TOS-1A trong chiến tranh Ukraine: Vì sao Nga vẫn cần hệ thống này?

TOS-1A được ghi nhận xuất hiện tại Ukraine ngay từ những tuần đầu chiến dịch quân sự quy mô lớn của Nga năm 2022.

Hệ thống này được giao cho các đơn vị bảo vệ hạt nhân, sinh học và hóa học của lục quân Nga, nhưng thường được tăng cường cho các lữ đoàn cơ động khi cần hỗ trợ hỏa lực trước những vị trí phòng thủ cố định.

Vai trò của TOS-1A trở nên rõ ràng hơn trong những khu vực có hệ thống công sự dày đặc. Với rocket 220 mm mang đầu đạn nhiệt áp và tầm bắn tối đa 6 km, tổ hợp này có thể tạo hỏa lực mạnh lên các vị trí phòng thủ, công sự và khu vực tập trung lực lượng.

Một số tài liệu quân sự Mỹ đánh giá TOS-1A phù hợp với nhiệm vụ phá các vị trí cố thủ và hỗ trợ lực lượng tiến công ở địa hình đô thị hoặc đồi núi.

Tuy nhiên, chính tầm bắn hạn chế lại trở thành điểm yếu lớn trên chiến trường Ukraine. TOS-1A phải tiến gần tuyến tiếp xúc hơn nhiều hệ thống pháo phản lực tầm xa.

Trong khi đó, UAV trinh sát ngày càng phổ biến giúp đối phương phát hiện và theo dõi những phương tiện lớn như TOS-1A, sau đó phối hợp pháo binh hoặc các phương tiện tấn công để tập kích.

Nga vì vậy phải điều chỉnh cách sử dụng. Một nghiên cứu của Bộ Tư lệnh Huấn luyện và Học thuyết Lục quân Mỹ cho biết các kíp TOS-1A có xu hướng di chuyển từng hệ thống lên phía trước để giảm nguy cơ bị phát hiện, đồng thời được pháo binh yểm trợ trong quá trình tiếp cận.

Hệ thống cũng được sử dụng để hỗ trợ bộ binh phá các chướng ngại và công sự, hoặc thực hiện nhiệm vụ hỏa lực phòng ngự ở cự ly gần.

Những diễn biến gần đây cho thấy mối đe dọa từ UAV vẫn rất rõ. Ở Huliaipole, Ukraine công bố video cho thấy một UAV tập kích hệ thống TOS-1A của Nga sau khi phương tiện này khai hỏa vào 5/3/2026.

Điều đó cho thấy TOS-1A vẫn có giá trị trong những trận đánh cần hỏa lực mạnh để xử lý công sự, nhưng nó không còn là phương tiện có thể hoạt động an toàn ở gần tiền tuyến.

Trên chiến trường Ukraine, hiệu quả của "Mặt trời thiêu đốt" ngày càng phụ thuộc vào khả năng trinh sát, phối hợp hỏa lực và né tránh mạng lưới UAV đối phương.