TP.HCM sẽ đặt tên đường khi làm dự án, xây dựng mã định danh cho từng con đường

Góp ý dự thảo nghị quyết đặt, đổi tên đường và công trình công cộng tại buổi thảo luận tổ trong kỳ họp thứ sáu của HĐND TP.HCM chiều 29/10, đại biểu Lê Minh Đức, Phó trưởng Ban Pháp chế HĐND TP.HCM, cho rằng việc đổi, đặt lại tên các tuyến đường trùng tên cần xem xét thận trọng, hợp lý.

Ưu tiên những tên gọi gắn với lịch sử hình thành, ký ức cộng đồng

Theo ông Lê Minh Đức, không gian đô thị TP.HCM hiện nay rộng lớn, và phải đối diện với việc trùng tên đường giữa các khu vực. Tình trạng này không chỉ gây khó khăn trong quản lý đô thị mà ảnh hưởng đến giao dịch, liên hệ hành chính và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp.

Rất nhiều tên đường ở TP.HCM bị trùng, hoặc sai tên cần sửa đổi vì nhiều yếu tố lịch sử, văn hóa. (Ảnh minh họa)

Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới công tác đặt tên, đổi tên đường và công trình công cộng. Nghị quyết mới không chỉ khắc phục tình trạng trùng tên đường, mà phải hướng tới bảo tồn ký ức lịch sử, phát huy bản sắc địa phương và giảm tối đa những xáo trộn đối với người dân, doanh nghiệp.

Tuy nhiên, việc đặt tên, đổi tên đường phải tính toán đến tác động thực tế. Thành phố cần ưu tiên những tên gọi gắn với lịch sử hình thành, ký ức cộng đồng và bản sắc của từng địa phương; qua đó không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn tạo thêm giá trị cho phát triển văn hóa, du lịch.

“Tên đường không đơn thuần là một địa chỉ phục vụ giao dịch, mà còn là một phần di sản văn hóa và niềm tự hào của cộng đồng. Do đó, việc lựa chọn tên gọi cần đặt yếu tố lịch sử, văn hóa lên hàng đầu, ưu tiên các danh nhân, địa danh và sự kiện lịch sử có mối liên hệ chặt chẽ với không gian được đặt tên”, ông Đức nêu ý kiến.

Theo đại biểu này, những tên gọi xa lạ với lịch sử địa phương hoặc không tạo được sự gắn kết với cộng đồng cần được cân nhắc thận trọng.

Cùng với đó, quy trình đặt tên, đổi tên phải bảo đảm công khai, minh bạch, lấy ý kiến rộng rãi của người dân để tạo sự đồng thuận. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý dữ liệu địa chỉ cũng cần được đẩy mạnh, giúp người dân dễ dàng nhận diện địa chỉ và hạn chế những bất tiện phát sinh khi có thay đổi.

Ngoài ra, khi đổi tên đường, chính quyền phải chủ động xây dựng phương án hỗ trợ người dân và doanh nghiệp cập nhật thông tin trên các giấy tờ liên quan, thay vì để từng cá nhân tự đi liên hệ điều chỉnh.

Đặt tên đường ngay khi lập dự án để giảm phiền hà cho dân

Giải trình về các đề xuất trong dự thảo, ông Nguyễn Minh Nhựt, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, cho rằng các quy định hiện hành và cách tiếp cận trước đây chủ yếu xem xét đặt tên đường sau khi tuyến đường đã hình thành và đi vào sử dụng ổn định. Điều này khiến việc đặt tên có nguy cơ không theo kịp tốc độ phát triển đô thị.

Đại biểu Lê Minh Đức cho rằng những tên gọi xa lạ với lịch sử địa phương hoặc không tạo được sự gắn kết với cộng đồng cần được cân nhắc thận trọng khi sử dụng đặt tên đường.

Đối với một đô thị có quy mô lớn như TP.HCM, độ trễ này còn có thể dẫn đến tình trạng đường đã đưa vào khai thác nhưng việc đặt tên, cập nhật địa chỉ chưa hoàn tất, gây khó khăn cho quản lý và các giao dịch liên quan.

Để khắc phục, điểm mới được đề xuất trong Nghị quyết là chuyển từ cách làm “đường hình thành rồi mới đặt tên” sang xem xét đặt tên ngay từ giai đoạn lập dự án.

Theo cách tiếp cận này, tên đường có thể được xác định trong quá trình chuẩn bị đầu tư. Khi công trình hoàn thành, nghiệm thu và đủ điều kiện đưa vào sử dụng, tên gọi đã có cơ sở để áp dụng theo quy định.

Cách làm này được kỳ vọng giúp rút ngắn thời gian hoàn thiện địa chỉ, hạn chế việc phải điều chỉnh thông tin nhiều lần; thuận lợi cho việc cấp, cập nhật các giấy tờ liên quan.

Tuy nhiên, việc xác định tên từ sớm vẫn cần gắn với quy trình thẩm định, lựa chọn tên gọi và các điều kiện pháp lý tương ứng.

Bên cạnh đó, đề xuất mới trong dự thảo cũng theo hướng phân cấp linh hoạt hơn. Thành phố nghiên cứu giao HĐND cấp xã quyết định việc đặt tên đối với các tuyến đường nội bộ, đường nhỏ trong khu dân cư, HĐND thành phố sẽ tập trung xem xét những tuyến đường lớn và trục giao thông chính.

Việc phân cấp này nhằm đưa quyết định đặt tên đến gần hơn với thực tiễn địa phương, giảm tải cho cấp thành phố.

Đối với các công trình công cộng thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục như bệnh viện, trường học, phương án ủy quyền cho UBND Thành phố quyết định đặt tên cũng được đề xuất, để tăng tính chủ động, đáp ứng tiến độ triển khai.

Một nội dung khác được đề cập là tăng tính chủ động của TP.HCM trong quyết định tên đường trên địa bàn, giảm những khâu báo cáo, xin ý kiến không cần thiết. Theo đề xuất được trình bày, TP.HCM sẽ tự quyết định và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền, thay vì phải thực hiện thêm thủ tục báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch như cách áp dụng hiện nay.

Cùng với cải tiến quy trình, việc xây dựng hệ thống dữ liệu và cấp mã định danh cho từng tuyến đường được xem là giải pháp quan trọng trong quản lý địa chỉ đô thị.

Trong dự thảo mới, TP.HCM đề xuất đặt tên đường ngay khi lập dự án để tránh sửa đổi.

Ông Nguyễn Minh Nhựt cho biết ngành văn hóa sẽ phối hợp với ngành xây dựng nghiên cứu ứng dụng chuyển đổi số, gắn mã định danh riêng cho từng tuyến đường. Khi đó, hệ thống quản lý có thể phân biệt các tuyến đường mang cùng tên được sử dụng tại nhiều phường xã.

Giải pháp này được kỳ vọng giúp tăng tính chính xác của dữ liệu, hỗ trợ liên thông thông tin giữa các cơ quan và giảm nhầm lẫn trong quản lý địa chỉ.

Tuy nhiên, các yếu tố lịch sử, văn hóa trong quá trình chuẩn hóa tên đường vẫn phải đặt lên hàng đầu. Bởi với những tên gọi đã tồn tại lâu đời, gắn với đặc trưng văn hóa và lịch sử Nam Bộ, cần cân nhắc thận trọng trước khi điều chỉnh.

Các đại biểu chung quan điểm cho rằng yêu cầu đổi mới công tác đặt tên, đổi tên đường tại TP.HCM không chỉ nằm ở việc điều chỉnh quy trình hành chính hay phân định lại thẩm quyền, mà cốt lõi là xây dựng một hệ thống tên gọi vừa đáp ứng nhu cầu quản lý một đô thị mở rộng, vừa bảo tồn được lịch sử, bản sắc và ký ức của từng cộng đồng dân cư.

Theo Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được, việc đặt, đổi tên đường tại Thành phố dù ở cấp nào cũng phải hợp lòng dân, không để người dân gặp khó khi làm các thủ tục liên quan đến giấy tờ sau khi tên đường thay đổi.

Các cấp chính quyền cần chủ động cập nhật dữ liệu số về tên đường trên hồ sơ, giấy tờ của người dân và doanh nghiệp, nhằm giảm thời gian, chi phí và những xáo trộn không cần thiết trong đời sống.