TP.HCM sắp công bố bảo vật quốc gia 4.000 năm tuổi

Ngày 6.3 tới đây, tại Bảo tàng TP.HCM, TP.HCM sẽ công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Bảo vật quốc gia đợt 14 theo Quyết định số 236/QĐ TTg ngày 3.2.2026, với hai bảo vật đang được lưu giữ ngoài hệ thống bảo tàng công lập.

Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM cho biết lần công nhận này có 30 hiện vật, nhóm hiện vật trên cả nước. Riêng TP.HCM có 1 hiện vật và 1 nhóm hiện vật được ghi danh, gồm bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc và bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế.

Bảo vật thứ nhất, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc, có niên đại khoảng 4.000 đến 3.800 năm cách ngày nay, hiện lưu giữ tại Bảo tàng Gốm thời dựng nước. Đây là hiện vật được mô tả tiêu biểu cho thời đại kim khí ở Việt Nam, đồng thời là tư liệu khảo cổ quý hiếm phản ánh trình độ thủ công và thẩm mỹ của cư dân Việt cổ.

Bảo vật bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc, có niên đại khoảng 4.000 đến 3.800 - Ảnh: T.L

Bát bồng được giới thiệu có hình dáng cân đối, thân bát và chân đế cao tạo nên cấu trúc hài hòa. Thông cáo nêu kỹ thuật tạo hình và nung gốm đạt mức hoàn thiện, cho thấy tay nghề chế tác của giai đoạn rất sớm. Việc hiện vật còn giữ trạng thái gần như nguyên vẹn cũng được nhấn mạnh như một giá trị quan trọng, vì từ đó có thể nhận diện rõ hơn chất liệu, kỹ thuật, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa.

Ngoài giá trị khảo cổ và mỹ thuật, bát bồng còn được đặt trong bối cảnh đời sống tinh thần. Thông cáo đề cập hiện vật gắn với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh của cư dân Việt cổ, liên quan tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương.

Bảo vật thứ hai là bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế, niên đại cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa. Nhóm hiện vật này thuộc loại hình tượng thờ, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ, đồng thời được giới thiệu có giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác.

Bộ tượng Tam Quan Đại Đế trên gốm Sài Gòn - đặc trưng cho gốm Nam bộ xưa đang trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP.HCM - Ảnh: T.L

Sở Văn hóa Thể thao TP.HCM thông tin thêm bộ tượng nói trên là đại diện tiêu biểu của nghề gốm thủ công truyền thống phục vụ nhu cầu thờ cúng trong cộng đồng. Yếu tố “men nhiều màu” được nhắc như một đặc trưng kỹ thuật, góp phần tạo nên giá trị thẩm mỹ của nhóm hiện vật trong bối cảnh tín ngưỡng dân gian ở Nam Bộ giai đoạn cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20.

Được biết, tính đến năm 2025, cả nước có 357 hiện vật, nhóm hiện vật đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Riêng TP.HCM hiện có 25 Bảo vật quốc gia đang được lưu giữ tại các bảo tàng và các chủ sở hữu hợp pháp.

Sự kiện lần này tiếp tục khẳng định hiệu quả của mô hình phối hợp giữa thiết chế văn hóa nhà nước và các tổ chức, cá nhân trong hoạt động bảo tồn di sản; góp phần đưa các giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Tiểu Vũ