Tỉnh Phú Thọ: Một loạt nhà, đất bị bỏ hoang, sử dụng sai mục đích

Hơn 600 nhà, đất ở vị trí trung tâm hành chính bị sử dụng lãng phí

Thanh tra Chính phủ vừa có Thông báo kết luận thanh tra số: 885/TB-TTCP về công tác phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng cơ sở nhà, đất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Nhà nước tại tỉnh Phú Thọ.

Theo thông báo của Thanh tra Chính phủ về Kết luận thanh tra số 56/KL-TTr, ngày 12/2/2026 về việc phòng, chống lãng phí trong quản lý, sử dụng các cơ sở nhà, đất của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp Nhà nước quản lý tại tỉnh Phú Thọ, trong giai đoạn từ năm 2019 đến 30/6/2025, UBND các tỉnh trước khi sáp nhập (Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình) đã ban hành 75 quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý đối với 10.737 cơ sở nhà, đất.

Đến ngày 30/6/2025, vẫn còn 641 cơ sở nhà, đất chưa được xử lý, với tổng diện tích đất khoảng 1,097 triệu m² và hơn 206 nghìn m² sàn xây dựng. Đây là những tài sản có giá trị lớn, nhiều vị trí nằm tại trung tâm hành chính, nhưng lại bị bỏ không hoặc sử dụng kém hiệu quả trong thời gian dài.

Việc phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý các cơ sở nhà, đất của UBND tỉnh còn chậm, thời gian kéo dài (Phú Thọ cũ từ năm 2019-2022, Vĩnh Phúc từ năm 2023-2024, Hòa Bình từ năm 2018-2024), dẫn đến nhiều cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng nhưng đến thời điểm thanh tra chưa kịp thời khắc phục.

Bên cạnh đó, việc không ban hành hoặc ban hành văn bản quy định chưa rõ ràng, cụ thể trong phân cấp đối với việc kiểm tra hiện trạng, công tác thẩm định còn hạn chế dẫn đến một số phương án sau khi được phê duyệt khó triển khai thực hiện, phải điều chỉnh nhiều lần, làm chậm tiến độ, kéo dài thời gian, làm giảm hiệu quả sử dụng và khai thác nguồn lực của Nhà nước.

Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Phú Thọ cho mượn một phần diện tích của Thư viện tỉnh Phú Thọ không đúng quy định.

Cùng với đó, công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát chưa được quan tâm đúng mức, việc xử lý chưa nghiêm đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị và cá nhân liên quan trong việc chậm lập hồ sơ đề xuất xử lý tài sản theo phương án được duyệt; việc bảo quản hồ sơ pháp lý về cơ sở nhà, đất chưa đảm bảo; chậm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực tài sản công.

Đặc biệt, một số cơ sở nhà, đất là trụ sở UBND xã, cơ sở giáo dục, y tế, văn hóa cũ chưa được bảo vệ, chưa bố trí đủ nguồn lực để duy tu, sửa chữa, để hoang hóa, gây hiện tượng xuống cấp.

Theo Thanh tra Chính phủ, các hành vi nêu trên là vi phạm quy định tại khoản 8 Điều 45, khoản 3 Điều 53 Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013. Trách nhiệm thuộc về UBND tỉnh, Sở Tài chính và các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan (thời kỳ từ ngày 01/01/2019 đến 01/7/2025).

Vi phạm các quy định của Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí

Thanh tra Chính phủ đã kiểm tra, xác minh việc quản lý, sử dụng 30 cơ sở nhà, đất tại 18 cơ quan, đơn vị qua đó đã chỉ rõ tồn tại, hạn chế, khuyết điểm đối với từng cơ sở nhà, đất.

Các tồn tại, hạn chế, khuyết điểm phổ biến được chỉ ra trước hết là tình trạng không ban hành hoặc ban hành chậm các quyết định chuyển giao, xử lý tài sản, dẫn đến ách tắc trong tổ chức thực hiện. Nhiều cơ sở đã có phương án được phê duyệt nhưng không triển khai, hoặc triển khai chậm, kéo dài nhiều năm.

Một số nơi không lập hồ sơ pháp lý đầy đủ, chưa hoàn tất việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gây khó khăn cho công tác quản lý và tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước.

Tình trạng bỏ hoang, không sử dụng hoặc sử dụng sai mục đích diễn ra ở nhiều cơ sở. Có trường hợp đất được giao từ năm 2008 nhưng đến năm 2025 vẫn không sử dụng, vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật về đất đai và quản lý tài sản công.

Ngoài ra, một số đơn vị còn cho thuê, liên doanh, liên kết tài sản công khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt, hoặc thực hiện đấu giá, xử lý tài sản không đúng thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra việc chậm trễ trong bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất, kéo dài hàng chục tháng, thậm chí nhiều năm sau khi phương án đã được phê duyệt.

Những sai phạm này được xác định là vi phạm các quy định của Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2013; Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017 và các nghị định liên quan.

Trách nhiệm được xác định thuộc về UBND tỉnh qua các thời kỳ, Sở Tài chính, các sở, ngành liên quan, UBND cấp huyện, xã và các đơn vị trực tiếp quản lý, sử dụng tài sản.

UBND tỉnh Phú Thọ chậm phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý các cơ sở nhà, đất

Theo kết luận thanh tra, việc phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý các cơ sở nhà, đất của UBND tỉnh Phú Thọ còn chậm, thời gian kéo dài dẫn đến nhiều nơi không còn nhu cầu sử dụng nhưng đến thời điểm thanh tra chưa kịp khắc phục, có nguy cơ thất thoát, lãng phí.

Thanh tra Chính phủ phát hiện UBND tỉnh Phú Thọ cũ chưa ban hành quyết định chuyển giao cơ sở nhà đất Phòng khám đa khoa Xuân Áng cho UBND huyện Hạ Hòa quản lý theo phương án phê duyệt.

UBND TP Hòa Bình phê duyệt phương án đấu giá, kết quả đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản trên đất trụ sở UBND phường Thịnh Lang không đúng thẩm quyền.

UBND tỉnh Phú Thọ cũ ban hành quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý nhà, đất đối với Trung tâm Giống vật nuôi Phú Thọ (cơ sở 2) không đúng thẩm quyền. UBND huyện Cẩm Khê và UBND thị trấn Cẩm Khê (tỉnh Phú Thọ cũ) không triển khai thực hiện bàn giao cơ sở nhà đất để thực hiện phương án sắp xếp lại, xử lý cơ sở nhà đất đã được phê duyệt điều chỉnh.

Trong khi đó, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Phú Thọ cho mượn một phần diện tích của Thư viện tỉnh Phú Thọ không đúng quy định và không thực hiện theo quyết định phê duyệt phương án sắp xếp lại của UBND tỉnh. Diện tích đất cho mượn trên 5.000m2, tài sản trên đất có diện tích sàn hơn 1.800m2.

Cũng theo kết luận thanh tra, Trung tâm hoạt động thanh thiếu nhi tỉnh Vĩnh Phúc cho thuê, liên doanh, liên kết cơ sở hạ tầng khi chưa có đề án được phê duyệt của cấp có thẩm quyền (giai đoạn 2019-2020), không đúng quy định; không báo cáo tình hình quản lý, sử dụng tài sản công hàng năm.

UBND tỉnh Vĩnh Phúc giao đất cho Nhà khách Văn phòng UBND tỉnh khi chưa có dự án đầu tư được cơ quan có thẩm quyền xét duyệt, không đúng quy định của Chính phủ.

Ba khu đất tại huyện Mê Linh (Hà Nội) do Nhà khách Văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Phúc quản lý nhưng tỉnh này chưa tổ chức kiểm tra hiện trạng khi xem xét, phê duyệt phương án sắp xếp lại. Cả 3 khu đất không sử dụng từ năm 2008 đến năm 2025 là vi phạm Luật Đất đai.

Với trụ sở UBND phường Thịnh Lang và Tân Hòa, UBND tỉnh Hòa Bình giao cho UBND TP Hòa Bình nhưng đơn vị này không trực tiếp thực hiện mà giao cho Phòng Tài chính - Kế toán tổ chức bán đấu giá (lựa chọn, ký hợp đồng thuê đơn vị tổ chức đấu giá).

Đồng thời, UBND TP Hòa Bình ban hành quyết định phê duyệt phương án đấu giá, phê duyệt kết quả đấu giá quyền sử dụng đất và tài sản trên đất trụ sở UBND hai phường Thịnh Lang, Tân Hòa không đúng thẩm quyền.

Thanh tra Chính phủ còn phát hiện nhiều vi phạm khác trong việc quản lý trụ sở UBND thị trấn Tam Đảo (huyện Tam Đảo cũ), UBND xã Yên Lập (huyện Vĩnh Tường cũ), Rạp chiếu bóng Long Châu Sa (tỉnh Phú Thọ cũ), Trường Cao đẳng nghề Phú Thọ cơ sở 3 (xã Sông Lô cũ, tỉnh Vĩnh Phúc).

Kiến nghị siết chặt quản lý, xử lý nghiêm trách nhiệm

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ đề nghị Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ chỉ đạo tổ chức thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm khắc phục tồn tại.

Trong đó, yêu cầu khẩn trương sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí. Đồng thời, rà soát, điều chỉnh quy hoạch, đưa các cơ sở dôi dư vào khai thác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Cơ quan thanh tra cũng yêu cầu tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm các vi phạm trong quản lý, sử dụng tài sản công; đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…

Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra xử lý theo quy định.

Việc thực hiện kết luận thanh tra phải bảo đảm đầy đủ, kịp thời, đúng quy định pháp luật và báo cáo kết quả về Thanh tra Chính phủ theo quy định.