Tổng kết 10 năm thực hiện Nghị định 72 về hoạt động nhiếp ảnh

Thứ trưởng Tạ Quang Đông và các đại biểu tại Hội nghị

Dự hội nghị có đại diện các Cục, Vụ thuộc Bộ VHTTDL; lãnh đạo các Sở, ban, ngành tỉnh Khánh Hòa; đại diện các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh, thành phố cùng đông đảo nghệ sĩ nhiếp ảnh trên cả nước. 

Tại Hội nghị, ông Mã Thế Anh, Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ VHTTDL) đã trình bày báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Nghị định 72 của Chính phủ về hoạt động nhiếp ảnh, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp hoàn thiện khung pháp lý nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Báo cáo đánh giá, Nghị định 72 ra đời đã xác lập hệ thống nguyên tắc nền tảng tương đối đầy đủ cho hoạt động nhiếp ảnh, quy định chi tiết về phạm vi, đối tượng áp dụng, quyền, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân cũng như các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Nhờ đó, các cuộc thi, trại sáng tác được duy trì thường xuyên từ Trung ương đến địa phương, góp phần phát triển lực lượng sáng tác, phát hiện nhiều tài năng mới và quảng bá hình ảnh đất nước, trong đó cơ chế thông báo đã tạo thuận lợi lớn cho các đơn vị tổ chức.

Đặc biệt, việc sớm ghi nhận hình thức thi trực tuyến ngay từ khi ban hành Nghị định đã giúp ngành nhiếp ảnh có khả năng thích ứng cao với quá trình chuyển đổi số, đồng thời tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc triển lãm và đưa tác phẩm ra nước ngoài, vừa bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước vừa khuyến khích tinh thần sáng tạo và giao lưu quốc tế.

Các quy định về trình tự, thủ tục hành chính cũng được triển khai ổn định, công khai, minh bạch, gắn liền với đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Qua tổng kết, cơ quan quản lý đánh giá chưa cần thiết phải cắt giảm mạnh toàn bộ thủ tục hành chính, mà hướng tới tiếp tục số hóa, chuẩn hóa và phân tầng quản lý theo mức độ rủi ro trong giai đoạn tiếp theo.

Quang cảnh Hội nghị

Bên cạnh những kết quả đạt được, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra rằng sự bùng nổ của công nghệ số đã làm mở rộng đáng kể nội hàm của hoạt động nhiếp ảnh so với thời điểm năm 2016.

Theo đó, các mô hình quản lý truyền thống bắt đầu bộc lộ hạn chế trước sự xuất hiện của hàng loạt hình thức mới như triển lãm trực tuyến, thực tế ảo (VR), triển lãm tương tác, cùng các phương thức công bố, lưu chuyển tác phẩm xuyên biên giới trên nền tảng số và sự gia tăng nhanh chóng của các tác phẩm sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Đặc biệt, khái niệm “tác phẩm nhiếp ảnh” cùng các quy định giải thích từ ngữ hiện hành cần tiếp tục được rà soát, cập nhật nhằm vừa kế thừa các giá trị đã qua kiểm nghiệm thực tiễn, vừa đáp ứng chính xác xu hướng phát triển mới của thời đại.

Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và định hướng phát triển nhiếp ảnh thành một thành tố quan trọng của ngành công nghiệp văn hóa, Cục trưởng Mã Thế Anh đã đề xuất các nhóm giải pháp cốt lõi, trước hết là rà soát, sửa đổi hoặc thay thế Nghị định 72 theo hướng kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời thiết kế lại nội dung bất cập và bổ sung cơ chế quản lý đối với các vấn đề mới phát sinh.

Cùng với đó, việc phát triển nhiếp ảnh cần gắn liền với ngành công nghiệp văn hóa bằng cách xác định rõ vị trí đặc thù của lĩnh vực này trong tổng thể Luật Phát triển công nghiệp văn hóa dự kiến ban hành, tập trung xây dựng cơ chế đặc thù về phát triển sáng tạo, thị trường, bảo tồn giá trị tác phẩm và thu hút nguồn lực xã hội.

Đối với môi trường số và công nghệ mới, cần bổ sung khung quản lý cho các triển lãm trực tuyến, cuộc thi trên không gian mạng, hoạt động xuyên biên giới, đồng thời nghiên cứu quy định về tác phẩm sử dụng AI nhằm yêu cầu minh bạch nguồn gốc và bảo đảm trách nhiệm của chủ thể công bố.

Bên cạnh việc kế thừa các thủ tục hành chính hiệu quả và xác định cơ chế quản lý phù hợp cho các hình thức hoạt động mới, Cục trưởng cũng đề xuất nghiên cứu tính khả thi trong việc xác định cấp độ, quy mô và tên gọi của các sự kiện nhiếp ảnh như “quốc gia”, “toàn quốc” hay “quốc tế” để tránh lạm dụng danh xưng, đồng thời rà soát phí thẩm định cấp phép triển lãm theo đúng pháp luật về phí, lệ phí và nghiên cứu nâng cấp khung pháp lý lên cấp Luật khi đủ điều kiện.

Ông Mã Thế Anh, Cục trưởng Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm (Bộ VHTTDL) trình bày báo cáo tại Hội nghị

Thảo luận tại hội nghị, các đại biểu cũng trình bày nhiều tham luận thiết thực, đi sâu phân tích thực tiễn 10 năm thi hành Nghị định 72, chỉ ra những vướng mắc pháp lý phát sinh và đóng góp nhiều kiến nghị giá trị nhằm tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động nhiếp ảnh trong giai đoạn mới.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Đông nhấn mạnh nhiếp ảnh có vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa, nghệ thuật và xã hội.

Các tác phẩm nhiếp ảnh không chỉ ghi lại ký ức, phản ánh hiện thực sinh động của đất nước mà còn lan tỏa các giá trị văn hóa, quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới, phục vụ hiệu quả cho thông tin đối ngoại, phát triển du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa, đồng thời tạo môi trường sáng tạo, giao lưu nghề nghiệp cho đông đảo nghệ sĩ và các tổ chức, doanh nghiệp.

Đánh giá về khung pháp lý, Thứ trưởng cho biết việc ban hành Nghị định 72 và Nghị định số 89/2023/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung sau đó đã tạo lập hành hành lang pháp lý chuyên ngành tương đối hoàn thiện.

Qua 10 năm thực thi, các quy định đã làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý và các chủ thể tham gia, tạo căn cứ tổ chức bài bản các hoạt động triển lãm, thi, liên hoan, trại sáng tác, qua đó hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý nhà nước và thúc đẩy nhiếp ảnh phát triển trên phạm vi cả nước.

Trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL tặng các tập thể có thành tích xuất sắc triển khai thực hiện Nghị định 72

Trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ VHTTDL tặng các cá nhân có thành tích xuất sắc triển khai thực hiện Nghị định 72

Tuy nhiên, 10 năm cũng là khoảng thời gian cần thiết để nhìn nhận khách quan những hạn chế, bất cập trong thực tiễn. Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, việc tổng kết lần này không chỉ đơn thuần là rà soát một văn bản quy phạm pháp luật, mà còn là dịp nhìn lại toàn bộ sự phát triển của ngành trước bối cảnh công nghệ, phương thức sáng tác, phổ biến và khai thác hình ảnh đang thay đổi nhanh chóng.

Những chuyển biến mạnh mẽ này đòi hỏi công tác quản lý nhà nước phải thường xuyên được rà soát, cập nhật nhằm bảo đảm tính phù hợp và thống nhất trong hệ thống pháp luật.

Từ thực tế đó, Thứ trưởng yêu cầu quá trình tổng kết phải diễn ra thực chất, đánh giá toàn diện cả kết quả tích cực lẫn vướng mắc phát sinh, đồng thời phân định rõ bất cập xuất phát từ quy định pháp luật hay từ khâu tổ chức thực hiện, nguồn lực và cơ chế phối hợp. Đây là cơ sở quan trọng để đề xuất các giải pháp khả thi, đúng trọng tâm, tránh sửa đổi mang tính hình thức.

Trên tinh thần thẳng thắn và cởi mở, lãnh đạo Bộ VHTTDL đề nghị các đại biểu tích cực chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đóng góp các ý kiến chất lượng nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo và thúc đẩy lĩnh vực nhiếp ảnh Việt Nam phát triển bền vững.

Thứ trưởng tin tưởng rằng với sự tham gia trách nhiệm của các cơ quan Trung ương, địa phương, giới chuyên môn và các nghệ sĩ, Hội nghị sẽ đạt được nhiều kết quả thiết thực, đóng góp quan trọng vào việc hoàn thiện thể chế, chính sách trong giai đoạn mới.

Dịp này, Bộ VHTTDL tặng Bằng khen cho 29 tập thể, 24 cá nhân có thành tích xuất sắc triển khai thực hiện Nghị định 72 về hoạt động nhiếp ảnh.