Tòa phúc thẩm tuyên giao con cho cha ruột nuôi dưỡng

Ông Wang P.X và người phiên dịch tại phiên phúc thẩm. Ảnh: LST

Theo vụ kiện mà Báo Phụ nữ Việt Nam đã theo dõi và phản ánh nhiều kỳ, ông Wang P.X (quốc tịch Trung Quốc) và bà B.X.G sống với nhau chưa đăng ký kết hôn từ năm 2018, có 1 con gái chung tên B.D.T, sinh năm 2020. Khi đi khám sức khỏe để chuẩn bị kết hôn, bà B.X.G phát hiện ra bị bệnh ung thư vú nên ông Wang P.X đã đưa bà G. về Trung Quốc để chữa bệnh, sau đó trở lại Việt Nam sinh sống và làm việc tiếp.

Tháng 11/2024, bà B.X.G mất, ông Wang đã tới nhà bà ngoại đón con gái nhưng bị ngăn cản. Tháng 8/2025, ông Wang tới đón con đi chơi và cháu mong muốn về ở với cha, không muốn quay về bà ngoại. Ông Wang sau đó làm thủ tục khởi kiện "Tranh chấp xác định cha cho con và giành quyền nuôi con". Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an - đã xét nghiệm ADN cho kết quả ông Wang P.X là cha sinh học của cháu B.D.T.

Tại phiên xử sơ thẩm, đại diện cơ quan giữ quyền công tố cho rằng ông Wang và cháu B.D.T đã có kết quả xác nhận quan hệ huyết thống cha con sau khi xét nghiệm ADN. Ông Wang cũng là người có công việc làm ăn lâu dài, ổn định, có công ty tại Việt Nam; thời điểm hiện tại ông không có vi phạm pháp luật.

Do vậy, cơ quan giữ quyền công tố đề nghị HĐXX chấp nhận yêu cầu công nhận quan hệ cha con và giao cho ông Wang được quyền nuôi con gái. Đồng thời đảm bảo quyền được tới thăm cháu ngoại của phía bà H.X.M.

Đến ngày 2/12/2025, HĐXX đã tuyên công nhận quan hệ cha con của ông Wang P.X và cháu B.D.T nhưng không giao con cho ông Wang mà giao cho cậu ruột và bà ngoại nuôi dưỡng và chăm sóc. Ông Wang P.X không đồng ý phán quyết này nên đã kháng cáo.

Ông Wang P.X và luật sư Đỗ Ngọc Thanh (phải) sau phiên phúc phẩm

Trả lời PV Báo Phụ nữ Việt Nam ngay khi phiên tòa sơ thẩm đưa phán quyết, luật sư Đỗ Ngọc Thanh, đại diện Chi hội Luật sư Hội Bảo vệ Quyền Trẻ em TPHCM, cho biết, sau khi quan hệ cha - con giữa ông Wang P.X và cháu B.D.T được xác định, vấn đề trọng tâm là ai có quyền, nghĩa vụ trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục cháu bé.

Theo Điều 69 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 (Nghĩa vụ và quyền của cha, mẹ) cùng Điều 46-49 Bộ luật Dân sự 2015, cha mẹ là chủ thể duy nhất có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con; và khi một người qua đời, người còn lại đương nhiên là người trực tiếp nuôi con, trừ khi bị hạn chế năng lực hành vi hoặc bị tòa án tước quyền nuôi con.

"Trong vụ án này, ông Wang P.X còn sống, có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, thu nhập ổn định, nơi ở hợp pháp, và hiện đang trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng cháu B.D.T trong môi trường an toàn. Do đó, ông Wang là người có quyền và nghĩa vụ trực tiếp nuôi con theo pháp luật, không phát sinh quan hệ giám hộ. Việc ông B.T.S là cậu ruột, được xác định là người giám hộ và bà H.X.M là bà ngoại, là người giám sát giám hộ, trong khi cha ruột cháu còn sống và đủ điều kiện chăm sóc, là không còn cơ sở pháp lý để duy trì", luật sư Đỗ Ngọc Thanh phân tích.

Cũng theo luật sư Thanh, theo quy định tại Điều 46 (người được giám hộ) và 62 Bộ luật Dân sự 2015 (Chấm dứt việc giám hộ), giám hộ chỉ phát sinh khi người được giám hộ không còn cha mẹ, không xác định được cha mẹ hoặc cha mẹ không đủ điều kiện chăm sóc, và phải chấm dứt khi nguyên nhân giám hộ không còn vì ông Wang đủ điều kiện thực hiện nghĩa vụ và quyền của cha mẹ.

Vì vậy, HĐXX nên hủy bỏ quyết định giám hộ, giám sát giám hộ, trả lại đúng vị trí pháp lý cho người cha hợp pháp.

"Mặt khác, Luật Trẻ em 2016 (Điều 22 và 23) khẳng định trẻ có quyền được đoàn tụ, sống cùng cha mẹ, được chăm sóc trong môi trường ruột thịt. Việc tách trẻ khỏi cha chỉ được thực hiện khi có quyết định hợp pháp và phải chứng minh rằng ở cùng cha sẽ gây hại nghiêm trọng cho trẻ và phải có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Trong vụ án này, không có chứng cứ hay quyết định nào chứng minh ông Wang không đủ điều kiện hoặc có hành vi gây nguy hiểm cho con. Tuy nhiên, cũng cần ghi nhận và trân trọng tình cảm, công lao và sự gắn bó nhiều năm của bà H.X.M đối với cháu B.D.T. Trong giai đoạn người mẹ qua đời, chính bà là người đã chăm lo, che chở và nuôi dưỡng cháu bằng tình thương của người bà.

Vì vậy, để gìn giữ mối liên kết thiêng liêng ấy, cần ghi nhận quyền thăm nom, chăm sóc của bà H.X.M theo khoản 1 Điều 104 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 (quyền, nghĩa vụ của ông bà và cháu), nhằm duy trì và bồi đắp tình cảm bà cháu, phát huy truyền thống hiếu nghĩa của gia đình Việt Nam, đồng thời bảo đảm không làm ảnh hưởng hay cản trở việc thực hiện quyền nuôi con hợp pháp của người cha", luật sư Đỗ Ngọc Thanh phân tích.

Từ những căn cứ và thực tế nêu trên, việc giao cháu B.D.T cho cha ruột là ông Wang P.X trực tiếp nuôi dưỡng là giải pháp đúng pháp luật, hợp tình, hợp lý và đảm bảo lợi ích tốt nhất của trẻ. Đồng thời, ghi nhận quyền thăm nom của bà H.X.M là sự dung hòa cần thiết giữa công lý pháp luật và tình thân gia đình.

Tại phiên phúc thẩm diễn ra ngày 19/5, HĐXX đã ghi nhận những lập luận của luật sư. HĐXX cho rằng, cháu B.D.T hiện đang được ông Wang P.X trực tiếp nuôi dưỡng, có nơi cư trú rõ ràng, có điều kiện sinh hoạt ổn định và đã được bảo đảm việc học tập. Việc tiếp tục để cháu sống cùng cha ruột không chỉ bảo đảm sự ổn định về môi trường sống, mà còn hạn chế tối đa những xáo trộn không cần thiết về tâm lý và điều kiện phát triển của trẻ.

Ở khía cạnh tình cảm, cháu B.D.T đã mất mẹ. Trong hoàn cảnh đó, người cha ruột là mối liên kết gia đình gần gũi và quan trọng nhất còn lại đối với cháu.

Do vậy, HĐXX đã tuyên sửa án sơ thẩm, giao cháu B.D.T cho cha ruột là ông Wang P.X nuôi dưỡng. Đồng thời tòa cũng hủy quyết định giám hộ và giám sát giám hộ của bà B.X.M là bà ngoại của cháu bé.