Tổng thống Trump yêu cầu châu Âu tự đảm bảo an ninh tuyến Hormuz

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại cuộc họp báo ở Nhà Trắng, Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Theo AP, trong một bài đăng trên mạng xã hội ngày 31/3, Tổng thống Trump công kích trực tiếp Anh và Pháp, cho rằng các nước này không hỗ trợ Mỹ và Israel trong chiến dịch quân sự. Ông cũng nhấn mạnh các quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu đi qua eo biển Hormuz cần tự hành động để đảm bảo lợi ích của mình thay vì trông chờ vào Mỹ.

Trong các phát biểu sau đó tại Nhà Trắng, ông Trump cho biết Mỹ có thể chấm dứt các hoạt động quân sự trong vòng hai đến ba tuần tới. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh việc bảo vệ tuyến hàng hải chiến lược này sẽ không còn là trách nhiệm của Washington mà thuộc về các nước sử dụng tuyến đường này.

Lập trường của ông Trump được củng cố bởi các quan chức cấp cao trong chính quyền. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho rằng Mỹ đã gánh phần lớn trách nhiệm trong việc đối phó với Iran, đồng thời kêu gọi các nước khác, bao gồm Anh, tăng cường hiện diện quân sự để đảm bảo an ninh hàng hải. Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio và Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng gia tăng các phát biểu mang tính chỉ trích nhằm vào các đồng minh NATO.

Những tuyên bố này làm dấy lên lo ngại về sự rạn nứt trong NATO, vốn đã chịu áp lực trong thời gian qua do các bất đồng về chi tiêu quốc phòng và vai trò của Mỹ trong các cuộc xung đột quốc tế. Một số nước châu Âu, bao gồm Pháp và Tây Ban Nha, đã hạn chế hoặc không cho phép Mỹ sử dụng không phận và cơ sở quân sự cho các chiến dịch liên quan đến Iran.

Phản ứng trước các chỉ trích, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết lập trường của Paris không thay đổi kể từ đầu xung đột. Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nhấn mạnh London vẫn duy trì quan hệ đồng minh chặt chẽ với Mỹ, đồng thời triển khai thêm hệ thống phòng không và máy bay chiến đấu tới khu vực Vùng Vịnh nhằm hỗ trợ các đối tác khu vực.

Dù không trực tiếp tham chiến, các nước châu Âu vẫn có lợi ích đáng kể trong việc duy trì ổn định khu vực. Tuyến vận tải qua eo biển Hormuz đóng vai trò then chốt đối với nguồn cung năng lượng của châu Âu, trong khi các diễn biến leo thang có thể kéo theo hệ lụy về kinh tế và an ninh.

Ngoài ra, các yếu tố khu vực cũng làm gia tăng sức ép. Lực lượng Houthi tại Yemen đã mở rộng hoạt động quân sự, đe dọa tuyến vận tải tại Biển Đỏ, một hành lang thương mại quan trọng khác của châu Âu. Diễn biến này làm tăng rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng và gây áp lực lên giá năng lượng toàn cầu.

Các nhà phân tích cho rằng châu Âu có thể đóng vai trò trung gian ngoại giao nhằm thúc đẩy giảm căng thẳng. Bà Yasmine Farouk thuộc tổ chức Nhóm Khủng hoảng Quốc tế (ICG) nhận định đây là cơ hội để châu Âu tăng cường vai trò đối tác với các nước Vùng Vịnh, không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng mà còn ở khía cạnh ngoại giao.

Trong khi đó, giám đốc chương trình Mỹ của Hội đồng Đối ngoại châu Âu (ECFR) Jeremy Shapiro cho rằng châu Âu nên tập trung vào các hệ quả kinh tế của xung đột và thúc đẩy một giải pháp ngoại giao phù hợp với lợi ích chính trị của ông Trump, qua đó tạo điều kiện cho một lối thoát sớm khỏi xung đột.

Diễn biến hiện tại cho thấy Mỹ có thể đang tìm cách giảm dần vai trò quân sự trực tiếp, trong khi chuyển giao trách nhiệm ổn định khu vực cho các đồng minh. Tuy nhiên, mức độ sẵn sàng và khả năng phối hợp của châu Âu vẫn là yếu tố chưa rõ ràng, đặt ra thách thức đối với tương lai của liên minh xuyên Đại Tây Dương.

Hải Trần/Báo Tin tức và Dân tộc