Tọa đàm Sửa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá: Siết thực thi, tăng phối hợp liên ngành

26/08/2026 10:08

Các diễn giả trao đổi tại Tọa đàm

26/08/2026 10:05

report Cần tính đến mức độ giảm tác hại khi quản lý thuốc lá mới

Theo ông Lê Thành Hưng, Trưởng Phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ), khi xây dựng chính sách quản lý thuốc lá mới cần xem xét đầy đủ mức độ tác hại, khả năng giảm phơi nhiễm và tác động đối với sức khỏe cộng đồng, thay vì chỉ tập trung vào việc cấm hay không cấm.

Ông Hưng cho rằng phương án chỉ quy định đối với thuốc lá truyền thống để tránh khoảng trống pháp lý khi sản phẩm mới xuất hiện là một hướng có thể nghiên cứu. Tuy nhiên, dưới góc độ kỹ thuật, cách tiếp cận này cần được đánh giá thận trọng.

Ông Lê Thành Hưng, Trưởng Phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ)

Theo ông, xét về tác hại, các sản phẩm thuốc lá mới được cho là có khả năng giảm mức độ phơi nhiễm đối với người sử dụng, người thân và giảm nguy cơ từ hút thuốc thụ động so với thuốc lá truyền thống. Đây là yếu tố cần được đặt lên bàn cân khi xây dựng chính sách quản lý.

Tuy nhiên, ông Hưng cũng lưu ý việc sử dụng các sản phẩm này vẫn tiềm ẩn nguy cơ, trong đó có khả năng thu hút những người trước đây chưa sử dụng thuốc lá. Đây cũng là vấn đề được Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo trong trường hợp áp dụng biện pháp cấm.

Theo chuyên gia, các quy định trong dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sửa đổi cần tiếp tục được đánh giá về tính khả thi và tác động đối với sức khỏe người dân, từ đó lựa chọn phương án quản lý phù hợp với thực tiễn.

Song song với đó, hệ thống luật pháp cần xây dựng được các quy định đủ rộng và bao quát để nhận diện và xử lý nghiêm các hành vi quảng cáo, khuyến mại, giới thiệu sản phẩm trá hình trên không gian mạng, tránh tình trạng "bỏ lọt" các phương thức tiếp thị thế hệ mới.

Cuối cùng, chúng ta cần quy định thật rõ ràng trách nhiệm pháp lý của các chủ thể liên quan, đặc biệt là các nhà cung cấp nền tảng mạng xã hội, trong việc phát hiện, ngăn chặn và chủ động gỡ bỏ các thông tin, giao dịch vi phạm pháp luật liên quan đến thuốc lá.

Chúng ta cần tập trung mọi nguồn lực để ngăn chặn không cho trẻ em bắt đầu tiếp xúc và sử dụng các sản phẩm gây nghiện chứa nicotine, thay vì đợi đến khi các em đã hình thành thói quen và lệ thuộc vào nó rồi mới tìm cách can thiệp, điều trị.

26/08/2026 09:59

report Cần tránh “khoảng trống pháp lý” khi quản lý thuốc lá thế hệ mới

Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam ủng hộ các quy định chặt chẽ trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, trong đó có đề xuất cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá thế hệ mới và cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán. Tuy nhiên, đại diện Hiệp hội cho rằng cần tính toán kỹ khả năng thực thi và cách định nghĩa để tránh phát sinh khoảng trống pháp lý.

Ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho biết Hiệp hội đã tham gia góp ý sâu vào dự thảo và nhiều đề xuất được Bộ Y tế, Ban soạn thảo ghi nhận.





Ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam

Theo ông Nhân, Hiệp hội hoàn toàn ủng hộ chủ trương phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời đánh giá dự thảo lần này đưa ra những quy định chặt chẽ, tiệm cận các tiêu chuẩn cao trên thế giới. Tuy nhiên, thực tế có thể vẫn tồn tại khoảng cách giữa quy định pháp luật và khả năng thực thi.

Không nên chỉ “chạy theo” sản phẩm mới

Một trong những vấn đề được đại diện Hiệp hội lưu ý là cách định nghĩa và quản lý thuốc lá thế hệ mới. Theo ông Nhân, thị trường hiện đã xuất hiện nhiều dạng sản phẩm như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm, thuốc lá nhai, túi nicotine...

Nếu pháp luật chỉ cố gắng liệt kê những sản phẩm đã biết để đưa vào diện cấm, khi xuất hiện sản phẩm mới sẽ dễ phát sinh khoảng trống pháp lý.

Theo ông, có thể nghiên cứu hướng tiếp cận ngược lại: xác định rõ loại thuốc lá được phép tồn tại, thay vì cố gắng liệt kê tất cả sản phẩm bị cấm.

Chẳng hạn, thuốc lá truyền thống được làm từ sợi thuốc lá, cuốn thành điếu và đốt để hút là loại được phép tồn tại; những sản phẩm ngoài dạng này có thể thuộc diện không được phép. Cách tiếp cận này, theo ông Nhân, có thể hạn chế nguy cơ phát sinh khoảng trống khi thị trường xuất hiện sản phẩm mới.

Hàng trăm nghìn điểm bán nhỏ lẻ là bài toán khó

Với đề xuất cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, ông Nhân cho rằng cần phân biệt rõ trưng bày để quảng cáo với việc bố trí hàng hóa phục vụ bán hàng.

Nếu quy định được ban hành, Hiệp hội sẽ nghiêm túc tuân thủ. Tuy nhiên, khó khăn lớn nằm ở hàng trăm nghìn điểm bán nhỏ lẻ như cửa hàng tạp hóa, quán nước, nhà hàng, quán cà phê.

Theo ông, với các nhà phân phối cấp 1, đại lý lớn, việc kiểm soát sẽ thuận lợi hơn. Trong khi đó, các điểm bán nhỏ lẻ phân bố rộng, diện tích hạn chế, thậm chí có nơi phải để hàng ngay tại cửa hàng do không có kho riêng.

Do đó, trước khi xử phạt cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn để người kinh doanh biết rõ hành vi nào bị cấm; đồng thời xác định rõ lực lượng chịu trách nhiệm kiểm tra và xử lý vi phạm.

Thuế tăng, thuốc lá lậu có thể gia tăng?

Một vấn đề khác được Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam lưu ý là tác động của chính sách thuế và nguy cơ gia tăng thuốc lá nhập lậu.

Theo ông Nhân, khi thuế tăng và các quy định ngày càng chặt chẽ, sản phẩm hợp pháp trong nước sẽ chịu thêm áp lực cạnh tranh với thuốc lá nhập lậu vốn có lợi thế lớn về giá do không chịu các loại thuế, phí.

Đáng lưu ý, nhiều sản phẩm nhập lậu không đáp ứng yêu cầu về cảnh báo sức khỏe, hàm lượng tar, nicotine hay các tiêu chuẩn chất lượng.

Đại diện Hiệp hội cho rằng mục tiêu giảm số người hút thuốc cần được thực hiện đồng bộ giữa chính sách thuế, kiểm soát nguồn cung trong nước và đặc biệt là kiểm soát hiệu quả thuốc lá nhập lậu.

26/08/2026 09:49

report Chuyên gia đề xuất gọi “thuốc lá làm nóng” thay vì “thuốc lá nung nóng”

Theo ông Lê Thành Hưng, Trưởng Phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ), việc gọi đúng tên các sản phẩm thuốc lá mới có ý nghĩa quan trọng trong phân loại, xây dựng tiêu chuẩn và quản lý.

Từ góc độ kỹ thuật tiêu chuẩn hóa, ông Hưng cho rằng cần căn cứ vào ba yếu tố: nguyên liệu, cấu phần sản phẩm và quá trình diễn ra khi sử dụng.

Ông Lê Thành Hưng, Trưởng Phòng Tiêu chuẩn nông nghiệp thực phẩm, Viện Tiêu chuẩn chất lượng Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho rằng nên cân nhắc sử dụng thuật ngữ ‘thuốc lá làm nóng’ để phản ánh đúng bản chất”.

Với thuốc lá điếu truyền thống, nguyên liệu chủ yếu là lá thuốc lá, sản phẩm về cơ bản không có cấu phần điện tử và khi sử dụng xảy ra quá trình cháy, phát sáng, tỏa năng lượng.

Trong khi đó, sản phẩm thường được gọi là thuốc lá nung nóng vẫn sử dụng nguyên liệu chủ yếu từ thuốc lá nhưng có thiết bị điện tử để làm nóng, tạo ra xon khí và không xảy ra quá trình cháy.

Thuốc lá điện tử cũng sử dụng cấu phần điện tử để làm nóng, tạo xon khí nhưng nguyên liệu đa dạng hơn, có thể chứa nicotine chiết xuất từ thuốc lá, nicotine tổng hợp hoặc thậm chí không chứa nicotine. Ngoài ra còn có các sản phẩm lai giữa thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử.

300-400 độ C chưa phải “nung”

Đáng chú ý, chuyên gia cho rằng thuật ngữ “thuốc lá nung nóng” chưa thực sự phản ánh đúng bản chất kỹ thuật của sản phẩm.

Theo ông Hưng, quá trình diễn ra trong các sản phẩm này thường ở khoảng 300-400 độ C, trong khi quá trình nung theo nghĩa thông thường có thể ở mức 700-800 độ C. Dự thảo tiêu chuẩn quốc gia của Trung Quốc, chẳng hạn, giới hạn mức nhiệt không quá 380 độ C.

Ông cho biết tiêu chuẩn ISO 6080 cũng định nghĩa theo hướng thuốc lá làm nóng là sản phẩm có nền là thuốc lá, hoạt động bằng cơ chế làm nóng nhưng không đốt cháy để tạo ra xon khí chứa nicotine.

Bên cạnh tên gọi, ông Hưng đề nghị rà soát một số thuật ngữ trong dự thảo như “thiết bị điện” và “thiết bị điện tử”, bởi đây là hai khái niệm khác nhau. Khái niệm “dung dịch thuốc lá điện tử” cũng cần cân nhắc vì về mặt khoa học, “dung dịch” phải có dung môi và chất hòa tan, trong khi sản phẩm thực tế có thể tồn tại dưới những dạng khác.

26/08/2026 09:32

report Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước có tỷ lệ nam giới hút thuốc cao nhất thế giới

Việt Nam hiện nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc lá cao nhất thế giới, đứng thứ ba ASEAN. Trong khi đó, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang gia tăng nhanh ở giới trẻ, kéo theo nguy cơ ngộ độc và sử dụng các chất ma túy pha trộn.

Theo ThS. Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), sau hơn 13 năm thực hiện, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã bộc lộ một số bất cập trước sự thay đổi của kinh tế - xã hội và công nghệ. Bộ Y tế xác định 5 nhóm vấn đề nổi cộm cần xử lý khi sửa luật.







ThS. Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) thông tin Bộ Y tế xác định 5 nhóm vấn đề nổi cộm cần xử lý khi sửa luật.

Đáng chú ý nhất là sự gia tăng của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng trong giới trẻ, học sinh, sinh viên. Nghiên cứu tại khoảng 700 bệnh viện trên cả nước cho thấy, năm 2023 có 1.224 trường hợp nhập viện do ngộ độc khi sử dụng thuốc lá điện tử.

Bộ Y tế đề xuất luật hóa khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời cấm toàn diện các sản phẩm này, bao gồm linh kiện, thiết bị, dung dịch và bộ phận dùng để lắp ráp, trừ trường hợp phục vụ nghiên cứu khoa học hoặc cai nghiện theo quy định.

Một vấn đề khác là tình trạng mua bán thuốc lá trên môi trường mạng. Dự thảo được đề xuất bổ sung quy định cấm bán thuốc lá qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội, ứng dụng số và các nền tảng trực tuyến.

Bộ Y tế cũng đề xuất kiểm soát việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán vì cho rằng đây có thể trở thành một hình thức quảng bá sản phẩm. Với việc kiểm soát độ tuổi, người bán có thể yêu cầu người mua xuất trình căn cước, hộ chiếu hoặc sử dụng ứng dụng định danh quốc gia VNeID khi nghi ngờ người mua chưa đủ 18 tuổi.

Việc sửa luật cũng hướng tới đồng bộ hệ thống pháp luật, tháo gỡ vướng mắc trong thực thi, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính.

26/08/2026 09:18

Clip: Việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá còn nhiều hạn chế

26/08/2026 08:57

report Sửa Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá: Lấp khoảng trống, siết thực thi

Khai mạc tòa đàm, Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong thông tin, sau hơn 13 năm đi vào cuộc sống, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đang đứng trước những thách thức mới. Thị trường xuất hiện thêm nhiều sản phẩm, cách thức kinh doanh cũng thay đổi, trong khi một số quy định hiện hành đã bộc lộ khoảng trống, chưa theo kịp thực tế.

Không khó để bắt gặp tình trạng hút thuốc tại nhà hàng, quán ăn, bến xe hay nhiều nơi công cộng. Quy định đã có nhưng việc tuân thủ chưa thật sự nghiêm. Ở nhiều nơi, người được giao nhiệm vụ nhắc nhở lại không có thẩm quyền xử phạt, còn lực lượng kiểm tra thì mỏng.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Tổng Biên tập Báo Tiền Phong phát biểu khai mạc tòa đàm

Đáng chú ý, sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới đang đặt ra nhiều vấn đề trong quản lý. Trong khi đó, thuốc lá vẫn được bày bán khá phổ biến, dễ tiếp cận. Cách trưng bày tại các điểm bán, dù không phải là quảng cáo trực tiếp, vẫn có thể tạo hiệu ứng thu hút, nhất là với người trẻ.

Ngày 22/6/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 160/NQ-CP, thống nhất thông qua hai nhóm chính sách lớn trong Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo định hướng này, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác sẽ bị cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng. Các cơ sở bán buôn, bán lẻ cũng sẽ không được trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.

Đây là những thay đổi lớn, nhất là khi Việt Nam hiện có khoảng 16 triệu người hút thuốc, trong đó có một bộ phận là người trẻ.

Từ những vấn đề đang đặt ra, Báo Tiền Phong tổ chức tọa đàm “Góp ý Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi): Tăng cường hiệu quả thực thi và phối hợp liên ngành”.

Tọa đàm là dịp để các cơ quan quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội và đại biểu Quốc hội cùng trao đổi, nhìn nhận những điểm còn vướng trong thực tế và đề xuất giải pháp. Mục tiêu cuối cùng là để những quy định khi được sửa đổi không chỉ chặt chẽ hơn trên giấy, mà thực sự có thể đi vào cuộc sống.

Thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng, đồng thời tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Trong những năm qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá, đẩy mạnh công tác truyền thông, kiểm soát việc sử dụng thuốc lá và xây dựng môi trường không khói thuốc.

Trong quá trình tiếp thu ý kiến thẩm định và hoàn thiện hồ sơ Dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi), Bộ Y tế đang tiếp tục rà soát, làm rõ nhiều nội dung nhằm bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật, cơ sở khoa học, đánh giá tác động và tính khả thi khi tổ chức thực hiện.

Báo cáo thẩm định của Bộ Tư pháp cũng đã chỉ ra một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, trong đó có phạm vi điều chỉnh, khái niệm và đối tượng áp dụng, sự thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành, cũng như các điều kiện bảo đảm thi hành sau khi Luật được ban hành.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thiện dự thảo Luật không chỉ đặt ra yêu cầu về chất lượng của từng quy định, mà còn đòi hỏi sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan lập pháp, các tổ chức xã hội, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các bên liên quan.

Tọa đàm được tổ chức nhằm tạo một diễn đàn trao đổi khách quan, khoa học và xây dựng, cùng nhìn nhận những nội dung còn cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát trong dự thảo; đồng thời trao đổi về tính thống nhất pháp luật, tính khả thi và cơ chế phối hợp trong quá trình tổ chức thực hiện.

Đặc biệt, thông qua tọa đàm, những thông tin về phòng, chống tác hại của thuốc lá, những điểm mới trong chính sách và yêu cầu thực thi cũng sẽ được truyền tải rộng rãi đến cộng đồng, nhất là thanh thiếu niên và giới trẻ – nhóm đối tượng cần được tăng cường bảo vệ trước nguy cơ tiếp cận và sử dụng các sản phẩm thuốc lá.