Tổng thống Trump dọa tăng gấp đôi thuế quan với Mexico do vấn đề người di cư

Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Mexico Claudia Sheinbaum - Ảnh: Getty Images.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày thứ Năm (12/11), ông Trump cho rằng nước Mỹ lại đang đối mặt với làn sóng người nhập cư trái phép ồ ạt. Theo ông, nhiều đoàn người di cư quy mô lớn đang hình thành và bắt đầu hành trình đi qua lãnh thổ Mexico một cách bất hợp pháp để vào Mỹ.

Ông Trump mở đầu bài đăng bằng câu “Lại nữa rồi!” và viết tiếp: “Họ sẽ không được chấp nhận! Mexico phải ngăn họ lại ngay. Nếu họ không làm vậy, thuế quan đối với Mexico sẽ lập tức tăng gấp đôi”.

Theo hãng tin Reuters, khoảng 1.500 người, chủ yếu đến từ Trung Mỹ, đã xuất phát từ thành phố Tapachula ở miền Nam Mexico, gần biên giới Guatemala, vào hôm thứ Ba (10/11), đi bộ hướng lên phía Bắc để tới Mỹ.

Những người di cư này hy vọng chiến thắng của Đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đưa đảng này lên nắm quyền kiểm soát Quốc hội Mỹ từ tháng 1/2027, sẽ mở ra cơ hội cho họ cư trú và làm việc tại Mỹ.

Theo các nhà phân tích, bài đăng cho thấy ông Trump đang trở lại với cách gây sức ép bằng những lời đe dọa tăng mạnh thuế quan bất ngờ đối với các đối tác thương mại của Mỹ. Ông thường sử dụng cách này trong năm đầu nhiệm kỳ, nhưng ít dùng hơn trong giai đoạn trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ hôm 3/11.

Trong khi đó, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum thừa nhận đang có một nhóm người đang đi bộ hướng lên phía Bắc Mexico, nhưng cho biết kể từ khi ông Trump trở lại nắm quyền năm ngoái, chưa có đoàn người di cư nào tới biên giới Mỹ.

Phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ gần đây, bà Sheinbaum cho biết những người trong đoàn đã được thông báo về mức độ khó khăn khi vào Mỹ và Mexico đang tìm cách đưa họ trở về nước xuất xứ.

“Sẽ không có hành động trấn áp”, bà Sheinbaum nói thêm.

Trong tuần này, một số phương tiện truyền thông Mexico đưa tin chính quyền bang Chiapas, miền Nam Mexico, đã chặn và buộc những người di cư tìm cách nhập vào đoàn đang đi bộ lên phía Bắc quay lại.

Sau lời đe dọa áp thuế quan của ông Trump, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin viết trên mạng xã hội: “Chúng tôi sẽ sử dụng mọi nguồn lực để bảo đảm biên giới của chúng ta được an toàn. Đoàn người di cư trái phép này sẽ không được phép vào Mỹ. Dứt khoát như vậy”.

Kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái, ông Trump đã triển khai nhiều chính sách cứng rắn, chặn phần lớn dòng người di cư tới biên giới phía Nam nước Mỹ. Theo dữ liệu của Mỹ, trong 12 tháng tính đến hết tháng 9/2026, số vụ bắt giữ người vượt biên trái phép tại biên giới Mỹ - Mexico trong 12 tháng tính đến hết tháng 9/2026 đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1968.

Theo Bộ An ninh Nội địa Mỹ, trong năm tài khóa 2026 (từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026), lực lượng chức năng bắt giữ gần 98.700 người vượt biên trái phép. Con số này giảm mạnh so với mức hơn 2 triệu người mỗi năm trong các năm 2022 và 2023 dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden.

Ông Trump đắc cử nhiệm kỳ hai vào năm 2024 một phần nhờ những lo ngại của cử tri Mỹ về tình hình biên giới. Kể từ đó, ông từng nhiều lần đề cập đến các đoàn người di cư. Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, ông cũng cho rằng vấn đề này không còn mang lại nhiều lợi thế chính trị cho bản thân và các đồng minh Đảng Cộng hòa.

“Tôi tin chắc tân thống đốc Texas sẽ muốn bảo đảm an ninh tại biên giới bang này với Mexico”, ông Trump nói với các phóng viên sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, khi nhắc đến bà Gina Hinojosa, thống đốc đắc cử bang Texas thuộc Đảng Dân chủ.

Ông Trump cũng thừa nhận chương trình trục xuất do Cơ quan Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) thực hiện đã gây phản ứng bất lợi về chính trị. Ngày 8/11, trong chương trình “60 Minutes” của đài CBS, ông cho biết lực lượng chức năng đã thực hiện việc trục xuất đã “quá cứng rắn” và bày tỏ sẵn sàng đạt thỏa thuận về về nhập cư với Đảng Dân chủ sau khi đảng này nắm quyền kiểm soát Quốc hội.

Theo Financial Times, đe dọa áp thuế quan ngày 12/11 của ông Trump có thể làm phức tạp thêm các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Mexico. Hai bên đang tìm kiếm một thỏa thuận nhằm giảm các mức thuế quan hiện hành mà ông Trump áp lên Mexico, trong đó có thuế đối với thép, nhôm và ôtô. Các cuộc đàm phán diễn ra sau khi ông Trump hồi tháng 7 quyết định không gia hạn Hiệp định thương mại Mỹ - Mexico – Canada.

Hiện chưa rõ ông Trump sẽ sử dụng thẩm quyền nào để tăng gấp đôi thuế quan với hàng hóa Mexico. Đầu năm nay, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết nói rằng việc ông sử dụng quyền hạn kinh tế khẩn cấp để đánh thuế các đối tác thương mại là không đúng thẩm quyền.

Sau đó, chính quyền ông Trump chuyển sang các căn cứ pháp lý khác, như thuế quan toàn cầu tạm thời và thuế quan theo kết quả các cuộc điều tra thương mại. Mỹ cũng tiếp tục áp thuế đối với kim loại và ôtô, với lý do bảo vệ an ninh quốc gia.