Lá chắn tên lửa Golden Dome của Mỹ cần 7.800 vệ tinh đánh chặn, vì sao?

Siêu dự án này đòi hỏi một mạng lưới phòng thủ đa tầng phức tạp, bao gồm việc duy trì hàng ngàn vệ tinh đánh chặn trên quỹ đạo nhằm đối phó với các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo xuyên lục địa và vũ khí siêu vượt âm.

Quy mô chưa từng có của dự án phòng thủ quốc gia

Theo Army Recognition, báo cáo của CBO được công bố giữa tháng 5 đã phác họa quy mô khổng lồ của một lá chắn quốc gia được thiết kế để chống lại các mối đe dọa từ tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, vũ khí siêu vượt âm và các mục tiêu trên không. Kiến trúc mô phỏng của hệ thống phòng thủ Golden Dome kết hợp các vệ tinh đánh chặn không gian, vệ tinh theo dõi tên lửa, tên lửa đánh chặn chiến lược trên mặt đất, cùng hàng loạt hệ thống hiện đại như Aegis Ashore, THAAD, Patriot PAC-3 MSE và các tên lửa dòng SM.

Mô phỏng tên lửa trong dự án Vòm Vàng của Mỹ. Ảnh: Lockheed Martin

CBO ước tính tổng chi phí của lá chắn tên lửa Golden Dome có thể lên tới 1.191 tỉ USD trong vòng 20 năm. Trong đó, khoảng 1.025 tỉ USD được dành cho việc mua sắm và phát triển, cùng khoảng 8,3 tỉ USD chi phí vận hành và bảo trì trung bình mỗi năm. Giá trị quân sự của dự án nằm ở việc tạo ra một mạng lưới phòng thủ nhiều lớp. Mục tiêu là bảo vệ toàn bộ lãnh thổ Mỹ, bao gồm cả Alaska và Hawaii, các cơ sở hạ tầng trọng yếu và các lực lượng tấn công trả đũa trước những cuộc tấn công tên lửa ngày càng tinh vi.

Con số 1.200 tỉ USD cao hơn rất nhiều so với mức 185 tỉ USD mà Lầu Năm Góc từng lên kế hoạch trước đây. Sự chênh lệch này xuất phát từ việc CBO tính toán cho một chu kỳ 20 năm phát triển, triển khai, thay thế và vận hành liên tục. Hơn nữa, kiến trúc mà CBO mô phỏng bao phủ toàn bộ nước Mỹ và thiết lập nhiều lớp đánh chặn độc lập, thay vì chỉ bảo vệ một vài bãi phóng tên lửa hoặc các thành phố lớn được chọn lọc.

Mạng lưới 7.800 vệ tinh không gian

Yếu tố tiêu tốn nhiều ngân sách nhất của lá chắn tên lửa Golden Dome chính là lớp đánh chặn trên không gian. Mô hình của CBO yêu cầu duy trì 7.800 vệ tinh đánh chặn hoạt động ở quỹ đạo Trái đất tầm thấp (LEO), gần cực. Số lượng này được tính toán để đủ sức đối phó với một đợt tấn công gồm 10 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) phóng gần như cùng lúc. Hệ thống sẽ khai hỏa hai phát đạn cho mỗi mục tiêu nhằm tối đa hóa xác suất tiêu diệt.

Hình minh họa về khái niệm “Vòm Vàng cho nước Mỹ”, mô tả một mạng lưới phòng thủ tên lửa thế hệ mới bảo vệ lãnh thổ theo mô hình nhiều lớp. Ảnh: Army Recognition

Các vệ tinh này sẽ hoạt động ở độ cao từ 300 đến 500 km. Nhiệm vụ của chúng là đánh chặn tên lửa ngay trong giai đoạn tăng tốc, tức là khoảng ba đến năm phút đầu tiên của chuyến bay khi động cơ ICBM vẫn đang cháy. Đứng từ góc độ quân sự, lợi ích của phương pháp này là rất rõ ràng. Việc phá hủy tên lửa trong giai đoạn tăng tốc giúp ngăn chặn hoàn toàn việc triển khai các đầu đạn hồi quyển, mồi nhử, mảnh nhiễu xạ và các phương tiện xuyên thủng hệ thống phòng không khác.

Tuy nhiên, bài toán chi phí cũng đi kèm với thách thức vật lý khổng lồ. Các vệ tinh ở quỹ đạo thấp không đứng yên trên một khu vực phóng nhất định. Do đó, Mỹ cần hàng ngàn vệ tinh để đảm bảo luôn có đủ số lượng thiết bị đánh chặn nằm trong tầm ngắm ở bất kỳ thời điểm nào. Thêm vào đó, lực cản của khí quyển ở quỹ đạo thấp sẽ khiến các vệ tinh giảm tuổi thọ nhanh chóng. Việc thay thế phải diễn ra khoảng 5 năm một lần. CBO ước tính Mỹ sẽ phải phóng tổng cộng khoảng 30.000 vệ tinh đánh chặn trong suốt 20 năm để luôn duy trì được con số 7.800 vệ tinh hoạt động trên quỹ đạo.

Hệ thống phòng thủ đa tầng trên mặt đất

Bên dưới lớp không gian, lá chắn tên lửa Golden Dome thiết lập một lưới phòng thủ đa tầng trên mặt đất. Lớp chiến lược bề mặt sẽ dựa vào các Hệ thống đánh chặn trên mặt đất (GBI) và Hệ thống đánh chặn thế hệ mới (NGI) để phòng thủ các ICBM bên ngoài khí quyển ở giai đoạn giữa. CBO đưa vào tính toán căn cứ Fort Greely hiện tại ở Alaska và hai địa điểm mới ở tầm cao. Mỗi địa điểm mới sẽ có 60 tên lửa NGI đặt trong hầm ngầm, một Radar phân biệt tầm xa, cơ sở chỉ huy và các tài sản tự vệ cục bộ như THAAD và Patriot MSE để chống lại các mối đe dọa phi ICBM.

Tên lửa đánh chặn được phóng lên từ hệ thống THAAD. Ảnh: Lockheedmartin

Lớp phòng thủ diện rộng tầm thấp sẽ bổ sung bốn địa điểm Aegis Ashore, mỗi nơi trang bị radar SPY-6 và 48 tên lửa đánh chặn SM-3 Block IIA. Chi phí triển khai mỗi địa điểm lên tới gần 4 tỉ USD. Lớp khu vực là nơi kiến trúc này thực sự trở thành một mạng lưới phòng thủ không gian và tên lửa toàn diện. CBO mô phỏng 35 phân khu khu vực. Mỗi khu vực được trang bị một trung tâm chỉ huy, radar Aegis, 24 radar Sentinel, 8 Thiết bị đánh chặn giai đoạn lướt (GPI), 32 hệ thống THAAD và 84 tên lửa Patriot MSE. Cấu trúc vũ khí này được thiết kế dựa trên hành vi của mục tiêu. Thiết bị GPI sẽ nhắm vào vũ khí siêu vượt âm đang nhào lộn, THAAD đánh chặn đạn đạo ở tầm cao, còn Patriot MSE cung cấp lớp bảo vệ động năng ở tầm thấp hơn.

Hệ thống cảm biến: Mắt thần theo dõi vũ khí siêu vượt âm

Các hệ thống cảm biến chiếm một phần đáng kể khác trong hóa đơn 1.200 tỉ USD. CBO đề xuất một chùm vệ tinh theo dõi gồm 108 vệ tinh ở quỹ đạo thấp và 27 vệ tinh ở quỹ đạo trung bình, với chi phí ước tính 90 tỉ USD trong 20 năm. Mục đích là phát hiện các vụ phóng, duy trì sự bám sát các mối đe dọa đạn đạo và siêu vượt âm, đồng thời cung cấp thông tin sớm cho các radar và bệ phóng trên mặt đất.

Hệ thống phòng thủ Patriot của Mỹ. Ảnh: Lockheed Martin

Lớp cảm biến này mang ý nghĩa sống còn trước các loại vũ khí siêu vượt âm. Các phương tiện lướt này bay với tốc độ trên Mach 5 (6.200km/h), có khả năng nhào lộn khí động học và không bay theo các quỹ đạo đạn đạo có thể dự đoán trước. Nếu không có hệ thống theo dõi liên tục từ không gian, kho vũ khí đánh chặn sẽ trở nên kém hiệu quả vì các chỉ huy không có đủ thời gian hoặc dữ liệu kiểm soát hỏa lực để phân bổ vũ khí một cách chính xác.

Hiệu quả thực chiến và thách thức công nghiệp

Mặc dù có quy mô khổng lồ, lá chắn tên lửa Golden Dome vẫn có những giới hạn chiến lược. CBO nhận định kiến trúc này có thể vô hiệu hóa hoàn toàn một cuộc tấn công khu vực, nhưng không có hệ thống nào đảm bảo tỷ lệ diệt mục tiêu 100%. Trước các đối thủ ngang tầm như Nga hoặc Trung Quốc, lá chắn này có thể bị quá tải bởi một cuộc tấn công chiến lược quy mô lớn. Các đối thủ có thể sử dụng nhiều đầu đạn độc lập, mồi nhử, tác chiến điện tử và các cuộc tấn công chống vệ tinh để xuyên thủng hệ thống. Do đó, dự án không thay thế răn đe hạt nhân mà nhằm tạo ra sự "răn đe bằng cách vô hiệu hóa", làm giảm giá trị của các cuộc tấn công nhỏ lẻ.

Cuối cùng, rào cản lớn nhất đối với dự án không chỉ là tiền bạc mà là năng lực của nền công nghiệp quốc phòng. Lực lượng Không gian Mỹ đã trao các hợp đồng trị giá 3,2 tỉ USD cho 12 công ty. Những ông lớn như Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX, Boeing và SpaceX dự kiến sẽ cạnh tranh gay gắt. Tuy nhiên, yêu cầu sản xuất hàng năm sẽ đòi hỏi số lượng khổng lồ các khung vệ tinh, thiết bị dò tìm, động cơ tên lửa nhiên liệu rắn và radar. Tốc độ triển khai sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực mở rộng sản xuất của các nhà thầu, đặc biệt là trong bối cảnh các tên lửa THAAD và Patriot đang có nhu cầu sử dụng rất cao trên toàn cầu.