: CTV

Rõ việc, bớt khâu trung gian

Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên Hà Nội triển khai sắp xếp lại mạng lưới cơ sở giáo dục công lập gắn với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, thành phố đã rà soát, tổ chức lại hệ thống cơ sở giáo dục công lập. Từ 2.344 cơ sở giáo dục, sau sắp xếp Hà Nội còn 1.097 đơn vị, theo hướng giảm đầu mối quản lý, tăng quy mô trường, tổ chức trường đa cơ sở, trường phổ thông nhiều cấp học và duy trì những điểm trường cần thiết.

Quy mô giáo dục của thành phố có hơn 2,3 triệu học sinh, tăng khoảng 37.800 em so với năm học trước. Hà Nội đã xây mới và đưa vào sử dụng 4 trường trung học phổ thông công lập; cải tạo, sửa chữa, mở rộng 587 trường học các cấp, với gần 1.400 phòng học tăng thêm. Nguồn lực được ưu tiên cho những khu vực có tốc độ tăng dân số nhanh, thiếu trường công lập hoặc còn quá tải.

Ghi nhận tại một số trường cho thấy, sau sắp xếp, quy mô trường lớn hơn, có nơi tổ chức dạy học tại nhiều cơ sở. Vì vậy đòi hỏi việc phân công rõ hơn, thông tin được chuyển đến đúng người và những việc có thể giải quyết ở cơ sở, không phải đi qua nhiều cấp.

Tại Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh (phường Đống Đa), sau khi tổ chức lại trên cơ sở sáp nhập Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh và Trường Trung học cơ sở Thịnh Quang, trường có hai địa điểm với 57 lớp, hơn 2.300 học sinh, 3 cán bộ quản lý và gần 100 giáo viên, nhân viên. Quy mô mới tạo thêm nguồn lực, nhưng cũng đặt ra những việc phải làm lại từ đầu, như bố trí đội ngũ, thống nhất quy trình chuyên môn, quản lý tài sản, dữ liệu và xây dựng nền nếp chung.

Nhà giáo Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Thái Thịnh cho biết, điều nhà trường quan tâm khi vận hành sau sáp nhập là tránh tâm lý “bên này - bên kia”. Thay vì giữ nguyên cách làm của từng đơn vị cũ, nhà trường tìm cách thống nhất những cách làm phù hợp với trường mới. Theo ông, những khác biệt về nền nếp và cách tổ chức cần thời gian để điều chỉnh, nhưng quan trọng là mọi người cùng hướng về một cách làm chung, thuận lợi hơn cho học sinh.

Từ thực tế đó, việc phân công công việc trong trường cũng cần thay đổi. Phó hiệu trưởng được chủ động xử lý những phần việc trong phạm vi được giao; tổ trưởng chuyên môn thực sự điều phối công việc của tổ; giáo viên chủ động hơn với nhiệm vụ của mình. Khi ai làm việc gì, chịu trách nhiệm đến đâu được xác định rõ, những việc trước đây phải xin ý kiến qua nhiều cấp có thể được xử lý nhanh hơn.

Đây cũng là tinh thần được Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Quang Hưng đặt ra với Hà Nội trong năm học mới: Chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, dựa trên mục tiêu, dữ liệu và kết quả; phân công rõ trách nhiệm, tăng quyền chủ động cho cơ sở và giảm những khâu kiểm tra, báo cáo trùng lặp.

Ông Phạm Quang Hưng cũng nhấn mạnh tinh thần “giảm để tăng”, cụ thể là giảm hồ sơ, báo cáo, hội họp, các cuộc thi và phong trào hình thức để tăng thời gian cho dạy học, sinh hoạt chuyên môn cũng như hỗ trợ học sinh.

Giảm áp lực hành chính, thêm thời gian cho học sinh

Nội dung này được Hà Nội đặt ra ngay trong quá trình vận hành mạng lưới trường học mới.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà yêu cầu các địa phương, nhà trường xây dựng mô hình quản trị phù hợp với điều kiện mới, phân công rõ trách nhiệm, phối hợp đội ngũ hợp lý và sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất.

Hà Nội đặc biệt quan tâm giáo dục toàn diện học sinh. Ảnh: Thảo Phạm

Thành phố cũng yêu cầu ngành Giáo dục xây dựng lịch hoạt động trong năm học theo hướng khoa học hơn, hạn chế những hoạt động ảnh hưởng đến thời gian dạy và học, tránh để quá nhiều nhiệm vụ dồn vào cùng một thời điểm.

Để chuẩn bị đón năm học mới, thành phố yêu cầu ngành Giáo dục và Đào tạo cùng các nhà trường chủ động sắp xếp các hoạt động trong năm học, hạn chế việc tổ chức nhiều hoạt động cùng lúc, qua đó tạo điều kiện để cán bộ quản lý và giáo viên có thêm thời gian làm chuyên môn, đổi mới cách dạy, nâng cao chất lượng giáo dục. Bên cạnh đó, các địa phương, nhà trường cần chủ động học hỏi, chia sẻ những cách làm hiệu quả, nhất là với những nhiệm vụ mới...

Nhiều giáo viên cho rằng, thời gian đầu sau sắp xếp có thể còn những khó khăn do phải làm quen với cách tổ chức và phối hợp mới. Những vướng mắc này cần được từng bước tháo gỡ để công việc ngày càng rõ và thuận lợi hơn. Khi có thêm thời gian cho chuyên môn, giáo viên cũng có điều kiện theo dõi kỹ hơn việc học của từng em, nhận ra những học sinh đang gặp khó khăn để có cách hỗ trợ phù hợp.

Bà Trần Thị Thủy, phụ huynh học sinh Trường Tiểu học Thống Nhất (xã Phú Xuyên) cho biết, gia đình rất mừng khi việc tổ chức lại trường không làm xáo trộn việc học tập của con. Học sinh vẫn được học tại cơ sở phù hợp, việc đi lại và sinh hoạt ở trường cơ bản ổn định. Bà mong muốn sau khi bộ máy được sắp xếp gọn hơn, cô và trò sẽ có thêm thời gian cho các hoạt động học tập, trải nghiệm; giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và việc phối hợp với cha mẹ học sinh cũng thuận lợi, chặt chẽ hơn.

Từ góc nhìn của phụ huynh có thể thấy, hiệu quả của việc sắp xếp được cảm nhận từ những điều gần gũi: Con đi học ổn định, việc trao đổi với giáo viên thuận lợi, nhanh gọn, giáo viên có thời gian nắm bắt tình hình của học sinh.

Có thể thấy, với Hà Nội, giảm đầu mối chỉ là bước đầu; điều quan trọng là tổ chức công việc trong nhà trường gọn và rõ hơn, để giáo viên có thêm thời gian dành cho học sinh.