Tp.HCM muốn chuyển liên kết vùng từ 'hoạt động' sang 'tạo giá trị'

Từ những chương trình liên kết đến các dự án tạo giá trị

Hội nghị tổng kết thực hiện Thỏa thuận hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giữa Tp.HCM với các tỉnh, thành vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long giai đoạn 2023-2025 diễn ra vào ngày 18/9 do UBND Tp.HCM cùng UBND các tỉnh ĐBSCL tổ chức đã nhận ghi nhận nhiều báo cáo đánh giá hợp tác giữa các vùng với Tp.HCM trong giai đoạn qua.

Cụ thể, trong giai đoạn 2023-2025, Tp.HCM và các địa phương Đông Nam Bộ, ĐBSCL từng bước tăng cường liên kết phát triển kinh tế - xã hội, chuyển từ hoạt động trao đổi, xúc tiến đơn lẻ sang nhiều chương trình phối hợp cụ thể.

Giai đoạn 2023-2025, các địa phương đẩy mạnh liên kết về hạ tầng, thương mại - đầu tư, khoa học - công nghệ, du lịch, lao động, y tế và chuyển đổi số, qua đó tăng kết nối hàng hóa, hành khách và mở rộng không gian phát triển. Tp.HCM giữ vai trò đầu mối đưa sản phẩm vùng vào hệ thống phân phối, đồng thời thúc đẩy công nghệ, AI, nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và đào tạo nhân lực.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND Tp.HCM.

Tuy nhiên, liên kết vùng vẫn chủ yếu dừng ở các hoạt động xúc tiến, chương trình chuyên ngành, chưa có nhiều dự án liên vùng quy mô lớn và chuỗi giá trị bền vững. Logistics, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hạ tầng kết nối còn dư địa lớn, trong khi nguồn lực doanh nghiệp và xã hội tham gia chưa tương xứng. Giai đoạn tới cần chuyển từ “liên kết hoạt động” sang “liên kết tạo giá trị”, tập trung vào các dự án, chuỗi cung ứng và hạ tầng có sức lan tỏa toàn vùng.

Ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND Tp.HCM, cho rằng phát triển đô thị không thể chỉ giới hạn trong ranh giới hành chính mà phải được đặt trong mối quan hệ với không gian kinh tế, hạ tầng, sinh thái và các chuỗi giá trị rộng lớn hơn.

Theo ông Thạnh, giai đoạn 2026-2030 cần chuyển từ liên kết địa phương sang liên kết không gian; từ kết nối hạ tầng sang kết nối các động lực tăng trưởng và ngành kinh tế; từ hợp tác từng lĩnh vực sang hình thành các chuỗi giá trị liên vùng.

Toàn cảnh hội nghị.

Tp.HCM định hướng phát triển hạ tầng chiến lược gắn với đô thị, công nghiệp, logistics và dịch vụ để hình thành các cụm tăng trưởng mới. Thành phố cũng thúc đẩy kết nối thế mạnh của từng vùng thành chuỗi giá trị thống nhất, thay vì phát triển riêng lẻ.

Lãnh đạo Tp.HCM nhấn mạnh, hiệu quả hợp tác giai đoạn 2026-2030 phải được đo bằng kết quả thực tế, trong đó mỗi cam kết cần cụ thể hóa thành chương trình, dự án có đầu mối, tiến độ, nguồn lực và sản phẩm rõ ràng.

Huy động 10 triệu tỷ đồng, kết nối các cực tăng trưởng

Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính Tp.HCM, để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân 10-10,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030, Tp.HCM cần huy động khoảng 10 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội.

Trong đó, nguồn vốn khu vực nhà nước chiếm khoảng 15-20%; khu vực kinh tế tư nhân 55-60%; vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 20-25%.

Ông Hoàng Vũ Thảnh, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Tài chính Tp.HCM.

Để đáp ứng nhu cầu vốn này, Tp.HCM xác định cần mở rộng không gian phát triển thông qua liên kết với các tỉnh, thành trong vùng, các địa phương trên cả nước và hợp tác quốc tế.

Với Đông Nam Bộ, định hướng là hình thành trục động lực công nghiệp và kinh tế biển, phát triển mạng lưới giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, hàng không và đường thủy.

Các tuyến cao tốc, vành đai kết nối Tp.HCM với Đồng Nai, Tây Ninh cùng hệ thống cảng biển, sân bay được kỳ vọng tạo thành mạng lưới phục vụ công nghiệp, logistics và thương mại quốc tế.

Với ĐBSCL, Tp.HCM định hướng phát triển hành lang nông sản và đô thị Tây Nam. Trục cao tốc Tp.HCM - Trung Lương - Mỹ Thuận - Cần Thơ tiếp tục đóng vai trò quan trọng, cùng với đường sắt, đường thủy và các đầu mối logistics nhằm rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí cho hàng hóa.

Một định hướng khác là phát triển mô hình TOD - đô thị gắn với giao thông công cộng - quanh các ga đầu mối như Thủ Thiêm, Tân Kiên, Tân Chánh Hiệp và Dĩ An - Sóng Thần. Quỹ đất quanh các đầu mối giao thông được định hướng khai thác để phát triển thương mại, dịch vụ, nhà ở và tạo nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng.

Phía Đồng Tháp, ông Nguyễn Thanh Nhàn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, đề nghị chuyển liên kết vùng từ nhiều chương trình riêng lẻ sang một số dự án chung, với nguyên tắc các bên cùng chịu trách nhiệm và cùng hưởng lợi.

Theo ông Nhàn, ưu tiên trước mắt là kết nối hạ tầng, đặc biệt các tuyến giao thông có tính liên tục và khả năng kết nối đường bộ, đường thủy. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây thêm cầu, đường mà phải rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics, tạo điều kiện thu hút đầu tư và đưa hàng hóa của cả vùng ra thị trường nhanh hơn.

Ông Nguyễn Thanh Nhàn, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp.

Đồng Tháp đề xuất xây dựng chuỗi giá trị nông sản hoàn chỉnh từ sản xuất, chế biến, truy xuất nguồn gốc đến thương hiệu và phân phối; đồng thời phát triển các trung tâm logistics kết nối Tp.HCM và các cửa ngõ xuất khẩu để giảm chi phí vận chuyển.

Địa phương cũng mong muốn tăng cường liên kết với các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm đổi mới sáng tạo của Tp.HCM để thúc đẩy khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực. Theo đó, liên kết vùng cần mở rộng từ hạ tầng sang chuỗi giá trị, tri thức, công nghệ và con người.

Đồng Nai cũng đặt vấn đề chuyển cách tiếp cận từ “kết nối hai địa phương” sang “kết nối hai không gian kinh tế”.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng Tp.Đồng Nai, cho rằng dòng người, hàng hóa, vốn và các hoạt động sản xuất - kinh doanh giữa Tp.HCM và Đồng Nai đang diễn ra liên tục với quy mô lớn. Vì vậy, kết nối giữa hai địa phương cần hướng tới hình thành một không gian kinh tế - đô thị liên kết.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Sở Xây dựng Tp.Đồng Nai.

Đồng Nai đề xuất giai đoạn mới tập trung hoàn thiện mạng lưới giao thông liên vùng, gồm đường bộ, cầu vượt sông, đường sắt và metro; đồng thời xây dựng các hành lang kết nối sân bay Long Thành với Tp.HCM, cảng biển và các trung tâm logistics.

Đề xuất xây dựng bản đồ tổng thể giao thông Tp.HCM - Đồng Nai, đồng thời áp dụng nguyên tắc “một đầu mối - một tiến độ - một bộ dữ liệu - một cơ chế xử lý vướng mắc” cho các dự án liên tỉnh.

Địa phương kiến nghị phát triển các hành lang kết nối sân bay Long Thành với Tp.HCM, Cát Lái, Cái Mép - Thị Vải và các khu công nghiệp, logistics; tăng vận tải hàng hóa bằng đường sắt, đường thủy để giảm áp lực đường bộ. Giai đoạn mới cần liên kết vùng chuyển từ phối hợp, cam kết sang triển khai dự án cụ thể, điều phối mạng lưới và hình thành không gian kinh tế chung có sức cạnh tranh cao.

Đại diện lãnh đạo các địa phương cùng ký thỏa thuận hợp tác giai đoạn mới.

Kết luận hội nghị, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND Tp.HCM nhấn mạnh liên kết vùng đã trở thành yêu cầu tất yếu trong giai đoạn phát triển mới, khi Tp.HCM, Đông Nam Bộ và ĐBSCL có sự bổ trợ về thị trường, nguyên liệu, công nghiệp, logistics, khoa học - công nghệ và kết nối quốc tế.

Giai đoạn 2026-2030, Tp.HCM định hướng 3 chuyển đổi lớn: từ kết nối hạ tầng sang kiến tạo không gian kinh tế; từ liên kết ngành sang hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh; từ phối hợp hành chính sang quản trị phát triển liên vùng.

Ông cũng đề nghị các thỏa thuận sau hội nghị phải được cụ thể hóa thành chương trình, dự án hoặc nhiệm vụ có đầu mối, thời hạn, nguồn lực và kết quả đo đếm được. Tp.HCM cam kết tiếp tục đóng vai trò kết nối, đồng hành cùng các địa phương triển khai những công trình, dự án và chuỗi giá trị có sức lan tỏa lớn.

Theo ông, nếu giai đoạn 2023-2025 là thời kỳ xây dựng nền tảng và niềm tin hợp tác, thì 2026-2030 phải là giai đoạn biến cam kết thành hành động, kết quả và năng lực cạnh tranh của cả vùng, hướng tới liên kết thực chất, không gian phát triển rộng hơn và cùng tạo, cùng chia sẻ giá trị.