Tội rửa tiền trong vụ Phó Đức Nam: Trách nhiệm pháp lý không loại trừ người thân

Cấu thành tội rửa tiền theo quy định pháp luật

Diễn biến mới trong vụ án lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy mô lớn do Phó Đức Nam (còn gọi là Mr Pips) cầm đầu tiếp tục thu hút sự quan tâm của dư luận, khi cơ quan điều tra làm rõ hàng loạt hành vi có dấu hiệu rửa tiền liên quan đến nhiều cá nhân, tổ chức.

Một điểm đáng chú ý trong vụ án là việc bố mẹ của Phó Đức Nam bị cơ quan điều tra cáo buộc phạm tội rửa tiền.

Theo tài liệu điều tra, sau khi biết con trai bị bắt, ông Phó Đức Thắng và bà Lê Thị Liễu đã rút hàng trăm tỷ đồng từ nhiều ngân hàng, sau đó mua vàng, USD, nhờ người thân đứng tên tài sản, gửi tiền và tài sản tại nhiều nơi khác nhau.

Mr Pips Phó Đức Nam và khối tài sản lớn thu được trong vụ án.

Trao đổi về vụ việc, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng đại diện văn phòng Luật sư Chính Pháp cho biết, theo quy định tại Điều 324 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025), tội rửa tiền được xác định khi người thực hiện một trong các hành vi như: tham gia giao dịch tài chính nhằm che giấu nguồn gốc bất hợp pháp của tiền; sử dụng tiền phạm pháp vào hoạt động kinh doanh; che giấu thông tin về nguồn gốc, bản chất, quá trình dịch chuyển của tài sản hoặc cản trở việc xác minh các thông tin này.

“Điểm cốt lõi để xác định tội rửa tiền là yếu tố nhận thức. Nếu một người biết rõ hoặc có cơ sở để biết tài sản là do phạm tội mà có nhưng vẫn tham gia giao dịch nhằm hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc thì đã có dấu hiệu cấu thành tội rửa tiền”, luật sư Cường phân tích.

Trong vụ án này, cơ quan điều tra xác định các bị can đã biết rõ dòng tiền có nguồn gốc từ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, nhưng vẫn thực hiện các giao dịch để che giấu nguồn gốc, gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý.

Theo Điều 324 Bộ luật Hình sự, người phạm tội rửa tiền có thể đối mặt với ba khung hình phạt chính, từ 1 năm đến 15 năm tù, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

Trong đó, mức hình phạt cao nhất từ 10 đến 15 năm tù được áp dụng nếu số tiền phạm tội từ 500 triệu đồng trở lên, thu lợi bất chính từ 100 triệu đồng trở lên hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia.

Ngoài hình phạt tù, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền, tịch thu tài sản hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ. Đáng chú ý, trong trường hợp bị xét xử nhiều tội danh, tòa án sẽ tổng hợp hình phạt theo quy định, với mức tối đa có thể lên tới 30 năm tù.

Phân biệt rửa tiền với che giấu tội phạm

Theo luật sư Đặng Văn Cường, cần phân biệt rõ giữa tội rửa tiền và tội che giấu tội phạm. Cụ thể, rửa tiền là hành vi tham gia vào các giao dịch tài chính, kinh tế nhằm hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có. Trong khi đó, che giấu tội phạm là hành vi xảy ra sau khi tội phạm đã hoàn thành, nhằm che giấu người phạm tội, tang vật hoặc cản trở hoạt động điều tra.

“Trường hợp chỉ dừng lại ở việc cất giấu tài sản, xóa dấu vết, không tham gia vào các giao dịch nhằm hợp thức hóa thì có thể bị xử lý về tội che giấu tội phạm. Tuy nhiên, nếu thực hiện các giao dịch mua bán, chuyển nhượng, đầu tư để làm ‘sạch’ tài sản thì sẽ bị xử lý về tội rửa tiền”, luật sư Cường nhấn mạnh.

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, trong trường hợp này, nếu cơ quan điều tra chứng minh được những người liên quan biết rõ nguồn tiền là do phạm tội mà có, nhưng vẫn thực hiện các giao dịch nhằm che giấu nguồn gốc thì đủ căn cứ xử lý về tội rửa tiền.

“Việc là người thân không phải là căn cứ để miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp này, bởi hành vi đã vượt qua giới hạn của việc che giấu thông thường, chuyển sang hợp thức hóa tài sản”, luật sư Cường phân tích.

Luật sư Cường cũng cho biết, theo cơ quan điều tra, trong quá trình xử lý vụ án, nhiều tài sản có giá trị lớn đã bị phong tỏa, kê biên, thu giữ theo quy định pháp luật.

Đây là cơ sở quan trọng để đảm bảo quyền lợi cho các bị hại, trong bối cảnh số lượng người bị chiếm đoạt tài sản là rất lớn.

Luật sư Đặng Văn Cường cho biết, nếu các bị can tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại thì người bị hại có thể sớm nhận lại tài sản. Trường hợp không tự nguyện, sau khi bản án có hiệu lực, cơ quan thi hành án sẽ xử lý tài sản đã thu giữ để trả lại cho các bị hại theo phán quyết của tòa án.

Theo luật sư Cường, vụ án Phó Đức Nam được đánh giá là điển hình của tội phạm công nghệ cao kết hợp với các thủ đoạn tài chính tinh vi, trong đó hành vi rửa tiền đóng vai trò then chốt nhằm che giấu dòng tiền bất hợp pháp.

Việc cơ quan chức năng làm rõ và xử lý nghiêm các hành vi này không chỉ góp phần thu hồi tài sản cho người bị hại mà còn mang ý nghĩa răn đe, phòng ngừa chung đối với các loại tội phạm tài chính trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ.

PV/VOV.VN