Giá trị chiến lược khiến đảo Kharg của Iran lọt tầm ngắm của ông Trump

Giữa những đợt sóng căng thẳng tại Vùng Vịnh, đảo Kharg nổi lên như một mục tiêu chiến lược đặc biệt quan trọng. Hòn đảo nhỏ bé này không chỉ là trung tâm xuất khẩu dầu mỏ của Iran mà còn được xem là quân bài có thể làm thay đổi cục diện nếu rơi vào tay đối thủ.

Nằm ở phía bắc Vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran 24 km, đảo Kharg có diện tích không lớn. Tuy nhiên, xét về vai trò kinh tế và địa chính trị, đây lại là một trong những địa điểm quan trọng nhất của Iran.

Trong nhiều năm qua, Kharg luôn được giới phân tích gọi là 'trái tim dầu mỏ' hay 'yết hầu kinh tế' của Tehran. Nguyên nhân nằm ở việc phần lớn hoạt động xuất khẩu dầu thô của Iran đều phải đi qua hòn đảo này.

Các cơ sở tại Kharg được xây dựng với quy mô lớn, bao gồm hệ thống kho chứa dầu, bến cảng nước sâu cùng các đường ống dẫn nối trực tiếp từ các mỏ dầu trên đất liền ra đảo.

Đây là nơi những siêu tàu chở dầu có tải trọng rất lớn cập cảng để nhận hàng trước khi vận chuyển ra thị trường quốc tế.

Chính vì vai trò đặc biệt ấy, Kharg luôn được đặt trong danh sách những mục tiêu chiến lược hàng đầu mỗi khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang.

Trong giai đoạn quan hệ hai nước diễn biến phức tạp, ông Donald Trump từng nhiều lần nhắc tới khả năng tấn công hoặc kiểm soát đảo Kharg như một biện pháp gây sức ép đối với Tehran.

Theo các nguồn tin quốc tế, ông Trump từng tuyên bố Mỹ có rất nhiều lựa chọn đối với Kharg và không loại trừ khả năng giành quyền kiểm soát hòn đảo này. Nhận định của ông Trump không phải không có cơ sở.

Nếu đảo Kharg bị phong tỏa hoặc ngừng hoạt động, Iran vẫn còn những mỏ dầu khổng lồ nằm sâu dưới lòng đất. Tuy nhiên, việc đưa nguồn tài nguyên đó ra thị trường sẽ trở nên cực kỳ khó khăn.

Giới chuyên gia năng lượng cho rằng Kharg chính là điểm nghẽn chiến lược của nền kinh tế Iran. Hòn đảo này giống như một chiếc van kiểm soát dòng tiền từ dầu mỏ, nguồn thu quan trọng bậc nhất của quốc gia Trung Đông.

Một tài liệu giải mật của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ từ năm 1984 từng đánh giá rằng hoạt động liên tục của Kharg có ý nghĩa sống còn đối với nền kinh tế Iran. Nhận định này cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Không chỉ có ý nghĩa về kinh tế, vị trí địa lý của Kharg cũng khiến nơi đây trở nên đặc biệt nhạy cảm.

Đảo Kharg nằm không quá xa tuyến hàng hải dẫn tới eo biển Hormuz, khu vực được xem là huyết mạch vận chuyển năng lượng của thế giới. Mỗi biến động xảy ra tại đây đều có thể tác động mạnh tới thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Nếu kiểm soát được Kharg, Mỹ không chỉ gây áp lực trực tiếp lên xuất khẩu dầu của Iran mà còn có thể theo dõi hoạt động vận tải dầu mỏ, đồng thời gia tăng ảnh hưởng đối với tuyến hàng hải chiến lược của Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quân sự cho rằng việc chiếm giữ Kharg không phải nhiệm vụ dễ dàng.

Mặc dù diện tích đảo chỉ hơn 20 km², Kharg lại nằm rất gần đất liền Iran. Điều đó đồng nghĩa với việc bất kỳ lực lượng nào hiện diện trên đảo cũng sẽ nằm trong tầm tác chiến của các loại tên lửa, máy bay không người lái và pháo binh Iran.

Trong trường hợp xảy ra xung đột quy mô lớn, Tehran hoàn toàn có thể tiến hành các cuộc phản công liên tiếp bằng máy bay không người lái, xuồng cao tốc vũ trang hoặc các hệ thống tên lửa bố trí trên đất liền.

Một nguy cơ khác cũng được nhắc tới là Iran có thể chủ động phá hủy một phần cơ sở hạ tầng dầu khí để tránh rơi vào tay đối phương.

Khi đó, không chỉ Iran chịu tổn thất mà thị trường năng lượng thế giới cũng có nguy cơ chao đảo vì nguồn cung bị gián đoạn. Đó là lý do Kharg thường được ví như 'gót chân Achilles' của Iran.

Hòn đảo nhỏ giữa Vịnh Ba Tư không sở hữu diện tích rộng lớn hay dân số đông đúc. Nhưng nó lại nắm giữ huyết mạch kinh tế của cả quốc gia.

Và cũng chính vì vậy, mỗi khi quan hệ Mỹ - Iran bước vào giai đoạn căng thẳng, cái tên Kharg luôn xuất hiện đầu tiên trong những tính toán chiến lược của cả hai bên.