Tổ chức thi lại toàn bộ điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang: Bảo đảm quyền lợi thí sinh nhưng vẫn phải xử lý nghiêm vi phạm

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga:
Xử lý kỷ luật phải đúng người, đúng hành vi và mức độ vi phạm

Tôi bày tỏ ủng hộ Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra phương án tổ chức thi lại với các thí sinh tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang. Tuy nhiên, phải phân biệt rõ sai phạm của người tổ chức thi với hành vi của từng thí sinh. Trong một phòng thi có sự can thiệp trái quy định, có thể tồn tại nhiều nhóm thí sinh khác nhau, gồm người chủ động tiếp nhận và sử dụng sự hướng dẫn; người được nhắc bài nhưng không làm theo; người không được hỗ trợ; người không biết có sự can thiệp; thậm chí có em có năng lực thực chất và hoàn toàn tự làm bài.

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga. Ảnh: Phạm Thắng

Việc một thí sinh có mặt trong phòng thi xảy ra sai phạm không đương nhiên đồng nghĩa với việc thí sinh đó đã gian lận. Muốn xử lý thí sinh, cơ quan có thẩm quyền phải xác định được hành vi cụ thể, mức độ tham gia, sự chủ động, phần lợi ích mà thí sinh đã nhận được và phải có chứng cứ phù hợp.

Nguyên tắc công bằng không cho phép chúng ta vì chưa xác định được chính xác ai vi phạm mà coi tất cả thí sinh trong phòng thi đều có lỗi. Xử lý kỷ luật phải đúng người, đúng hành vi, đúng tính chất và mức độ vi phạm. Mặt khác, khi người có trách nhiệm tổ chức thi đã can thiệp vào quá trình làm bài, kết quả của những phòng thi bị ảnh hưởng cũng khó có thể tiếp tục được sử dụng.

Thời điểm nay, chúng ta chưa thể xác định chắc chắn bao nhiêu điểm trong bài thi của thí sinh phản ánh năng lực thực chất và bao nhiêu điểm có được từ sự tác động bên ngoài. Trong trường hợp đó, thi lại là cách thức trực tiếp nhất để tạo ra một phép đo mới, độc lập và có độ tin cậy cao hơn. Đây không phải là sự ưu ái dành cho học sinh, mà là biện pháp khắc phục hậu quả của một buổi thi đã không được tổ chức đúng quy chế. Điều cần nhấn mạnh là thi lại nhằm xác định lại kết quả, không có nghĩa là xóa bỏ trách nhiệm của người đã gian lận.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp):
Thi lại để bảo đảm quyền lợi thí sinh

Tôi cho rằng đây là vụ việc rất nghiêm trọng. Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan có lẽ đã nghiên cứu rất kỹ các quy định, quy chế thi tốt nghiệp THPT và đã xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi đưa ra quyết định này.

Tôi đồng tình với phương án cho thí sinh thi lại. Đây là việc cần thiết để bảo đảm quyền lợi của học sinh, tránh bị hụt hẫng trong quá trình xét tuyển đại học sắp tới.

ĐBQH Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp). Ảnh: Phạm Thắng

Hiện nay có nhiều ý kiến băn khoăn là trường hợp các thí sinh vi phạm quy chế thi tại Quảng Trị bị hủy kết quả, còn thí sinh tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang được thi lại, tôi thấy báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, vụ việc tại Tuyên Quang là sai phạm hệ thống của Hội đồng thi tại điểm thi này, liên quan đến Hội đồng thi, những người thực hiện nhiệm vụ tại điểm thi. Tuy nhiên, đến nay, cơ quan điều tra chưa có kết luận chính thức về trách nhiệm, mức độ vi phạm của từng cá nhân, trong đó có các thí sinh.

Trong quá trình làm bài, nếu giám thị hoặc người có chuyên môn trực tiếp nhắc đáp án đang chọn là sai và hướng dẫn chọn đáp án khác, nhiều thí sinh có thể tin vào người thầy hơn là tin vào nhận định của chính mình. Đây là yếu tố khách quan có thể tác động đến tâm lý và bài làm của các em. Vì vậy, việc tổ chức thi lại là cần thiết, vừa bảo đảm quyền được dự tuyển đại học của thí sinh, vừa tạo cơ hội để đánh giá đúng thực chất năng lực của các em, từ đó có thêm cơ sở để trả lời công luận.

Tuy nhiên, khi cơ quan điều tra đã có kết luận chính thức, thí sinh nếu vi phạm quy chế thi phải hủy kết quả thi, kể cả kết quả thi lại. Quy định về xử lý thí sinh vi phạm quy chế thi phải được thực hiện nghiêm.

PGS. TS. Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính:
Cơ hội để khôi phục niềm tin vào tính công bằng của kỳ thi

Quyết định cho 328 thí sinh Trường THPT Chuyên Tuyên Quang thi lại của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một biểu hiện có trách nhiệm và quyết tâm bảo vệ tính công bằng của hệ thống. Hướng xử lý này không phải là hình phạt đối với các em học sinh, mà là cơ hội để khôi phục niềm tin vào tính công bằng của kỳ thi.

NGƯT. PGS.TS. Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính Ảnh: Phạm Thắng

Một số ý kiến cho rằng khi tổ chức thi lại, những thí sinh hoàn toàn không vi phạm lại không được xét tuyển đợt 1 vào các trường đại học liệu có thiếu công bằng, trường hợp này cần phân biệt rõ:

Thứ nhất, những em học sinh không vi phạm mà là nạn nhân của hệ thống tổ chức thi, không biết về những sai phạm đó, không phải chủ thể thực hiện vi phạm. Với những thí sinh này, kỳ thi lại cũng là cơ hội để các em chứng minh năng lực thực tế của mình.

Chúng tôi hoàn toàn cam kết bảo vệ quyền lợi của các em. Kết quả thi lại sẽ được cập nhật vào hệ thống xét tuyển. Nếu trúng tuyển lại hoặc đạt thành tích cao hơn mà thí sinh có nguyện vọng xét tuyển vào Học viện Tài chính, chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo để tạo mọi điều kiện cho các em vào các ngành đủ điểm.

Thứ hai, đối với những thí sinh được xác định tham gia vào hành vi vi phạm, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ xử lý căn cứ kết quả điều tra cụ thể của Bộ Công an. Theo thông cáo, những người vi phạm sẽ bị xem xét xử lý theo tính chất, mức độ vi phạm, không có ngoại lệ, không có vùng cấm.

Học viện Tài chính cũng sẽ phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo trong quá trình xác minh, nếu có sinh viên đã trúng tuyển có liên quan. Chúng tôi không khoan nhượng với bất kỳ hành vi vi phạm nào, bất kể tình trạng học vấn của sinh viên đó là gì.

PGS. TS. Bùi Thị An, đại biểu Quốc hội khóa XIII:
Phải cân bằng giữa công bằng cho thí sinh - nghiêm minh của pháp luật

Việc tổ chức thi lại chỉ nên thực hiện khi có đủ căn cứ pháp lý và chứng minh được rằng sai phạm đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính trung thực, khách quan của kết quả thi, đồng thời đa số thí sinh là người bị hại chứ không phải người hưởng lợi từ sai phạm.

PGS.TS. Bùi Thị An (Đại biểu Quốc hội khóa XIII) Ảnh: Duy Thông

Điều này căn cứ vào ba lý do. Thứ nhất, phải bảo vệ quyền lợi của học sinh vô tội. Các em không gây ra sai phạm nhưng có thể bị mất cơ hội xét tuyển đại học nếu kết quả thi không còn được bảo đảm. Nhà nước có trách nhiệm khôi phục quyền lợi chính đáng của các em.

Thứ hai, phải bảo đảm nguyên tắc công bằng đối với toàn bộ thí sinh cả nước. Khi tổ chức thi lại, đề thi phải hoàn toàn mới (có thể là đề số 2, nếu chưa bị lộ), quy trình phải được giám sát đặc biệt và kết quả phải có giá trị pháp lý rõ ràng, tránh tạo ra lợi thế hoặc bất lợi so với hàng triệu thí sinh khác.

Thứ ba, đây phải là giải pháp đặc biệt, không trở thành tiền lệ phổ biến. Thi lại chỉ nên áp dụng trong trường hợp bất khả kháng khi sai phạm của người tổ chức kỳ thi làm mất độ tin cậy của kết quả. Đồng thời, phải xử lý thật nghiêm các cá nhân vi phạm để khẳng định rằng sai phạm trong thi cử sẽ phải trả giá, chứ không chỉ dừng ở việc tổ chức thi lại.

Điều quan trọng nhất không phải là có thi lại hay không, mà là mọi quyết định phải đặt quyền lợi chính đáng của học sinh lên hàng đầu. Đồng thời, bảo đảm sự công bằng đối với tất cả thí sinh trên cả nước và giữ vững niềm tin của xã hội vào tính nghiêm minh của kỳ thi quốc gia. Sai phạm thuộc về người lớn thì không thể để học sinh vô tội gánh chịu, nhưng việc khắc phục cũng phải đúng pháp luật, khách quan và không tạo ra một tiền lệ thiếu chặt chẽ.