TP.HCM tính làm gì với hơn 14.000 tấn rác sinh hoạt mỗi ngày?

Đây là chia sẻ của ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP.HCM tại một sự kiện mới đây trong khuôn khổ Chương trình Đổi mới Sáng tạo mảng Nhựa (Plastics Innovation Programme - PIP) do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) triển khai, với sự phối hợp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Mạng lưới Đối tác Hành động Quốc gia về Nhựa (NPAP Việt Nam), đồng tài trợ bởi Quỹ Coca-Cola Foundation.

Sau 2 tháng ươm tạo và 9 tháng tăng tốc, chương trình đã chọn ra 11 dự án có khả năng nhân rộng nhằm giải quyết bài toán rác thải nhựa ở nhiều mắt xích khác nhau của chuỗi giá trị, bao gồm thu gom, phân loại, tái sử dụng, tái chế và thay đổi hành vi, đồng thời thử nghiệm các phương pháp tiếp cận mới về vật liệu thay thế, hệ thống dữ liệu số, mô hình kinh tế tuần hoàn, công nghệ cải tiến và các cơ chế tài chính đổi mới.

TP.HCM chuyển sang xử lý rác thải bằng công nghệ mới

Theo Chủ tịch Được, với vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, TP.HCM đã, đang và sẽ là nơi hội tụ của mô hình hợp tác Ba Nhà: Nhà nước - Nhà khoa học - Nhà doanh nghiệp nhằm hiện thực hóa các sáng kiến đổi mới, mang lại tác động ở quy mô lớn hơn và đóng góp thiết thực vào quá trình xây dựng thành phố xanh, tuần hoàn và bền vững.

“Thành phố sẵn sàng ‘đi trước, làm mẫu’, thí điểm các ý tưởng đổi mới sáng tạo, đồng hành cùng các tổ chức trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp và nhà khoa học trong các giải pháp nhằm tăng cường kiểm soát và hạn chế rác thải nhựa, giảm phát thải”, ông nhấn mạnh.

Chủ tịch TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định thành phố sẵn sàng “đi trước, làm mẫu”, thí điểm các ý tưởng đổi mới sáng tạo. Ảnh: BTC.

Cụ thể, Chủ tịch TP.HCM cho biết thành phố sẵn sàng tạo điều kiện thử nghiệm có kiểm soát các mô hình thu gom, tái chế, tuần hoàn vật liệu, với việc lựa chọn một số địa bàn phù hợp để tiến hành thí điểm ở quy mô đủ lớn nhằm kiểm chứng, từng bước nhân rộng.

Bên cạnh đó là gắn Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) với đổi mới sáng tạo tại địa phương, phối hợp Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các tổ chức thực hiện trách nhiệm tái chế để nguồn lực EPR đến được với giải pháp đã kiểm chứng trên địa bàn thành phố.

Đồng thời, TP.HCM sẽ đồng hành đến cùng, cử đầu mối làm việc ngay sau sự kiện và hoan nghênh đề nghị của UNDP và Quỹ Coca-Cola về kế hoạch mở rộng hợp tác kỹ thuật trong quản lý chất thải rắn và chất thải nhựa.

Thực tế, ông Được cho biết theo thống kê chưa đầy đủ, lượng phát sinh rác thải nhựa tại Việt Nam vào khoảng trên dưới 2 triệu tấn mỗi năm, trong đó phần lớn là nhựa sử dụng một lần.

Tại TP.HCM, một đại đô thị với quy mô dân số hơn 14 triệu người và có nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh, áp lực môi trường là rất lớn khi khối lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh hàng ngày lên đến hơn 14.000 tấn, trong đó tỷ lệ rác thải nhựa chiếm một phần không nhỏ, có thể lên đến vài nghìn tấn mỗi ngày.

Hiện tại, theo ông Nguyễn Hồng Nguyên - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, từ hạ tầng sẵn có của 3 địa phương trước sáp nhập, TP.HCM mới đã hoàn thiện quy hoạch 7 khu liên hợp xử lý chất thải rắn, trong đó 4 khu đang hoạt động sẽ được nâng cấp hạ tầng, các khu còn lại được chuẩn bị quỹ đất cho các dự án tái chế và doanh nghiệp thực hiện EPR.

Cùng với việc tiếp tục xã hội hóa việc thu gom, xử lý rác thải, thành phố cũng đang chuyển mạnh từ hình thức chôn lấp sang công nghệ mới, xem rác thải là tài nguyên. Trong đó, tại khu liên hợp xử lý chất thải rắn hoàn chỉnh ở khu vực Bình Dương cũ, hơn 2.500 tấn rác mỗi ngày được ủ thành phân compost, sau đó tiếp tục phân loại làm nhựa tái chế.

Đồng thời, TP.HCM đang triển khai 8 dự án đốt rác phát điện, trong đó dự kiến 3 dự án đi vào vận hành cuối năm nay, hướng đến mục tiêu tỷ lệ rác thải sinh hoạt được tái chế, xử lý bằng công nghệ mới trên địa bàn đạt hơn 90% vào năm 2028 và 100% vào năm 2030.

Bên cạnh đó, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ triển khai phân loại rác tại nguồn trên toàn thành phố vào năm 2027. Vừa qua, TP.HCM đã ban hành quy định mới về giá thu gom, vận chuyển và xử lý rác sinh hoạt, áp dụng từ 1/9/2026 đến hết 30/6/2027, với mức giá được tính theo khu vực, nhóm phát thải và lượng rác phát sinh.

Để các ý tưởng vượt khỏi quy mô thí điểm và tạo tác động lớn

Theo ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ý tưởng đến một giải pháp có thể áp dụng rộng rãi đòi hỏi không chỉ năng lực của các nhóm đổi mới sáng tạo mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp, nhà đầu tư, các tổ chức nghiên cứu, đối tác phát triển và cơ quan quản lý nhà nước. Ông nhấn mạnh một giải pháp chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được cộng đồng chấp nhận, có khả năng duy trì về mặt kinh tế và có thể mở rộng tác động trong thực tiễn.

Do đó, ông hi vọng TP.HCM, với vị thế là một trung tâm kinh tế lớn, có cộng đồng doanh nghiệp năng động và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển, sẽ tiếp tục tiên phong thử nghiệm và triển khai những giải pháp mới về quản lý chất thải và kinh tế tuần hoàn. Những mô hình thử nghiệm chứng minh hiệu quả ở đây có thể được nghiên cứu nhân rộng tại các địa phương khác.

“Về phía Bộ Nông nghiệp và Môi trường, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với TP.HCM, UNDP và các đối tác trong khuôn khổ Chương trình NPAP Việt Nam để tăng cường kết nối giữa các sáng kiến đổi mới sáng tạo với quá trình xây dựng và triển khai chính sách, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp và các nhà đầu tư, qua đó tạo thêm điều kiện để những giải pháp có tiềm năng được đưa vào thực tiễn và phát triển ở quy mô lớn hơn”, ông Tuấn chia sẻ.

Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác Quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tăng cường kết nối giữa các sáng kiến đổi mới sáng tạo với quá trình xây dựng và triển khai chính sách. Ảnh: BTC.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, cũng khẳng định cam kết sẽ tiếp tục đồng hành chặt chẽ cùng Chính phủ Việt Nam, các bộ, ngành, UBND TP.HCM và khối tư nhân để thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa các giải pháp tuần hoàn mảng nhựa.

Theo bà, 11 dự án sau thời gian ươm tạo và tăng tốc sẽ bước vào giai đoạn mới, nhân rộng quy mô, thu hút thêm đầu tư và tìm kiếm đối tác. Thực tế, trong khuôn khổ sự kiện đã chứng kiến các ký kết thỏa thuận hợp tác giữa nền tảng số LoopNet của CEL với TPC Distribution Việt Nam, và giữa mô hình Xe tải Cyan (Cyan Truck) của MAB với Rogo Solutions.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam lưu ý các giải pháp phải được kết nối với nguồn vốn đầu tư, chính sách và các mối quan hệ đối tác để có thể tạo tác động lớn. Ảnh: BTC.

“Những nhà đổi mới sáng tạo này đã chứng minh rằng các giải pháp môi trường cũng có thể tạo ra cơ hội kinh tế, củng cố sức mạnh cộng đồng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Việt Nam hướng tới nền kinh tế tuần hoàn. Tuy nhiên, chỉ riêng đổi mới sáng tạo là chưa đủ. Các giải pháp thành công cần phải được kết nối với nguồn vốn đầu tư, chính sách và các mối quan hệ đối tác để có thể vượt ra khỏi quy mô thí điểm và tạo ra tác động ở quy mô lớn”, bà Ramla Khalidi nhấn mạnh.