Tờ báo đặc biệt trong kỳ Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên

Từ tờ nhật báo lịch sử…

Trong hành trình 80 năm của Quốc hội Việt Nam (1946 - 2026), thực tiễn đã chứng minh báo chí đóng vai trò cầu nối, tuyên truyền, phản ánh tiếng nói cử tri, giám sát và tạo đồng thuận xã hội, giúp chuyển tải hoạt động của Quốc hội đến Nhân dân, lan tỏa, thúc đẩy hoạt động lập pháp hiệu quả, đặc biệt nhấn mạnh công tác đổi mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 5/1/2026, Triển lãm tư liệu “Quốc hội Việt Nam - Hành trình 80 năm xây dựng và phát triển” khai mạc tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, Hà Nội với hơn 800 tư liệu quý. Trong triển lãm bên cạnh các ấn phẩm và tư liệu, hình ảnh, còn có những trang báo đặc biệt mang tên Quốc hội. Báo Quốc hội được xem là tờ nhật báo độc nhất vô nhị trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.

Một góc trưng bày tại Triển lãm tư liệu “Quốc hội Việt Nam - Hành trình
80 năm xây dựng và phát triển”, tháng 1/2026. (Ảnh: X.H)

Báo Quốc hội ra mắt số đầu tiên ngày 17/12/1945, trụ sở tại 71 phố Hàng Trống, Hà Nội do nhà báo Trần Hữu Tri làm chủ nhiệm. Ra đời với mục đích “đem lại một phương tiện tuyên truyền mới hơn nữa”, tờ báo giữ vai trò tiên phong trong việc cổ vũ quần chúng, đấu tranh sắc bén với sự xuyên tạc của các lực lượng đối lập, đồng thời là diễn đàn để đăng tải danh sách và quan điểm của các ứng cử viên giúp cử tri sáng suốt lựa chọn.

Trang nhất của tờ Quốc hội số đầu tiên đã đặt câu hỏi với bạn đọc: “Từ đúng hai tháng nay, suốt từ Nam đến Bắc, đâu đâu cũng xôn xao về cuộc Tổng tuyển cử. Các báo chí không ngày nào là không bàn đến cái hệ trọng của Quốc hội. Các nước trong thế giới và quân thù nữa cũng chăm chú dõi theo công cuộc bầu cử tiến hành. Tờ Quốc hội chỉ chuyên nói về Tổng tuyển cử và chỉ nói đến ngày Tổng tuyển cử thôi, có lẽ thừa chăng? Bởi người ta đã nói nhiều rồi”.

Đặt câu hỏi xong, báo nêu mục đích ra đời được xác định ngay trong trang nhất: “Định rõ giá trị cuộc Tổng tuyển cử đối với ngoài nước và trong nước; Giải thích thể lệ Tổng tuyển cử cho người công dân Việt Nam hiểu quyền hạn và bổn phận của mình trong khi chọn và cử người đại diện vào Quốc hội; Giúp các bạn ứng cử một cơ quan vận động chung, để giới thiệu thành tích, khả năng và chương trình của mình”.

Ban đầu, cuộc Tổng tuyển cử dự kiến được tổ chức vào ngày 23/12/1945. Nhưng sau đó, ngày bầu cử được lùi lại 2 tuần lễ, ấn định là 6/1/1946. Báo Quốc hội thông tin và hướng dẫn cử tri cả nước: Cuộc Tổng tuyển cử hoãn đến 6/1/1946, các bậc tài đức mau mau ghi tên ứng cử thêm; Muốn giữ vững độc lập phải đi bầu cử; Mỗi lá phiếu của chúng ta là một viên đạn để diệt quân thù; Thận trọng trong lá phiếu của mình để bỏ cho người tài đức…

Báo Quốc hội cũng có những bài viết nêu cụ thể người dân phải làm gì trước và trong ngày Tổng tuyển cử như: Phải xem mình đã đủ tuổi 18 hay chưa; Chuẩn bị lựa chọn những người đại diện cho mình như thế nào; Phải ra trụ sở Ủy ban nhân dân làng hay khu phố xem trong danh sách có tên mình chưa, chưa có thì đề nghị bổ sung; Xem những người ra ứng cử là ai; Lúc nào thì nhận thẻ cử tri; Nhắc nhau như thế nào trong cuộc Tổng tuyển cử; Lúc đến bầu thì phải làm những gì? Phải giám sát những người có trách nhiệm tổ chức cuộc bầu cử như thế nào? Viết tên như thế nào…

Báo Quốc hội cũng đăng danh sách những người ứng cử ở các tỉnh, thành để cử tri biết và tìm hiểu về các đại biểu ứng cử ở địa phương của mình để cho cử tri lựa chọn người mà họ sẽ bầu vào Quốc hội. Đối với những người ra ứng cử, báo Quốc hội có nhiều bài phỏng vấn, nhiều bài giới thiệu về những người ra ứng cử để cử tri nắm bắt được, như: Bài phỏng vấn nhà văn Nguyễn Huy Tưởng ứng cử ở Bắc Ninh, phỏng vấn nhà tư sản Đỗ Đình Thiện ứng cử ở Hà Nội; bài giới thiệu cụ Bùi Bằng Đoàn ra ứng cử ở Hà Đông (cụ trúng cử và trở thành Trưởng ban Thường trực Quốc hội từ tháng 11/1946 đến khi qua đời năm 1955)…

Trong những ngày sục sôi của mùa đông năm 1946, báo đã lan tỏa những khẩu hiệu đanh thép: “Muốn giữ vững độc lập phải đi bầu cử”; “Mỗi lá phiếu của chúng ta là một viên đạn để diệt quân thù”…

…Đến niềm tin mãnh liệt về vận mệnh tươi sáng của đất nước

Số báo cuối cùng ra đúng ngày lịch sử 6/1/1946 đã trân trọng đăng trên trang nhất chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng bút tích lời kêu gọi quốc dân đi bỏ phiếu: “Khuyên đồng bào nam nữ 18 tuổi trở lên hôm nay tất cả đều đi bỏ phiếu, để bầu những đại biểu xứng đáng vào Quốc hội đầu tiên của nước ta”. Trong số báo đặc biệt này cũng có bài “Phỏng vấn Hồ Chủ tịch về ngày Tổng tuyển cử”.

Số báo Quốc hội ra đúng ngày lịch sử 6/1/1946 đã trân trọng đăng trên trang nhất chân dung Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng bút tích lời kêu gọi
quốc dân đi bỏ phiếu và bài “Phỏng vấn Hồ Chủ tịch về ngày Tổng tuyển cử”.

Và trong số báo này, tờ báo cũng gửi lời chia tay bạn đọc: “Báo Quốc hội chỉ ra trong thời kỳ Tổng tuyển cử… Nhiệm vụ của tờ báo tới đây là trọn… Báo Quốc hội nói mấy lời cuối nhưng tin chắc rằng lòng thiết tha yêu nước biểu hiện trong công việc tuyên truyền Tổng tuyển cử bấy nay, đã hòa chung với lòng thiết tha yêu nước của toàn dân…”.

Đặc biệt, ở những trang cuối của Báo Quốc hội, có dòng chữ thể hiện niềm tin mãnh liệt và cũng như một lời tiên đoán về vận mệnh tươi sáng của đất nước: “Chúng tôi tươi vui mà từ biệt bạn đọc, tin tưởng mãnh liệt ở tương lai Tổ quốc”.

Trong dòng chảy lịch sử, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là sự kiện lịch sử trọng đại, mở đầu cho quá trình xây dựng chế độ dân chủ mới ở nước ta. Như Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã phát biểu tại Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam ngày 6/1/2026: “Ngày 6/1/1946 là một mốc son chói lọi mở ra một thời kỳ phát triển mới của dân tộc Việt Nam. Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đã khẳng định vững chắc quyền làm chủ của Nhân dân, từ thân phận nô lệ đứng lên giành độc lập, tổ chức ra Nhà nước của mình, với đầy đủ cơ sở pháp lý đại diện cho toàn dân ta ở trong nước và quốc tế và là Nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á”.

Thành công của cuộc Tổng tuyển cử là kết quả của sự đoàn kết, đấu tranh anh dũng, hy sinh của Nhân dân Việt Nam và có đóng góp không nhỏ của báo chí cách mạng trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, trong đó có nhật báo Quốc hội. Dù chỉ tồn tại 21 ngày, nhật báo Quốc hội với 15 số đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ chính trị và có vị trí, ý nghĩa lịch sử to lớn trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam.

Chủ tịch nước Lương Cường và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn xem tờ nhật báo Quốc hội tại Triển lãm chuyên đề nhật báo Quốc hội.
(Nguồn: Trung tâm Báo chí Quốc hội)

Ngày 23/10/2025, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch nước Lương Cường và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã tham dự Triển lãm chuyên đề nhật báo Quốc hội. Triển lãm do Văn phòng Quốc hội tổ chức, nhằm giúp các đại biểu, người xem cảm nhận rõ hơn không khí chuẩn bị và diễn biến của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên. Tại Triển lãm, các đại biểu đã nghe giới thiệu về lịch sử ra đời của tờ nhật báo Quốc hội và tham quan 15 số của nhật báo Quốc hội.

Ngày 18/12/2025, tại Lễ trao Giải Báo chí toàn quốc về Quốc hội và Hội đồng nhân dân (Giải Diên Hồng) lần thứ tư, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của báo chí trong việc đồng hành cùng Quốc hội, phản ánh trung thực, kịp thời những đổi mới trong hoạt động của cơ quan dân cử, qua đó củng cố niềm tin của cử tri và Nhân dân đối với Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.

Hồng Minh