Tổng thống Hàn Quốc thăm Việt Nam: Vượt qua khuôn khổ thông thường, trở thành 'điểm neo chiến lược' cho giai đoạn mới

Xin Đại sứ cho biết ý nghĩa và những nội dung trọng tâm chuyến thăm Việt Nam dịp này của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung - một trong những vị khách đầu tiên của Việt Nam ngay sau khi Việt Nam vừa kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao?

Chuyến thăm lần này mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một chuyến thăm song phương thông thường, mà có thể coi là “điểm neo chiến lược” cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ hai nước. Việc Tổng thống Hàn Quốc là một trong những nguyên thủ đầu tiên đến thăm ngay sau khi Việt Nam kiện toàn bộ máy lãnh đạo cấp cao cho thấy hai điều: Mức độ tin cậy chính trị và ưu tiên chiến lược hai bên dành cho nhau trong tổng thể chính sách đối ngoại đều đang ở mức rất cao.

Hàn Quốc đang là đối tác đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký lũy kế khoảng 85-90 tỷ USD, một trong những đối tác thương mại hàng đầu, với kim ngạch hai chiều năm 2025 ước đạt khoảng 90-95 tỷ USD. Đồng thời, Hàn Quốc còn là một trong những đối tác ODA và hợp tác phát triển quan trọng.

Trong bối cảnh đó, chuyến thăm lần này sẽ tập trung chuyển hóa quy mô hợp tác hiện có thành chất lượng hợp tác cao hơn, thông qua ba trụ cột chính. Đó chính là định hình tầm nhìn chiến lược dài hạn (hướng tới 2030-2045), tái cấu trúc các động lực hợp tác từ lao động – vốn sang công nghệ – đổi mới sáng tạo và củng cố nền tảng xã hội với hơn 350.000 người Việt Nam tại Hàn Quốc.

Điểm cốt lõi là đưa quan hệ từ “đối tác quan trọng” trở thành “đối tác kiến tạo” trong phát triển và ổn định khu vực. Nếu phải tóm gọn, tôi cho rằng hướng đi của quan hệ hai nước là: “Từ đối tác phát triển đến đối tác kiến tạo – từ hợp tác sang liên kết – từ sản xuất sang đổi mới sáng tạo.”

Để đạt được các mục tiêu phát triển, Việt Nam sẽ thực hiện chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây đều là thế mạnh của Hàn Quốc cũng như trọng điểm hợp tác giữa hai nước thời gian qua. Đại sứ kỳ vọng như thế nào về những cú huých thực chất mới, góp sức vào hiện thực hóa mục tiêu phát triển của Việt Nam?

Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mô hình tăng trưởng, trong đó khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng vai trò động lực chính. Trong khi đó, Hàn Quốc là một trong những quốc gia có tỷ lệ đầu tư R&D cao hàng đầu thế giới với tỷ lệ trên 4% GDP. Vì vậy, “cú huých” mà Việt Nam kỳ vọng không nằm trong tăng thêm số lượng dự án, mà ở việc thay đổi bản chất của hợp tác công nghệ.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Hàn Quốc đã xây dựng các tổ hợp sản xuất lớn tại Việt Nam, đặc biệt trong điện tử. Giai đoạn tới cần tiến thêm một bước: Đưa Việt Nam tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như thiết kế, R&D, và công nghệ lõi, nhất là trong lĩnh vực bán dẫn và AI. Có như vậy, Việt Nam mới có thể tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ cao.

Việt Nam có lực lượng lao động trẻ, với hàng trăm nghìn sinh viên tốt nghiệp mỗi năm trong các lĩnh vực STEM. Nếu kết hợp với hệ thống đào tạo và kinh nghiệm của Hàn Quốc, hai bên có thể hình thành các trung tâm đào tạo kỹ sư quy mô khu vực. Đây sẽ là nguồn nhân lực chủ chốt cho phát triển công nghệ quy mô lớn.

Để đạt được các mục tiêu trên không thể không nhắc tới hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhân tố chủ chốt trong phát triển công nghệ. Với sự kết nối các trung tâm R&D, các vườn ươm công nghệ, các quỹ đầu tư mạo hiểm và các mạng lưới startup kết nối hai nước sẽ dần có chất lượng hơn. Từ đó giúp Việt Nam nâng cấp năng lực nội sinh, chứ không chỉ gia tăng sản lượng sản xuất.

Chuyển hướng từ hợp tác sang liên kết kinh tế; doanh nghiệp Hàn Quốc xác định Việt Nam là cứ điểm sản xuất toàn cầu, điểm đến chiến lược… là những hướng đi mà hai bên đang hướng tới để sớm chạm tới mục tiêu kim ngạch thương mại 150 tỷ USD vào năm 2030. Đại sứ nhận định như thế nào về triển vọng và hướng đi này?

Mục tiêu 150 tỷ USD vào năm 2030 là khả thi, nhưng chỉ đạt được nếu hai bên chuyển từ “hợp tác kinh tế” sang “liên kết kinh tế có cấu trúc”. Hiện nay, một đặc điểm đáng chú ý là mức độ phụ thuộc nhập khẩu linh kiện từ Hàn Quốc còn cao, phản ánh việc Việt Nam vẫn chủ yếu tham gia vào các khâu lắp ráp trong chuỗi giá trị.

Do đó, để đạt mục tiêu một cách bền vững, cần tập trung vào ba đột phá. Đó là, nâng tỷ lệ nội địa hóa thông qua phát triển công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam, giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp Hàn Quốc. Tiếp đó, cần cải thiện cán cân thương mại theo hướng bền vững bằng cách tăng xuất khẩu các sản phẩm công nghệ, nông sản chế biến và dịch vụ sang Hàn Quốc, thay vì phụ thuộc vào một số mặt hàng truyền thống. Đồng thời, cần kết nối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), đây là lực lượng quan trọng, chiếm hơn 90% doanh nghiệp ở cả hai nước, nhưng mức độ kết nối còn hạn chế, là dư địa lớn để mở rộng hợp tác.

Nếu thực hiện tốt những nội dung này, quan hệ kinh tế Việt-Hàn sẽ chuyển từ mô hình “gia công – lắp ráp” sang “đồng sản xuất – đồng sáng tạo”, qua đó bảo đảm tính bền vững, lâu dài.

Hàn Quốc đã đăng cai thành công APEC 2025 với nhiều dấu ấn. Hướng tới APEC 2027 được tổ chức tại Phú Quốc, Việt Nam, theo Đại sứ, hai nước có thể chia sẻ và hợp tác như thế nào cho sự kiện đa phương quan trọng này?

Việc APEC 2027 được tổ chức tại Phú Quốc không chỉ là một sự kiện ngoại giao quan trọng, mà còn là cơ hội để Việt Nam thể hiện vai trò trong việc định hình các xu hướng phát triển khu vực. Trong bối cảnh đó, Hàn Quốc – với kinh nghiệm tổ chức thành công APEC 2025 – là đối tác rất quan trọng.

Hai nước có thể hợp tác triển khai trên ba cấp độ. Thứ nhất, về nội dung – chính sách, hai bên có thể phối hợp thúc đẩy các sáng kiến về kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, về chuyển đổi năng lượng và kinh tế xanh và về chuỗi cung ứng bền vững. Thứ hai, ở cấp độ kỹ thuật – tổ chức, hai bên có thế chia sẻ kinh nghiệm về vận hành hội nghị, bảo đảm an ninh, điều phối đa phương và truyền thông quốc tế. Thứ ba, hình ảnh và công nghệ ứng dụng các giải pháp hội nghị thông minh, số hóa và mô hình “APEC xanh”, góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam với tư cách nước chủ nhà.

Quan trọng hơn cả, APEC 2027 là cơ hội để Việt Nam và Hàn Quốc cùng khẳng định vai trò là các đối tác trung tâm trong cấu trúc kinh tế châu Á – Thái Bình Dương, góp phần thúc đẩy một khu vực mở, bao trùm và dựa trên luật lệ.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!