TP.HCM siết trạm đổi pin xe điện trên vỉa hè: Lắp không phép sẽ bị tháo dỡ

Hạ tầng xe điện được xem là nhu cầu cấp bách

TP.HCM đang chuẩn bị cho giai đoạn mở rộng mạnh hạ tầng phục vụ xe điện, nhất là mạng lưới tủ đổi pin và trạm sạc cho xe hai bánh. Theo định hướng của thành phố, đến năm 2028 sẽ có khoảng 400.000 xe hai bánh chuyển từ xăng sang điện. Với quy mô đó, nhu cầu bố trí các điểm đổi pin, sạc điện được xem là rất lớn và mang tính cấp bách.

Điểm đáng chú ý là Sở Xây dựng TP.HCM đã nhìn nhận việc lắp đặt tủ đổi pin xe máy điện, trạm sạc điện trên vỉa hè là phù hợp với chủ trương phát triển giao thông xanh của thành phố. Điều này cho thấy hạ tầng xe điện không còn là câu chuyện thử nghiệm nhỏ lẻ, mà đã bắt đầu được đặt trong bài toán tổ chức đô thị và giao thông ở quy mô lớn hơn.

TP.HCM cần hạ tầng đổi pin để phục vụ lộ trình chuyển đổi xe máy điện trong những năm tới

Tuy nhiên, cùng với việc mở đường cho hạ tầng mới, TP.HCM cũng cho thấy quan điểm khá rõ: phát triển nhanh nhưng không để phá vỡ trật tự sử dụng vỉa hè. Thành phố chấp nhận nhu cầu lắp đặt tủ đổi pin là có thật, nhưng yêu cầu việc triển khai phải đi đúng thủ tục và đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Sở Xây dựng nêu khá cụ thể các nguyên tắc bố trí tủ đổi pin trên vỉa hè. Các vị trí được tính đến có thể nằm gần dải cây xanh, bờ tường của doanh nghiệp, cơ quan, trường học, siêu thị hay khu công nghiệp. Tuy vậy, việc lắp đặt phải bảo đảm không cản trở người đi bộ, không che khuất tầm nhìn giao thông, không lấn vào lối ra vào công trình và không ảnh hưởng đến khu vực dành cho người khuyết tật.

Thành phố cũng đặt ra những ràng buộc kỹ thuật để tránh tình trạng vỉa hè bị tận dụng tràn lan. Chẳng hạn, tủ đổi pin không được đặt ở vị trí giao lộ, vạch đi bộ, nơi thường xuyên ngập nước hoặc nơi không còn đủ không gian tối thiểu cho người đi bộ di chuyển. Đây là chi tiết quan trọng, vì nó cho thấy TP.HCM đang cố gắng xử lý sớm nguy cơ xung đột giữa hạ tầng xe điện và không gian công cộng.

Ủng hộ phát triển, nhưng không chấp nhận lắp trước xin sau

Đáng chú ý, TP.HCM không chỉ nêu chủ trương chung, mà đi thẳng vào xử lý các trường hợp cụ thể đã phát sinh trên thực tế. Theo báo cáo, có hai vị trí đặt tủ đổi pin trên vỉa hè phía trước doanh nghiệp tại trung tâm thành phố. Các điểm này được đánh giá là không chắn lối ra vào, không gây cản trở lớn cho người đi bộ, tức là về mặt vị trí vẫn có thể xem xét.

Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ có thể đặt hay không, mà nằm ở thủ tục pháp lý. Sở Xây dựng xác định doanh nghiệp đã lắp đặt khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép sử dụng tạm hè phố. Vì vậy, thành phố yêu cầu rất rõ: doanh nghiệp chỉ được triển khai sau khi hoàn tất thủ tục cấp phép. Trường hợp lắp đặt trước khi có phép sẽ bị yêu cầu tháo dỡ, thu hồi ngay.

Thông điệp này rất đáng chú ý vì nó cho thấy TP.HCM đang chọn cách quản lý chặt ngay từ giai đoạn đầu. Nếu không siết từ đầu, mạng lưới tủ đổi pin rất dễ phát triển tự phát, nơi nào thuận tiện thì đặt, doanh nghiệp nào nhanh tay thì chiếm chỗ trước. Khi đó, hạ tầng phục vụ giao thông xanh có thể lại trở thành nguồn gây rối cho trật tự đô thị.

Ở góc độ quản lý, đây là cách thành phố cố gắng cân bằng hai mục tiêu. Một mặt, TP.HCM cần hạ tầng đổi pin để phục vụ lộ trình chuyển đổi xe máy điện trong những năm tới. Mặt khác, thành phố cũng phải giữ vỉa hè cho chức năng đi bộ, bảo đảm mỹ quan và an toàn giao thông. Bởi vậy, câu chuyện không còn là có nên lắp tủ đổi pin hay không, mà là lắp thế nào để không biến vỉa hè thành một không gian chắp vá thêm một lần nữa.

Theo đó, trách nhiệm quản lý không chỉ dừng ở cấp sở. Chính quyền địa phương được yêu cầu tuyên truyền để người dân, tổ chức hiểu chủ trương lắp đặt tủ đổi pin, đồng thời phối hợp bảo đảm vệ sinh, trật tự khu vực vỉa hè. Chi tiết này cho thấy hạ tầng xe điện sẽ không chỉ là chuyện của doanh nghiệp công nghệ hay giao thông, mà còn gắn với năng lực quản trị đô thị ở từng phường, xã.

Nhìn tổng thể, TP.HCM đã bước từ giai đoạn khuyến khích xe điện sang giai đoạn đặt "luật chơi" cho hạ tầng đi kèm. Thành phố ủng hộ trạm sạc, tủ đổi pin vì nhu cầu là có thật, nhưng cũng phát tín hiệu rất rõ rằng không thể lấy lý do phát triển giao thông xanh để bỏ qua thủ tục, tiêu chuẩn và trật tự vỉa hè.

Nguyễn Tuyết