Toàn cảnh làn sóng biểu tình rung chuyển trường học Pháp

Học sinh trung học đối đầu với cảnh sát chống bạo động ở Montpellier. Ảnh: Horcajuelo Guillaume/EPA

Phong trào biểu tình của học sinh trung học Pháp bắt đầu tại trường Saint-Exupéry ở Créteil, ngoại ô Paris, khoảng ba tuần trước, ban đầu nhằm ủng hộ các giáo viên đình công phản đối tình trạng thiếu nhân lực và nguồn lực. Từ một điểm nóng ở vùng Paris, phong trào nhanh chóng lan sang nhiều thành phố trên toàn nước Pháp, khiến hàng nghìn trường học phải đóng cửa.

Theo Bộ Nội vụ Pháp, trong ngày 8/10, 71.500 người đã tham gia các cuộc tuần hành trên toàn quốc, trong đó 24.500 người tập trung tại Paris. Dù số trường phải đóng cửa giảm xuống, nhiều cuộc biểu tình vẫn diễn ra và một số nơi tiếp tục xảy ra đụng độ, phá hoại.

Vì sao học sinh Pháp xuống đường?

Nguyên nhân trực tiếp của phong trào nằm ở những vấn đề rất cụ thể trong đời sống học đường Pháp.

Học sinh trung học biểu tình ở trung tâm Saint-Denis, ngày 1/10/2026. Ảnh: Camille Millerand/Divergence/Le Monde

Học sinh Pháp phản đối tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp, lớp học quá đông, thiếu giáo viên và nhân viên hỗ trợ, trong khi giáo viên nghỉ không phải lúc nào cũng có người thay thế. Các em cũng cho rằng thời lượng học tập và thời khóa biểu quá nặng, gây áp lực lớn đối với học sinh.

Một số trường phải hoạt động trong điều kiện cơ sở vật chất không đáp ứng yêu cầu. Học sinh phản ánh tình trạng phòng học chật chội, xuống cấp hoặc quá nóng, trong khi số lượng học sinh trong lớp vượt quá khả năng đáp ứng của trường. Một số em còn nêu tình trạng thiếu các dịch vụ hỗ trợ học sinh.

Các yêu cầu của học sinh bao gồm tăng nguồn lực cho giáo dục, bảo đảm giáo viên nghỉ được thay thế, cải thiện điều kiện cơ sở vật chất và cải cách hệ thống Parcoursup - nền tảng được sử dụng để học sinh đăng ký vào các chương trình giáo dục đại học tại Pháp.

Các học sinh trung học tập trung bên ngoài trường trung học Sugar ở Saint-Denis, ngày 1/10/2026. Ảnh: Camille Millerand/Divergence/Le Monde

Từ yêu cầu về giáo dục đến khủng hoảng đường phố

Phong trào ban đầu nhận được sự đồng cảm nhất định từ các tổ chức công đoàn giáo viên, cho rằng những yêu cầu của các em phù hợp với những vấn đề mà các công đoàn đã phản ánh trong nhiều năm, đặc biệt là tình trạng thiếu nguồn lực.

Tuy nhiên, các cuộc biểu tình cũng nhanh chóng xuất hiện những diễn biến vượt khỏi phạm vi một phong trào học sinh thông thường. Tại nhiều thành phố, thùng rác và các vật dụng khác bị đốt, vật thể bị ném vào lực lượng an ninh, trường học và cơ sở hạ tầng công cộng bị phá hoại. Một số cuộc đối đầu giữa người biểu tình và cảnh sát trở nên căng thẳng.

Thùng rác bị đốt bên ngoài trường trung học Voltaire ở quận 11 của Paris. Ảnh: CLPRESS/ABACA/Shutterstock

Theo Bộ Giáo dục Pháp, trong số 735 trường bị ảnh hưởng kể từ khi phong trào bắt đầu, 24 trường đã bị phóng hỏa hoặc đập phá. Bộ cũng cho biết 78 nhân viên ngành giáo dục bị thương.

Bộ Nội vụ Pháp thông báo gần 5.000 người đã bị bắt giữ kể từ đầu tuần trước. AP cho biết khoảng 85% số người bị bắt là trẻ vị thành niên.

Chính phủ tìm cách kiểm soát tình hình

Bộ trưởng Giáo dục Pháp Édouard Geffray thừa nhận những vấn đề mà học sinh nêu ra là chính đáng, nhưng cho rằng phong trào đã bị các nhóm cực đoan bạo lực lợi dụng.

Trong khi đó, Bộ trưởng Nội vụ Pháp Laurent Nuñez bác bỏ cáo buộc lực lượng an ninh phản ứng quá mức. Ông khẳng định cảnh sát không nhằm đàn áp học sinh mà bảo vệ những người muốn biểu tình một cách hòa bình, đồng thời sẽ can thiệp nhanh chóng và cứng rắn trước các hành vi phá hoại và bạo lực.

Phía các công đoàn giáo viên lại cho rằng phản ứng của chính phủ đang quá tập trung vào lực lượng an ninh thay vì giải quyết những nguyên nhân khiến học sinh xuống đường. Các công đoàn nói số lượng học sinh cho biết mình bị thương, bị hành hung hoặc đe dọa đang gia tăng và đây là điều không thể chấp nhận.

Cuộc tuần hành trước trường trung học Bartholdi ở Saint-Denis, ngày 1/10/2026. Ảnh: Camille Millerand/Divergence/Le Monde

Trước sức ép ngày càng lớn, Bộ trưởng Giáo dục Pháp Édouard Geffray tuyên bố điều động 3.000 giáo viên thay thế tới những trường thiếu nhân lực nghiêm trọng, dự kiến triển khai từ ngày 9-13/10. Chính phủ cũng cho phép tuyển thêm vài trăm giáo viên và xem xét tăng số giờ dạy thay ngắn hạn. Trong khi đó, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu cũng cam kết đề xuất điều chỉnh ngân sách năm 2027 nhằm đáp ứng một số yêu cầu của học sinh, đặc biệt về việc thay thế giáo viên vắng mặt.

Tuy nhiên, các đại diện học sinh cho rằng chính phủ vẫn chưa đưa ra đủ biện pháp cụ thể. Một số tổ chức yêu cầu đầu tư khẩn cấp 10 tỷ euro cho trường học, cải thiện cơ sở vật chất, tăng giáo viên và giảm sĩ số lớp.

Theo khảo sát Elabe do BFM TV công bố, 72% người dân Pháp cho rằng các yêu cầu của học sinh là chính đáng, dù 55% muốn phong trào biểu tình chấm dứt. Trong bối cảnh hiện tại, cheo các chuyên gia, việc các bên có tìm được tiếng nói chung để biến những cam kết hiện nay trở thành một chương trình cải thiện đủ nguồn lực, có lộ trình rõ ràng hay không sẽ là yếu tố quyết định khả năng hạ nhiệt làn sóng biểu tình ở Pháp trong những ngày tới.