Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Hoàn thiện thể chế phải rõ việc, rõ người, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu hoàn thiện thể chế phải xử lý được các điểm nghẽn cản trở phát triển, gắn với sản phẩm cụ thể, tiến độ rõ ràng và trách nhiệm người đứng đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật - Ảnh: TTXVN

Ngày 6/7/2026, Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật ban hành Thông báo số 01-TB/BCĐTW về Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo, tại Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo.

Phiên họp diễn ra ngày 22/6/2026, sau khi nghe báo cáo của Đảng ủy Bộ Tư pháp, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo; ý kiến của các đồng chí Thường trực Ban Chỉ đạo và đại biểu tham dự.

Kết luận nêu rõ Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất với các dự thảo Quy chế làm việc, Quyết định phân công nhiệm vụ các thành viên và Chương trình công tác năm 2026, gồm 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, 17 nhiệm vụ cụ thể.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Cơ quan Thường trực tiếp thu đầy đủ ý kiến tại phiên họp, hoàn thiện các dự thảo văn bản, trình ký, ban hành theo thẩm quyền, bảo đảm chặt chẽ, khả thi, rõ chức năng, thẩm quyền, quy trình và cơ chế tổ chức thực hiện.

RÕ VIỆC, RÕ NGƯỜI, RÕ SẢN PHẨM

Theo Kết luận, Ban Chỉ đạo là thiết chế chỉ đạo chiến lược, có đủ thẩm quyền điều phối, đôn đốc, kiểm tra, giám sát để xử lý những vấn đề lớn, khó, liên ngành, liên lĩnh vực và các điểm nghẽn thể chế đang cản trở phát triển hoặc làm giảm hiệu quả thực thi pháp luật.

Tuy nhiên, Ban Chỉ đạo không làm thay, không can thiệp vào hoạt động quản lý, điều hành thường xuyên của các cơ quan, bộ, ngành.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh từng nhiệm vụ trong Chương trình công tác năm 2026 phải được cụ thể hóa theo yêu cầu rõ việc, rõ người, rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, rõ sản phẩm, tiến độ và trách nhiệm giải trình.

Việc phân công nhiệm vụ cho các thành viên Ban Chỉ đạo phải gắn với sản phẩm cuối cùng, tiến độ cụ thể và kết quả đo lường được. Việc cấp bách phải làm ngay; việc dài hạn phải có lộ trình; việc vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Ban Chỉ đạo giao Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo và Cơ quan Thường trực khẩn trương phối hợp với các cơ quan liên quan thành lập Tổ Giúp việc. Tổ Giúp việc phải tinh gọn, chuyên nghiệp, có năng lực tham mưu chính sách, pháp lý, nội chính, tư pháp, quản trị nhà nước và chuyển đổi số; có khả năng phát hiện vấn đề, đề xuất phương án và theo dõi đến cùng kết quả thực hiện.

Đồng thời, Đảng ủy Bộ Tư pháp và Ban Nội chính Trung ương được giao hoàn thiện Quy chế phối hợp, bảo đảm gắn kết giữa xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, thực thi pháp luật và cải cách tư pháp; không để nhiệm vụ cải cách tư pháp bị đứt đoạn.

KINH TẾ NHÀ NƯỚC KHÔNG DỰA VÀO BAO CẤP, ĐỘC QUYỀN

Về thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo thống nhất tiếp cận kinh tế nhà nước như một chỉnh thể, gồm ngân sách nhà nước, tài sản công, đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn nhà nước…

Kết luận nhấn mạnh kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, nhưng không phải bằng khẩu hiệu, không dựa vào bao cấp, độc quyền, ưu đãi hành chính hoặc cơ chế xin - cho.

Vai trò chủ đạo phải được thể hiện bằng năng lực dẫn dắt, điều tiết, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, chi phối các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược; đồng thời tuân thủ kỷ luật thị trường, tài chính, quản trị và trách nhiệm giải trình.

Trọng tâm thời gian tới là rà soát tổng thể hệ thống pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước; xác định rõ văn bản cần sửa đổi, bổ sung, ban hành mới; nội dung cần xử lý ngay trong năm 2026 và nội dung cần chuẩn bị cho việc sửa đổi các luật lớn.

Kết luận yêu cầu chuyển từ quản lý nguồn lực phân tán sang quản trị thống nhất vòng đời, lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và đóng góp phát triển bền vững làm thước đo chủ yếu.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, yêu cầu đặt ra là đột phá trong quản trị theo chuẩn mực hiện đại, minh bạch, cạnh tranh, có cơ chế đánh giá rõ ràng; đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, có tính lan tỏa.

Đối với doanh nghiệp nhà nước, Kết luận cũng yêu cầu kiên quyết không để tồn tại lợi ích nhóm, sân sau, đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lỗ kéo dài mà không rõ chủ thể chịu trách nhiệm.

FDI PHẢI ĐÓNG GÓP THỰC CHẤT VÀO NĂNG LỰC CỦA NỀN KINH TẾ

Về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ban Chỉ đạo thống nhất chuyển mạnh thu hút FDI theo hướng chọn lọc, ưu tiên công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, liên kết nội địa, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện và cam kết cụ thể về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, bảo vệ môi trường và tuân thủ pháp luật.

Kết luận nêu rõ không ưu đãi dàn trải; không chạy theo số lượng dự án, quy mô vốn đăng ký; không đánh đổi môi trường, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, quốc phòng, an ninh và lợi ích lâu dài để lấy dự án ngắn hạn, có tính lan tỏa thấp.

Ban Chỉ đạo yêu cầu hoàn thiện cơ chế lựa chọn, hỗ trợ, quản lý và giám sát nhà đầu tư chiến lược; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà đầu tư chiến lược và Cổng một cửa đầu tư quốc gia số hóa toàn trình, liên thông dữ liệu.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế hậu kiểm, thu hồi ưu đãi nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết; tăng cường kiểm soát chuyển giá, gian lận thương mại và các rủi ro về môi trường, dữ liệu, tài chính, quốc phòng, an ninh.

Mục tiêu xuyên suốt là để FDI không chỉ đến Việt Nam, mà phải gắn bó, đóng góp thực chất vào năng lực sản xuất, công nghệ, quản trị và từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

CẢI CÁCH THỦ TỤC PHẢI ĐỂ NGƯỜI DÂN, DOANH NGHIỆP THỰC SỰ THỤ HƯỞNG

Về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong năm 2026, Ban Chỉ đạo đánh giá cao kết quả triển khai của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương.

Trong vòng 1 tháng, thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền cấp bộ giảm còn 27,4%; dự kiến tiết kiệm khoảng 23 nghìn tỷ đồng chi phí tuân thủ mỗi năm; bãi bỏ, sửa đổi 70 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; phân cấp 362 thủ tục, cắt giảm 697 thủ tục, đơn giản hóa 673 thủ tục, cắt giảm 1.754 điều kiện kinh doanh. Thời gian thực hiện thủ tục giảm 53%, chi phí tuân thủ giảm 54,6%.

Tuy nhiên, Kết luận nhấn mạnh cải cách thủ tục hành chính không nên chỉ dừng ở chiến dịch và thống kê số lượng thủ tục được cắt giảm, đơn giản hóa. Điều căn bản là người dân, doanh nghiệp phải thật sự được thụ hưởng lợi ích thiết thực như giảm thời gian, tiết kiệm chi phí, mở rộng cơ hội phát triển; đồng thời các biểu hiện tùy nghi, xin - cho, nhũng nhiễu, tiêu cực phải thực sự được đẩy lùi.

Ban Chỉ đạo đề nghị các bộ, ngành, địa phương xác định cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Định hướng là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản trị rủi ro; từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn, dữ liệu số, trách nhiệm giải trình và thanh tra, kiểm tra.

Các địa phương được phân cấp phải có đủ điều kiện, nguồn lực, nhân lực, dữ liệu để thực hiện; không phân cấp hình thức, không tự đặt thêm thủ tục, thành phần hồ sơ, quy trình ngoài quy định.

Về tổ chức thực hiện sau phiên họp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu sớm hoàn thành và vận hành hiệu quả cơ chế làm việc của Ban Chỉ đạo; chuẩn bị tốt các dự án luật, nghị quyết, đề án lớn xin ý kiến Bộ Chính trị, Ban Bí thư để trình Quốc hội; tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và hoàn thiện pháp luật.

Cơ quan Thường trực được giao xây dựng kế hoạch theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận phiên họp; định kỳ báo cáo Thường trực Ban Chỉ đạo những việc đã hoàn thành, những việc chậm, việc khó, việc vượt thẩm quyền và việc cần kịp thời tháo gỡ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh không giao việc bằng khẩu hiệu; không chấp nhận tình trạng “đã triển khai”, “đang nghiên cứu”, “đã quán triệt” nhưng không xác định được sản phẩm, văn bản đã ban hành, thủ tục đã cắt giảm, xung đột pháp luật được xử lý và trách nhiệm của người đứng đầu.