Tình hình Bờ Tây thêm nóng: Israel đơn phương tuyên bố kiểm soát Nhà thờ Ibrahimi, Thỏa thuận Hebron bỗng chốc lung lay
Israel tuyên bố tiếp quản quyền quy hoạch và xây dựng tại khu vực Nhà thờ Hồi giáo Ibrahimi ở thành phố Hebron thuộc Bờ Tây bị chiếm đóng, động thái khiến Palestine cáo buộc Tel Aviv vi phạm các thỏa thuận đã ký kết và làm gia tăng nguy cơ bất ổn trong khu vực.

Ngày 16/6, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich cho biết, quyết định trên đã được Hội đồng Quy hoạch cấp cao của Israel thông qua từ tối 15/6. Theo lãnh đạo Bộ Tài chính Israel, việc này đồng nghĩa với việc hủy bỏ một phần các cơ chế được thiết lập theo Thỏa thuận Hebron năm 1997.
Theo thỏa thuận được ký giữa Thủ tướng Israel khi đó là Benjamin Netanyahu và Chủ tịch Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) Yasser Arafat, thành phố Hebron được chia thành hai khu vực quản lý. Israel duy trì quyền kiểm soát an ninh tại khu H2, bao gồm khu định cư của người Do Thái cùng Nhà thờ Ibrahimi, còn chính quyền Palestine phụ trách các vấn đề dân sự như quy hoạch và xây dựng.
Phát biểu tại lễ khánh thành khu định cư Doran ở phía Nam Hebron, ông Smotrich tuyên bố: “Hôm qua, chúng tôi đã hủy bỏ các thỏa thuận Hebron”.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao Israel sau đó bác bỏ nhận định này. Trong thông điệp đăng tải trên mạng xã hội, cơ quan này khẳng định, Thỏa thuận Hebron không bị hủy bỏ.
Đại diện Bộ Ngoại giao Israel cho biết, quyết định của nội các được đưa ra từ nhiều tháng trước chỉ liên quan tới quyền quy hoạch và xây dựng tại các khu định cư của người Do Thái cùng những địa điểm được Israel coi là di sản Do Thái. Cơ quan này viện dẫn lý do là chính quyền thành phố Hebron thiếu hợp tác trong thời gian qua. “Ngoài những nội dung đó, không có thay đổi nào khác”, tuyên bố nêu rõ.
Về phía Palestine, Văn phòng Tổng thống Mahmoud Abbas lên án động thái của Israel là hành động đơn phương, vi phạm các thỏa thuận đã ký kết cũng như đi ngược lại luật pháp quốc tế.
Phía Palestine kêu gọi cộng đồng quốc tế, đặc biệt là Mỹ, can thiệp ngay lập tức nhằm ngăn chặn điều mà họ mô tả là “bước đi nguy hiểm nhất”.
Thị trưởng Hebron Yusuf al-Jabari cho rằng, Thỏa thuận Hebron là khuôn khổ chính trị điều chỉnh các vấn đề hành chính, an ninh và dịch vụ của thành phố. Theo ông, mọi thay đổi đơn phương nằm ngoài các cơ chế quốc tế hiện hành đều là sự vi phạm nghiêm trọng, có thể kéo theo những hệ lụy sâu rộng đối với ổn định khu vực.
Nhà thờ Ibrahimi từ lâu là địa điểm nhạy cảm về tôn giáo và chính trị. Sau các thỏa thuận trước đây, người định cư Do Thái kiểm soát một phần khu vực này.
Năm 2017, Palestine đã đề nghị Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) đưa khu phố cổ Hebron cùng Nhà thờ Ibrahimi vào danh sách Di sản Thế giới và Di sản Thế giới đang bị đe dọa.
Tổ chức hòa bình Peace Now của Israel cũng chỉ trích quyết định trên. Nhóm này cho rằng, đây là bước đi mang động cơ chính trị, có nguy cơ làm gia tăng căng thẳng tại Bờ Tây. “Đây là hành động nguy hiểm và thiếu trách nhiệm của một chính trị gia thất bại, sẵn sàng gây tổn hại tới lợi ích cũng như an ninh của Israel để giành thêm sự ủng hộ từ cử tri cực hữu”, đại diện Peace Now nhận định.
Trong khi đó, nhiều người Palestine xem động thái mới nhất là một phần trong chuỗi biện pháp nhằm từng bước mở rộng quyền kiểm soát thực tế của Israel đối với Bờ Tây.













