Tính năng cho phép siêu tên lửa đạn đạo hạt nhân RS-28 Sarmat Nga bay vòng quanh Trái Đất

Tướng Sergey Karakayev, tư lệnh lực lượng tên lửa chiến lược Nga, hôm 13/5 thông báo cuộc thử nghiệm tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) hạng nặng, sử dụng nhiên liệu lỏng RS-28 Sarmat đã diễn ra thành công, hoàn thành tất cả nhiệm vụ đề ra.

Tên lửa phóng từ sân bay vũ trụ Plesetsk ở tỉnh Arkhangelsk trưa 12/5, đánh trúng mục tiêu chỉ định ở thao trường Kura tại bán đảo Kamchatka thuộc vùng Viễn Đông.

Tổng thống Nga Vladimir Putin gọi đây là "sự kiện quan trọng và thành công tuyệt đối".

Lực lượng tên lửa chiến lược Nga hồi năm 2019 cho biết RS-28 Sarmat có tầm bắn 18.000 km.

Để so sánh, mẫu ICBM có tầm bắn xa nhất trong biên chế Mỹ hiện nay là Minuteman III có thể vươn tới mục tiêu ở khoảng cách 14.000 km, trong khi con số này của dòng DF-41 Trung Quốc là 12.000-15.000 km.

Dù vậy, Tổng thống Putin hôm 12/5 khẳng định tên lửa Sarmat còn có thể vươn xa hơn nhiều nếu phóng theo phương pháp đặc biệt.

"Tên lửa không chỉ có thể bay theo quỹ đạo đạn đạo thông thường mà còn cả quỹ đạo thấp, giúp đạt tầm bắn hơn 35.000 km, tăng gấp đôi độ chính xác và có khả năng xuyên phá mọi hệ thống phòng không hiện tại và tương lai", ông nói.

Lãnh đạo Nga dường như đề cập phương pháp phóng tương tự Hệ thống vũ khí tấn công từ quỹ đạo thấp (FOBS), được Liên Xô phát triển và triển khai với số lượng hạn chế trong Chiến tranh Lạnh.

ICBM thông thường sẽ bay theo quỹ đạo cố định, với độ cao tối đa 1.200 km và lao xuống mục tiêu với tốc độ gấp gần 30 lần âm thanh.

Trong khi đó, FOBS sử dụng tên lửa giống ICBM để đưa phương tiện hồi quyển chứa đầu đạn hạt nhân lên quỹ đạo Trái Đất tầm thấp, chỉ khoảng 150 km so với mặt đất.

Không rõ lý do Tổng thống Putin nói tên lửa Sarmat chỉ đạt tầm bắn hơn 35.000 km nếu ứng dụng quỹ đạo dạng FOBS.

Về lý thuyết, vũ khí dạng này có thể bay nhiều vòng quanh Trái Đất và đạt tầm bay gần như vô hạn. Đầu đạn sẽ hiện diện trên vũ trụ suốt thời gian dài và chỉ lao xuống mục tiêu khi có yêu cầu.

Mục đích của Liên Xô khi phát triển FOBS là qua mặt lưới cảnh giới và phòng không của Mỹ, vốn tập trung về phía Bắc Cực để phát hiện ICBM đang bay tới từ đối thủ.

Tầm bay lớn của FOBS sẽ cho phép Liên Xô phóng chúng theo những hướng khác, trong đó có vòng qua Nam Cực, để tiếp cận lãnh thổ Bắc Mỹ.

Độ cao bay thấp hơn nhiều so với ICBM truyền thống cũng giúp FOBS ẩn mình tốt hơn trước radar cảnh giới, ngay cả khi được phóng về hướng bao phủ của mạng lưới phòng thủ đối phương.

"FOBS có thể tấn công từ những hướng mà radar không theo dõi, làm suy giảm khả năng dự đoán vị trí và thời điểm đòn đánh diễn ra, chứ chưa nói đến triển khai biện pháp đối phó", Tyler Rogoway, biên tập viên chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Nga bắt đầu phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-28 Sarmat từ những năm 2010 nhằm thay thế dòng tên lửa R-36M đã phục vụ từ thời Liên Xô.

Đây là loại tên lửa đạn đạo liên lục địa sử dụng nhiên liệu lỏng, phóng từ hầm chứa cố định, thuộc lớp vũ khí chiến lược hạng nặng trong bộ ba răn đe hạt nhân của Moscow.

Đến năm 2018, Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu công bố RS-28 Sarmat trong thông điệp liên bang, nhấn mạnh khả năng vượt qua các hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.

Những năm sau đó, Nga tiến hành nhiều vụ thử nghiệm, trong đó có lần phóng thử thành công vào năm 2022 từ bãi thử Plesetsk, đưa đầu đạn tới khu vực mục tiêu ở bán đảo Kamchatka, cách hàng nghìn km.

Theo các thông tin được công bố, tên lửa đạn đạo liên lục địa RS-28 Sarmat có khối lượng phóng khoảng 200 tấn, chiều dài gần 35 m, đường kính thân khoảng 3 m.

Tầm bắn của tên lửa đạt trên 18.000 km, cho phép tấn công mục tiêu trên toàn cầu từ nhiều hướng khác nhau, bao gồm cả quỹ đạo bay qua khu vực Nam Cực để tránh các hệ thống cảnh báo sớm của Mỹ.

Một trong những đặc điểm quan trọng của RS-28 Sarmat là khả năng mang tải trọng lớn. Tên lửa có thể mang khoảng 10 đến 15 đầu đạn hạt nhân phân hướng độc lập, mỗi đầu đạn có thể tấn công mục tiêu riêng biệt.

Ngoài ra, hệ thống này còn có thể mang phương tiện lướt siêu vượt âm Avangard, giúp tăng khả năng xuyên thủng lá chắn phòng thủ nhờ tốc độ rất cao và quỹ đạo bay biến đổi.

Về mặt chiến thuật, RS-28 Sarmat được thiết kế để thay đổi cách tiếp cận truyền thống của tên lửa đạn đạo liên lục địa.

Thay vì bay theo quỹ đạo dễ dự đoán, tên lửa có thể lựa chọn nhiều đường bay khác nhau, kết hợp mồi bẫy và các biện pháp gây nhiễu để đánh lừa hệ thống đánh chặn. Điều này làm giảm hiệu quả của các tổ hợp phòng thủ tên lửa nhiều tầng mà Mỹ đang triển khai.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng, RS-28 Sarmat được xem là trụ cột trong nỗ lực duy trì thế cân bằng hạt nhân của Nga trước Mỹ và NATO.

Việc triển khai loại tên lửa này không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn mang tính biểu tượng, thể hiện khả năng phát triển các hệ thống vũ khí có sức răn đe lớn.