Tổ dân phố sau sáp nhập: Khi cán bộ đi xa hơn, học nhiều hơn để phục vụ dân

Từ ngày 1/7/2026, cùng với việc mô hình chính quyền địa phương hai cấp chính thức vận hành, hàng chục nghìn thôn, tổ dân phố trên cả nước cũng bước vào giai đoạn hoạt động theo mô hình mới sau sắp xếp. Trên bản đồ hành chính, nhiều đơn vị được hợp nhất, số lượng đầu mối giảm, hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Nhưng phía sau những con số ấy là sự chuyển động của đội ngũ cán bộ ở nơi gần dân nhất. Địa bàn rộng hơn, số hộ dân nhiều hơn, khối lượng công việc lớn hơn đồng nghĩa với việc họ phải đi nhiều hơn, gặp nhiều người hơn và thích nghi với những yêu cầu mới trong cách tổ chức, điều hành.

Tại phường Nam Định (tỉnh Ninh Bình), nơi 135 tổ dân phố được sắp xếp còn 62, những ngày đầu vận hành bộ máy mới được ghi dấu bằng những bước chân không ngừng nghỉ của các bí thư chi bộ, tổ trưởng tổ dân phố và trưởng ban công tác mặt trận – những người đang lặng lẽ giữ nhịp cho bộ máy ở tuyến đầu cơ sở.

Sau sắp xếp, phường Nam Định giảm từ 135 tổ dân phố xuống còn 62.

Địa bàn rộng hơn, đi nhiều hơn

Nếu như trước đây, việc giải quyết công việc trong tổ dân phố đôi khi chỉ cần đi bộ vài phút là tới, thì nay, với ông Vũ Đình Sơn, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Vị Xuyên 1, chiếc xe máy đã trở thành phương tiện gần như không thể thiếu.

Sau đợt sắp xếp mới nhất, tổ dân phố Vị Xuyên 1 có 830 hộ dân, gần gấp đôi trước đây. Đây cũng không phải lần đầu ông Sơn chứng kiến sự thay đổi. Năm 2021, ba tổ dân phố nhỏ đã được hợp nhất thành một. Đến năm nay, tổ tiếp tục sáp nhập thêm hai tổ dân phố khác, đưa quy mô dân cư và tổ chức Đảng tăng lên đáng kể.

Nếu trước đây chi bộ có khoảng 100 đảng viên thì nay con số ấy đã lên tới 183. Những đầu việc vẫn như cũ: triển khai nghị quyết, nắm bắt tình hình địa bàn, tuyên truyền chủ trương, vận động nhân dân, tổ chức các hoạt động của khu dân cư... Chỉ khác rằng, tất cả đều diễn ra trên một địa bàn rộng hơn, với nhiều hộ dân hơn và nhiều vấn đề cần giải quyết hơn.

Sau sáp nhập, các bí thư chi bộ tiếp tục là lực lượng nòng cốt, trực tiếp triển khai chủ trương, kết nối với người dân và giữ nhịp hoạt động của tổ dân phố mới. (Ảnh: Thu Phương)

Điều khiến người bí thư chi bộ trăn trở không chỉ là những con số tăng lên trên giấy tờ, mà còn là việc làm sao để những khu dân cư vừa được hợp nhất nhanh chóng trở thành một tập thể thống nhất.

Có những tuyến phố ông đã quá quen thuộc sau nhiều năm gắn bó, nhưng cũng có những khu vực gần như hoàn toàn mới. Muốn nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người dân, không còn cách nào khác ngoài việc trực tiếp đến từng khu dân cư, gặp gỡ từng hộ gia đình.

“Ngay từ khi có chủ trương sáp nhập, chúng tôi đã chủ động xuống cơ sở để gặp bà con, lắng nghe tâm tư, giải thích chủ trương để mọi người hiểu và đồng thuận. Khi mô hình mới chính thức đi vào hoạt động thì mọi việc cũng thuận lợi hơn”, ông nói.

Ở nhiều khâu, công nghệ đã trở thành trợ thủ đắc lực. Thông báo của tổ dân phố, lịch họp hay các nội dung tuyên truyền giờ được chuyển tải nhanh chóng qua các nhóm Zalo, Facebook, giúp người dân, đặc biệt là lớp trẻ, tiếp cận thông tin gần như ngay lập tức.

Thế nhưng, vẫn có những công việc mà công nghệ chưa thể thay thế. Đó là những lần đi thu các khoản đóng góp như phí vệ sinh môi trường, thuế đất hay các loại quỹ của địa phương.

“Nhiều khi đến một nhà phải năm, bảy lần mới gặp được người dân để thu. Giờ địa bàn rộng hơn thì việc ấy có lẽ sẽ vất vả hơn”, ông Sơn cười.

Vừa làm, vừa học để theo kịp cách làm mới

Với ông Sơn, thử thách lớn nhất là địa bàn rộng hơn, số hộ dân nhiều hơn. Còn ở tổ dân phố Trần Đăng Ninh 3, ông Vũ Đức Vĩnh, Bí thư Chi bộ, lại đối diện với một áp lực khác: làm sao theo kịp nhịp chuyển đổi số khi chính mô hình tổ dân phố mới cũng đang thay đổi từng ngày.

Ở tuổi 74, thứ luôn có trong túi áo của ông mỗi khi làm việc không chỉ là chiếc điện thoại mà còn có một chiếc kính lúp.

Những văn bản chỉ đạo giờ không còn được chuyển bằng giấy như trước. Từ giấy mời họp, tài liệu hội nghị đến các chỉ thị của cấp trên đều được gửi qua Zalo hoặc các nền tảng điện tử.

Mỗi lần nhận văn bản, ông lại cẩn thận đưa điện thoại lên gần mắt, dùng kính lúp đọc từng dòng chữ nhỏ. Có những tài liệu dài, ông mang ra cửa hàng in, nhờ phóng to khổ chữ rồi mới nghiên cứu.

“Với độ tuổi của chúng tôi, tiếp cận cơ chế mới này cũng hơi quá sức, đặc biệt là công nghệ. Có những việc phải nhờ các đồng chí trẻ hướng dẫn thêm”, ông Vĩnh chia sẻ.

Sau đợt sắp xếp, tổ dân phố Trần Đăng Ninh 3 có 726 hộ dân với hơn 2.000 nhân khẩu, quy mô gần gấp ba so với trước đây. Cùng với đó, số lượng đảng viên trong chi bộ cũng tăng lên đáng kể, kéo theo yêu cầu đổi mới cách điều hành, tổ chức sinh hoạt và truyền tải thông tin.

Nếu trước đây, một cuộc họp chi bộ chỉ vài chục người thì nay nhiều chi bộ sau sáp nhập đã có trên 100 đảng viên, cá biệt có nơi lên tới gần 300 đảng viên. Theo ông Vĩnh, cách làm cũ không còn phù hợp.

Sau sáp nhập, nhiều chi bộ tổ dân phố có số lượng đảng viên tăng gấp hai, thậm chí gấp ba so với trước, đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức tổ chức sinh hoạt và điều hành.

“Chúng tôi phải lập các nhóm Zalo theo từng tổ đảng, xây dựng hệ thống thông tin điện tử để chuyển tải tài liệu. Với những đảng viên lớn tuổi chưa sử dụng điện thoại thông minh, cán bộ lại đến tận nơi hướng dẫn hoặc nhờ người thân hỗ trợ.

Còn với người dân, chúng tôi cùng tổ trưởng, trưởng ban công tác mặt trận đến từng nhà cài Zalo để bà con kịp thời nắm bắt thông tin của tổ dân phố.”, ông cho biết.

Đó cũng là cách mà những cán bộ cơ sở đang từng bước thích nghi với yêu cầu mới, khi hệ thống loa truyền thanh ở nhiều khu dân cư không còn phát huy hiệu quả như trước, còn những bảng tin đầu ngõ cũng dần trở nên lặng lẽ trước nhịp sống số.

Ông Vũ Đức Vĩnh

Hơn bốn mươi năm gắn bó với công tác ở khu dân cư, từ khối trưởng, miền trưởng đến hội cựu chiến binh, hội người cao tuổi rồi trở lại đảm nhận cương vị Bí thư Chi bộ, ông Vĩnh hiểu rằng điều giúp cán bộ cơ sở hoàn thành nhiệm vụ không chỉ là kinh nghiệm hay quy trình, mà còn là sự gần gũi với người dân.

“Có những hộ mình đến một lần chưa gặp, phải quay lại lần thứ hai, thứ ba. Có những khoản quỹ, có những việc vận động bà con tham gia phong trào cũng phải kiên trì. Mình cứ chân thành thì người dân sẽ ủng hộ.”, người Bí thư Chi bộ chia sẻ.

Nói rồi, ông nhìn sang cuốn sổ công tác đã kín lịch những ngày đầu tháng 7. Buổi sáng họp trực tuyến, buổi chiều xuống khu dân cư, buổi tối cùng cấp ủy chuẩn bị nội dung sinh hoạt chi bộ.

Quỹ thời gian dành cho gia đình ít đi, nhưng với người đảng viên đã gắn bó gần nửa đời người với công việc ở cơ sở, đó là điều ông sẵn sàng đón nhận.

“Tôi xác định, còn được tổ chức giao nhiệm vụ, còn được bà con tín nhiệm thì mình còn cố gắng làm hết trách nhiệm”, ông Vĩnh nói.

Những thay đổi trong công việc của ông Sơn hay ông Vĩnh cũng là bức tranh chung ở các tổ dân phố sau sáp nhập trên địa bàn phường Nam Định. Đằng sau những bước chân xuống cơ sở của cán bộ tổ dân phố là cả quá trình chuẩn bị, sắp xếp đồng bộ của chính quyền địa phương để bộ máy mới vận hành thông suốt ngay từ những ngày đầu.

Ông Trần Minh Thắng, Bí thư Đảng ủy phường Nam Định cho biết, để bộ máy mới vận hành thông suốt ngay từ những ngày đầu, phường đã thành lập Ban Chỉ đạo và 8 tổ công tác trực tiếp phụ trách việc sắp xếp các tổ dân phố.

Sau sắp xếp, số lượng tổ dân phố trên địa bàn giảm từ 135 xuống còn 62, trong đó có 13 tổ dân phố quy mô trên 1.000 hộ dân. Song song với việc kiện toàn tổ chức, địa phương tập trung hoàn tất công tác bàn giao, xây dựng quy chế hoạt động của các chi bộ mới, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở và kịp thời nắm bắt tâm tư, tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình vận hành.