TP. Cần Thơ: Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số góp phần phát triển kinh tế vùng ĐBSCL

Cần thiết xây dựng Đề án

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê MInh Hoan phát biểu tại Hội thảo

Hội thảo là hoạt động tham vấn quan trọng trong quá trình xây dựng Đề án đặc thù phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng đồng bằng sông Cửu Long (Đề án), với sự tham gia của đại diện các cơ quan Trung ương, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học.

Thông qua Hội thảo, Bộ Khoa học và Công nghệ mong muốn thúc đẩy sự trao đổi đa chiều giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, tăng cường liên kết giữa Trung ương và địa phương, giữa viện - trường và doanh nghiệp, qua đó tạo thêm cơ sở thực tiễn và khoa học để hoàn thiện Đề án theo hướng có trọng tâm, có tính liên vùng, phát huy được lợi thế đặc thù và tạo tác động rõ nét đối với phát triển kinh tế - xã hội của vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính phát biểu tại Hội thảo

Tại hội thảo, các đại biểu nhận định, ĐBSCL là vùng có nhiều tiềm năng và lợi thế đặc thù về nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển, năng lượng và tài nguyên sinh học. Đây tiếp tục là trung tâm sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn của cả nước, đồng thời là không gian có nhu cầu rất lớn về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và khả năng thích ứng.

Dư địa phát triển của vùng trong giai đoạn tới không chỉ nằm ở mở rộng quy mô sản xuất, mà ngày càng phụ thuộc vào khả năng phát triển chế biến sâu, logistics, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải, khai thác hiệu quả phụ phẩm và từng bước chuyển sang các mô hình sản xuất dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh đó, ĐBSCL đang phải giải quyết nhiều bài toán có tính liên ngành, liên tỉnh như an ninh nguồn nước, xâm nhập mặn, sụt lún, sạt lở, biến đổi khí hậu và yêu cầu quản trị hiệu quả hơn không gian phát triển của một vùng châu thổ.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Những vấn đề này đồng thời đặt ra nhu cầu lớn đối với công nghệ quan trắc, dự báo, viễn thám, mô hình số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ nước và các công cụ hỗ trợ ra quyết định. Không gian biển, ven biển, nguồn sinh khối và các phụ phẩm nông nghiệp, thủy sản cũng mở ra những dư địa mới cho kinh tế biển, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học, vật liệu sinh học và kinh tế tuần hoàn. Trong khi đó, năng lực nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo của vùng vẫn cần tiếp tục được củng cố để tương xứng hơn với tiềm năng và nhu cầu phát triển.

Từ thực tiễn đó, Hội thảo tập trung gợi mở và thảo luận về một số hướng lớn như: ứng dụng khoa học và công nghệ để nâng cao giá trị chuỗi lúa gạo và thủy sản; phát triển công nghệ sinh học, công nghệ nước và công nghệ thích ứng khí hậu; khai thác hiệu quả phụ phẩm và tài nguyên sinh học; phát triển kinh tế biển, năng lượng và kinh tế xanh; hình thành dữ liệu và nền tảng số dùng chung phục vụ quản trị vùng; phát triển trí tuệ nhân tạo, mô hình số và các công cụ dự báo, hỗ trợ ra quyết định.

Giải nhiều bài toán và cần cơ chế đặc thù

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê MInh Hoan gợi mở 12 bài toán cần tập trung khi triển khai Đề án

Chia sẻ tại Hội thảo, Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Lê Minh Hoan nhấn mạnh, việc xây dựng Đề án “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ tăng trưởng kinh tế hai con số vùng ĐBSCL” là hết sức cần thiết và ý nghĩa hơn nữa khi đưa khoa học, công nghệ đến ruộng đồng, nông dân, doanh nghiệp để bộ phận số đông này chuyển hóa thành giá trị, giúp đồng bằng phát triển bền vững.

Góp ý cho Đề án, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan gợi mở 12 bài toán cần lời giải, gồm: Xây dựng bản đồ số đồng bằng; khám sức khỏe cho đất; định giá vốn tự nhiên và tài sản sinh học; biến một triệu hecta lúa thành một triệu điểm dữ liệu; tối đa hóa giá trị trên một đơn vị tài nguyên; vẽ bản đồ dòng vật chất đồng bằng; từ bán nông sản sang bán bảo chứng; Thiết kế logistics thông minh mang bản sắc đồng bằng; Dân chủ hóa AI cho doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã; Xây dựng kho tri thức nông nghiệp mở của Đồng bằng; Xây dựng mạng lưới tri thức và các phòng thí nghiệm sống toàn vùng; Chuẩn bị nhân lực khoa học - công nghệ cho 5 năm, 10 năm tới.

Cần thiết xây dựng và triển khai Đề án đặc thù phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng ĐBSCL

Đồng thời, theo nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, song song với 12 bài toán đó là cần có cơ chế đặc thù, vì một bài toán liên vùng mà cơ chế vẫn chia theo địa giới; một bài toán dài hạn mà nhiệm vụ khoa học chỉ đi từng năm; một living lab cần thử nghiệm nhưng cơ chế lại không cho phép thử – thì rất khó tạo đột phá.

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận, góp ý cho 4 nhóm trọng tâm, gồm: Xác định những vấn đề trọng tâm và ưu tiên phát triển của vùng mà khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần tập trung giải quyết trong giai đoạn tới; Làm rõ những tiềm năng, dư địa và các năng lực cần hình thành, nhất là về công nghệ, hạ tầng, dữ liệu, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có tính đặc thù, liên ngành, liên vùng; Đề xuất mô hình tổ chức, cơ chế huy động và phân bổ nguồn lực, tăng cường liên kết, chuyên môn hóa và sử dụng chung nguồn lực trong toàn vùng; Góp ý xác định mục tiêu, nhiệm vụ và kết quả chủ yếu của Đề án đến năm 2030, bảo đảm có trọng tâm, khả thi và tạo tác động rõ nét đối với chuyển đổi mô hình tăng trưởng và phát triển bền vững của ĐBSCL.

Hội thảo được kỳ vọng góp phần hình thành cách tiếp cận phát triển mới đối với Đồng bằng sông Cửu Long, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực trực tiếp để khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế đặc thù, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh, bền vững của toàn vùng.