Tòa án liên bang Mỹ ra quyết định nóng lật ngược chính sách siết nhập cư của chính quyền Tổng thống Trump

Phán quyết mới được xem là một trở ngại pháp lý mới đối với các biện pháp siết chặt nhập cư của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Nguồn: Pollak)

Thẩm phán Jeannette Vargas thuộc Tòa án Liên bang Địa hạt Nam New York kết luận, chính sách do Bộ Ngoại giao Mỹ ban hành hồi tháng 1/2026 là trái luật và vượt quá thẩm quyền mà Quốc hội trao cho Ngoại trưởng Marco Rubio.

Theo phán quyết, chính sách này yêu cầu từ chối thị thực đối với những người vốn đủ điều kiện chỉ dựa trên quốc tịch, trong khi Đạo luật Di trú và Quốc tịch Mỹ (INA) không trao cho Ngoại trưởng quyền áp dụng một lệnh cấm mang tính hệ thống như vậy.

Chính quyền Tổng thống Trump cho biết, chính sách được đưa ra nhằm hạn chế nguy cơ người nhập cư trở thành “gánh nặng công cộng”, tức phụ thuộc vào các chương trình trợ cấp của chính phủ. Bộ Ngoại giao Mỹ lập luận rằng hơn 30% số hộ gia đình có người nhập cư đến từ các quốc gia nằm trong danh sách đã sử dụng ít nhất một hình thức trợ cấp công cộng.

Tuy nhiên, Thẩm phán Vargas cho rằng, luật di trú Mỹ đã quy định một cơ chế riêng để đánh giá khả năng một người trở thành “gánh nặng công cộng”. Theo đó, viên chức lãnh sự phải xem xét hoàn cảnh cụ thể của từng đương đơn, bao gồm tình trạng tài chính, tuổi tác, sức khỏe, kỹ năng, hoàn cảnh gia đình và các yếu tố liên quan khác, thay vì tự động từ chối thị thực dựa trên quốc tịch.

Tòa án nhận định, Quốc hội đã giao cho các viên chức lãnh sự quyền xem xét từng hồ sơ và quyết định việc cấp thị thực theo các tiêu chuẩn được luật định. Trong khi đó, chính sách của Bộ Ngoại giao đã thay thế cơ chế xét duyệt từng trường hợp bằng việc đình chỉ trên diện rộng đối với công dân của một nhóm quốc gia, qua đó đi ngược lại quy trình mà Quốc hội đã thiết lập.

Vụ kiện do hai tổ chức phi lợi nhuận cùng 11 cá nhân khởi xướng. Trong số này có 6 nguyên đơn có thân nhân bị ảnh hưởng bởi chính sách đình chỉ thị thực và 5 người đang ở ngoài nước Mỹ, đã nộp đơn xin thị thực định cư theo diện việc làm. Hai tổ chức tham gia vụ kiện là Mạng lưới Pháp lý về Nhập cư Công giáo (CLINIC) và tổ chức Cộng đồng châu Phi đoàn kết (ACT).

Tổng giám đốc CLINIC Anna Gallagher hoan nghênh phán quyết, cho rằng vấn đề trọng tâm của vụ kiện là bảo vệ quyền đoàn tụ của các gia đình. Trong khi đó, Phó Giám đốc phụ trách chính sách và vận động của ACT Diana Konate gọi đây là thắng lợi của pháp quyền, đồng thời cho rằng chính sách của chính quyền Tổng thống Trump đã khiến nhiều gia đình bị chia cách và cản trở những người đủ điều kiện nhận thị thực định cư.

Chính sách bị tòa án hủy bỏ ảnh hưởng tới công dân của 75 quốc gia, trải rộng từ Mỹ Latinh, vùng Balkan và Nam Á đến châu Phi, Trung Đông và Caribe.

Bộ Ngoại giao Mỹ chưa đưa ra bình luận chi tiết về phán quyết. Trước đó, cơ quan này khẳng định chính quyền Tổng thống Trump đang áp dụng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt nhằm bảo vệ người dân Mỹ và tăng cường hoạt động kiểm tra đối với người xin thị thực.

Phán quyết được xem là một trở ngại pháp lý mới đối với các biện pháp siết chặt nhập cư của chính quyền Tổng thống Trump. Nếu phán quyết được giữ nguyên, chính quyền sẽ phải quay trở lại cơ chế xem xét từng hồ sơ thay vì đình chỉ xét thị thực trên diện rộng dựa trên quốc tịch. Vụ việc có thể tiếp tục được kháng cáo trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang thúc đẩy hàng loạt biện pháp hạn chế nhập cư.