Tổng thống Trump dọa áp lệnh cấm vận thương mại toàn diện với Tây Ban Nha

Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: Reuters

Ngày thứ Ba (3/3), Tổng thống Mỹ Donald Trump dọa sẽ áp lệnh cấm vận thương mại toàn diện với Tây Ban Nha, sau khi nước này - một đồng minh của Mỹ trong Liên minh châu Âu (EU) và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) - từ chối cho quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự trên lãnh thổ để phục vụ những nhiệm vụ liên quan tới các cuộc không kích nhằm vào Iran.

“Tây Ban Nha đã hành xử rất tệ”, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với phóng viên trong cuộc gặp với Thủ tướng Đức Friedrich Merz tại Nhà Trắng.

“Mỹ sẽ chấm dứt toàn bộ hoạt động thương mại với Tây Ban Nha”, ông Trump nói và cho biết đã chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent thực hiện việc này.

Washington đã điều chuyển 15 máy bay, trong đó có các máy bay tiếp nhiên liệu, ra khỏi hai căn cứ quân sự Rota và Moron ở miền Nam Tây Ban Nha sau khi chính phủ nước này tuyên bố không cho phép quân đội Mỹ sử dụng những căn cứ này cho các chiến dịch tấn công Iran.

Ông Trump cũng một lần nữa chỉ trích Tây Ban Nha vì không đáp ứng lời kêu gọi của Mỹ về việc các thành viên NATO nâng chi tiêu quốc phòng lên mức tương đương 5% GDP.

“Tây Ban Nha hoàn toàn không có thứ gì chúng tôi cần. Tôi có quyền chặn mọi hoạt động kinh doanh liên quan tới Tây Ban Nha. Tôi có thể làm bất kỳ điều gì tôi muốn với họ, trong đó có cấm vận. Chúng tôi có thể làm vậy”, ông Trump nói thêm.

Cũng trong cuộc gặp trên, Tổng thống Mỹ cũng tiếp tục bày tỏ sự bất bình với phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ vào tháng trước, theo đó xác định ông không đủ thẩm quyền để áp thuế quan đối ứng toàn cầu theo luật về tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Sau đó, ông Trump công khai hỏi Bộ trưởng Tài chính Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer về khả năng cắt đứt quan hệ thương mại với Tây Ban Nha. Đáp lại, ông Greer cho biết sẽ trao đổi thêm với Tổng thống về vấn đề này và có thể sử dụng biện pháp đó nếu cần để bảo đảm an ninh quốc gia và an ninh kinh tế.

Ông Bessent cho biết Tòa án Tối cao Mỹ đã khẳng định Tổng thống Mỹ có quyền áp cấm vận theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Ông cũng nói thêm rằng Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) và Bộ Thương mại Mỹ sẽ bắt đầu xem xét các biện pháp có thể dùng để trừng phạt Tây Ban Nha theo các luật thương mại khác.

Bà Jennifer Hillman, giáo sư luật thương mại tại Đại học Georgetown, cho rằng Tòa án Tối cao Mỹ không đề cập trực tiếp tới việc tổng thống có quyền áp lệnh cấm vận thương mại theo IEEPA hay không. Tuy nhiên, theo bà, ông Trump vẫn có thể viện dẫn đạo luật này, nhưng trước hết phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia và chứng minh rằng Tây Ban Nha là một mối đe dọa “bất thường và đặc biệt” đối với Mỹ.

Bà Hillman cho rằng nếu đi theo hướng này, ông Trump có thể sử dụng quyền hạn khẩn cấp theo cách rộng hơn rất nhiều so với các trường hợp từng có tiền lệ trước đây.

“Dù vậy, rất khó để lập luận rằng việc Tây Ban Nha từ chối cho Mỹ sử dụng các căn cứ không quân trên lãnh thổ nước này để tấn công Iran là mối đe dọa bất thường và đặc biệt đối với an ninh quốc gia Mỹ”, bà Hillman nhận định với hãng tin Reuters.

Phản hồi tuyên bố của ông Trump, Chính phủ Tây Ban Nha nhấn mạnh rằng Mỹ cần tôn trọng quyền tự chủ của doanh nghiệp tư nhân, luật pháp quốc tế và các thỏa thuận thương mại song phương giữa Mỹ với EU.

Madrid cho biết nếu Mỹ áp lệnh cấm vận thương mại, nước này có đủ nguồn lực để giảm thiểu tác động và hỗ trợ các ngành chịu ảnh hưởng. Tuy nhiên, Tây Ban Nha khẳng định vẫn sẽ tiếp tục thúc đẩy thương mại tự do và hợp tác kinh tế với các đối tác.

Tây Ban Nha hiện là nước xuất khẩu dầu ô liu lớn nhất thế giới. Nước này cũng bán linh kiện ô tô, thép và hóa chất sang Mỹ. Dù vậy, nước này được đánh giá là ít có nguy cơ chịu tổn thương hơn so vớ nhiều nền kinh tế châu Âu khác trước các đe dọa trừng phạt kinh tế từ Mỹ.

Theo dữ liệu từ Cục Thống kê Dân số Mỹ, Mỹ ghi nhận thặng dư thương mại với Tây Ban Nha năm thứ 4 liên tiếp trong năm 2025, ở mức 4,8 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu của Mỹ sang Tây Ban Nha đạt 26,1 tỷ USD, còn nhập khẩu ở mức 21,3 tỷ USD. Xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng Mỹ sang Tây Ban Nha cũng tăng trong những năm gần đây.

Phát biểu với các phóng viên sau cuộc gặp tại Nhà Trắng, ông Merz cho biết ông đã thảo luận riêng với Tổng thống Trump rằng Tây Ban Nha không thể bị gạt khỏi thỏa thuận thương mại EU và Mỹ đạt được năm ngoái.

“Tôi đã nói rằng Tây Ban Nha là thành viên của EU và EU chỉ đàm phán về thuế quan với Mỹ với tư cách một khối thống nhất. Hoặc cùng nhau đàm phán hoặc không đàm phán. Không thể có chuyện Tây Ban Nha bị đối xử bất lợi một cách riêng rẽ”, ông Merz nói.

Ông Merz cho biết Tây Ban Nha cũng đang chịu sức ép từ các nước châu Âu về vấn đề chi tiêu quốc phòng.

“Chúng tôi đang tìm cách thuyết phục Tây Ban Nha nâng chi tiêu quốc phòng lên 3% hoặc 3,5% GDP, đúng như mức đã được thống nhất trong NATO”, ông Merz phát biểu, đồng thời nhấn mạnh rằng mức chi tiêu quốc phòng của Tây Ban Nha không liên quan tới các cuộc đàm phán thương mại.

Ngọc Trang