Thiếu cát xây dựng là 'điểm nghẽn' lớn tại các công trình trọng điểm

Nguồn cung cát xây dựng chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu tại các công trình trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUÝ HIỀN)

Ngày 29/10, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông Thành phố Hồ Chí Minh (Ban Giao thông) cho biết, nguồn cung cát xây dựng chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu, gây khó khăn cho việc triển khai các dự án giao thông trọng điểm trên địa bàn thành phố. Tương tự, đối với đá xây dựng và đất đắp, nỗi lo cũng tương tự vì thiếu nguồn cung.

Nhu cầu vật liệu tập trung lớn nhất tại hai dự án là đường Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh và cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài.

Ban Giao thông thông tin, trong những tháng cuối năm 2026, đơn vị có 20 dự án, công trình trọng điểm cần khoảng 1,91 triệu m³ đá xây dựng, 0,55 triệu m³ cát xây dựng, 1,85 triệu m³ cát san lấp và 3,7 triệu m³ đất đắp.

Đối với đá xây dựng, nguồn cung được cân đối sau khi triển khai các giải pháp tăng công suất, bổ sung nguồn đá trên địa bàn. Tuy nhiên, vẫn còn khó khăn cục bộ về chủng loại cấp phối đá dăm và giá bán tại một số mỏ. Đối với đất đắp, dù tổng công suất nguồn cung đáp ứng nhu cầu, song nguồn vật liệu vẫn còn hạn chế.

Riêng cát là vật liệu thiếu hụt nhiều nhất. Hiện công suất khai thác chỉ đáp ứng khoảng 50% nhu cầu cát xây dựng và 38% nhu cầu cát san lấp.

Theo Ban Giao thông, nguyên nhân chủ yếu do nguồn cát tự nhiên trong khu vực có hạn, trong khi nhiều dự án lớn đồng loạt tăng tốc thi công để hoàn thành trong năm 2026 nên càng làm cho việc khan hiếm kéo dài.

Bên cạnh đó, một số mỏ đang hoàn thiện thủ tục cấp phép, nâng công suất. Thông tin về mỏ đất đắp, trữ lượng và giá bán chưa được công bố đầy đủ, khiến chủ đầu tư và nhà thầu khó chủ động lựa chọn nguồn cung.

Ban Giao thông tính toán, từ nay đến cuối năm 2026, nhu cầu vật liệu còn lại của các dự án khoảng 0,9 triệu m³, chủ yếu là cấp phối đá dăm; khoảng 0,35 triệu m³ đất đắp dự kiến được cung ứng từ các mỏ khu vực Bình Dương cũ.

Đối với cát và đất đắp, nhu cầu cần hỗ trợ đã đăng ký cho quý IV/2026 gồm khoảng 0,42 triệu m³ cát xây dựng, 1,44 triệu m³ cát san lấp và 3 triệu m³ đất đắp, tập trung chủ yếu tại Dự án cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài.

Để kịp thời giải quyết bài toán nguồn vật liệu thi công, Ban Giao thông kiến nghị Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục áp dụng, mở rộng cơ chế đặc thù trong cấp phép khai thác mỏ; bổ sung nguồn cát xây dựng, cát san lấp và đất đắp vào kế hoạch điều phối giai đoạn 2027-2030; đồng thời đề xuất công bố đầy đủ thông tin về trữ lượng, chất lượng, giá vật liệu tại các mỏ, quy hoạch bãi tập kết đất đào dư để tái sử dụng làm vật liệu san lấp.

Ngoài ra, Ban Giao thông đề nghị các nhà thầu chủ động tìm kiếm nguồn cát san lấp hợp pháp từ các địa phương lân cận và nguồn nhập khẩu theo định hướng của Ủy ban nhân dân thành phố.