Tinh hoa phi công thử nghiệm (2): Chuck Yeager – Người đàn ông bay xuyên 'bức tường âm thanh' với hai chiếc xương sườn gãy

Điều ít người biết là chuyến bay lịch sử ấy suýt bị hủy. Hai ngày trước khi cất cánh, Yeager bị ngã ngựa trong lúc cưỡi ngựa cùng vợ. Hai xương sườn gãy khiến ông đau đến mức không thể tự đóng nắp buồng lái Bell X-1. Nếu báo cáo với bác sĩ quân y, ông chắc chắn bị cấm bay. (Ảnh: Chuck Yeager trong buồng lái Bell X-1 trước một chuyến bay thử nghiệm. Nguồn: Smithsonian National Air and Space Museum.)

Yeager giữ kín chấn thương, chỉ nói với người bạn thân Jack Ridley. Chính Ridley đã cắt một đoạn cán chổi để Yeager dùng làm “đòn bẩy”, giúp đóng cửa buồng lái khi không thể dùng lực bằng tay. Chiếc cán chổi ấy trở thành một trong những “dụng cụ” nổi tiếng nhất lịch sử hàng không. (Ảnh: Bell X-1 “Glamorous Glennis” – chiếc máy bay đầu tiên vượt tốc độ âm thanh. Nguồn: NASA / Smithsonian.)

Khoảnh khắc thay đổi lịch sử: Ngày 14-10-1947 Bell X-1 được thả khỏi chiếc B-29. Yeager lần lượt kích hoạt bốn buồng đốt động cơ rocket. (Ảnh: Chân dung Chuck Yeager thời kỳ là phi công thử nghiệm. Nguồn: NASA.)

Kim đồng hồ tốc độ liên tục tăng nhanh: Mach 0,92…Mach 0,96…Mach 1,00…Rồi Mach 1,06. Không có tiếng nổ nào mà Yeager nghe thấy. Chỉ có sự yên lặng kỳ lạ trong buồng lái. (Ảnh: Chuck Yeager bên chương trình X-1A. Nguồn: NASA.)

Nhưng dưới mặt đất, các kỹ sư nhìn thấy sóng xung kích đầu tiên do máy bay tạo ra. “Bức tường âm thanh” – điều nhiều người từng tin là không thể vượt qua – đã bị phá vỡ.

Không chỉ một lần đánh cược mạng sống: Nếu câu chuyện kết thúc ở Bell X-1 thì Chuck Yeager đã đủ để đi vào lịch sử. Nhưng với ông, chuyến bay vượt tốc độ âm thanh chỉ là điểm khởi đầu của một sự nghiệp luôn gắn với những cỗ máy chưa ai dám lái và những giới hạn mà con người chưa từng chạm tới.

Sáu năm sau, năm 1953, Yeager tiếp tục được giao điều khiển Bell X-1A, phiên bản mạnh hơn nhiều với mục tiêu chinh phục tốc độ Mach 2 – điều khi đó vẫn bị xem là quá mạo hiểm. (Ảnh: Bell X-1A – biến thể dùng để chinh phục Mach 2. Nguồn: NASA.)

Trong chuyến bay lịch sử ấy, chiếc X-1A đã vượt ngưỡng Mach 2, nhưng chỉ ít giây sau rơi vào hiện tượng inertia coupling (mất ổn định quán tính) – “ác mộng” của các phi công thử nghiệm thời kỳ đầu.

Máy bay quay cuồng dữ dội theo cả ba trục, hoàn toàn ngoài tầm kiểm soát. Trong gần một phút, Yeager gần như chỉ còn là hành khách bất lực khi chiếc X-1A rơi hơn 15.000m, xoay tròn hàng chục vòng với lực quá tải khủng khiếp.

Chỉ nhờ kinh nghiệm, sự bình tĩnh và một chút may mắn, ông mới giành lại được quyền điều khiển khi mặt đất đã hiện rõ trước mắt. Sau này, Yeager thừa nhận đó là một trong những chuyến bay đáng sợ nhất cuộc đời và ông hiểu rằng chỉ chậm thêm vài giây nữa, lịch sử hàng không đã rẽ sang hướng khác. (Ảnh: Chuck Yeager chụp cùng chiếc Bell X-1 “Glamorous Glennis”, biểu tượng của chuyến bay vượt tốc độ âm thanh năm 1947. Nguồn ảnh: Smithsonian National Air and Space Museum.)

Người mở đường cho cả một thế hệ: Những chuyến bay của Chuck Yeager không chỉ lập nên các kỷ lục. Điều quý giá hơn là khối dữ liệu khổng lồ mà ông cùng các kỹ sư thu thập được về khí động học, khả năng điều khiển ở tốc độ siêu thanh, hiện tượng mất ổn định và giới hạn chịu tải của máy bay. Những kết quả ấy trở thành nền móng để Mỹ phát triển hàng loạt máy bay chiến đấu siêu thanh, các chương trình X-plane và sau này là ngành hàng không vũ trụ. (Ảnh: Chuck Yeager trong một buổi lễ vinh danh những đóng góp cho ngành hàng không Mỹ. Nguồn ảnh: U.S. Air Force.)

Nhiều huyền thoại khác của nước Mỹ như Scott Crossfield, Joe Walker hay Neil Armstrong đều tiếp bước trên con đường mà Yeager đã mở ra. Trước khi trở thành người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng, Armstrong cũng từng là một phi công thử nghiệm, nhiều lần đối mặt với cái chết trên những chiếc X-15.

Trong giới hàng không, Chuck Yeager được xem là người đã chứng minh rằng “bức tường âm thanh” không phải giới hạn cuối cùng của con người, mà chỉ là cánh cửa đầu tiên cần được mở.

Khi đã trở thành biểu tượng của ngành hàng không thế giới, Chuck Yeager vẫn giữ lối sống giản dị của một người lính. Mỗi khi được hỏi cảm giác của người đầu tiên bay nhanh hơn âm thanh, ông thường chỉ cười và nói: “Tôi chỉ làm công việc của mình.” Câu trả lời ngắn gọn ấy phản ánh đúng phẩm chất của những phi công thử nghiệm: họ không tìm kiếm ánh hào quang, không bay để lập kỷ lục hay trở thành anh hùng. Điều họ theo đuổi là mở rộng giới hạn của khoa học, chấp nhận đi vào vùng chưa ai từng đến để những thế hệ phi công sau có thể bay an toàn hơn.

Chuck Yeager qua đời năm 2020 ở tuổi 97. Nhưng mỗi khi một chiếc tiêm kích hiện đại lao qua bầu trời với tốc độ gấp nhiều lần âm thanh, người ta vẫn nhớ tới chuyến bay sáng 14-10-1947 trên sa mạc Mojave. Ngày hôm đó, một phi công với hai chiếc xương sườn gãy đã chứng minh rằng điều tưởng như không thể chỉ là một giới hạn đang chờ có người vượt qua. Và đó cũng chính là tinh thần bất diệt của nghề phi công thử nghiệm. (Còn tiếp...)