TP Hồ Chí Minh: Dịch tay chân miệng tăng vượt ngưỡng trung bình 5 năm

Cảnh giác với những dấu hiệu trẻ trở nặng

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Hồ Chí Minh (HCDC), từ ngày 19 đến 25/10/2026, Thành phố ghi nhận 1.850 trường hợp mắc tay chân miệng. Các địa bàn có số ca mắc trên 100.000 dân cao gồm đặc khu Côn Đảo với 883 ca, Cần Giờ với 693 ca và Bình Khánh với 597 ca.

Trong 43 tuần của năm 2026, TP Hồ Chí Minh ghi nhận trên 44.000 ca mắc tay chân miệng.

Tổng số ca mắc bệnh tay chân miệng từ đầu năm đến tuần 43 năm 2026 tại TP Hồ Chí Minh là 44.191 ca, tăng 17.705 ca, tương đương khoảng 66,8% so với cùng kỳ năm 2025 là 26.486 ca.

Bệnh tay chân miệng đang bước vào chu kỳ đỉnh dịch thứ 2 trong năm. HCDC cho biết, bệnh tay chân miệng đã bùng phát mạnh mẽ từ tuần 37 với số ca liên tục vượt mốc 1.400 ca/tuần, ghi nhận mức tăng báo động trong 4 tuần liên tiếp và vượt ngưỡng trung bình 5 năm.

Đáng chú ý, giám sát tác nhân gây bệnh tại Thành phố từ đầu năm đến thời điểm ngày 18/10 ghi nhận 60 mẫu dương tính với Enterovirus 71 (EV71). Đây là tác nhân có thể gây bệnh nặng, biến chứng nguy hiểm và tử vong.

Bác sĩ chuyên khoa I Lê Thị Giao Thi, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, cho biết phần lớn trẻ mắc tay chân miệng có triệu chứng nhẹ và có thể hồi phục sau khoảng 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể diễn tiến nặng, nhất là khi bệnh do EV71 gây ra.

Theo bác sĩ Lê Thị Giao Thi, EV71 có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, dẫn đến viêm não, viêm thân não và các rối loạn nghiêm trọng về hô hấp, tuần hoàn. Trong trường hợp nặng, trẻ có thể bị phù phổi cấp, suy hô hấp, thậm chí tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Các biến chứng có thể xuất hiện sớm trong những ngày đầu mắc bệnh.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Đình Qui, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do một nhóm siêu vi đường ruột gây ra, lây từ người sang người và có thể tạo thành dịch. Bệnh chủ yếu lây theo đường tiêu hóa; nguồn lây có thể từ nước bọt, dịch mụn nước và phân của trẻ nhiễm bệnh.

Chủng EV71 thường dễ bị bỏ sót vì ít nổi hồng ban hoặc nổi ở những vùng kín khiến trẻ nhập viện trong tình trạng nguy kịch.

Bệnh có thể gặp quanh năm, thường tăng cao từ tháng 3 đến tháng 5 và từ tháng 9 đến tháng 12, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi. Theo bác sĩ Nguyễn Đình Qui, bệnh có thể gây viêm não, viêm thân não, viêm não tủy, viêm màng não và các biến chứng tim mạch, hô hấp, dẫn đến tử vong nhanh nếu không được xử lý kịp thời.

Theo các bác sĩ, chủng EV71 thường gây bệnh nặng hơn các chủng khác, tuy nhiên lại dễ bị bỏ sót vì ít nổi hồng ban hoặc nổi kín đáo khiến nhiều trường hợp trẻ vào viện trong tình trạng nguy kịch, suy hô hấp, sốc tim…

Bác sĩ Nguyễn Đình Qui khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi có ít nhất một dấu hiệu cảnh báo nguy cơ diễn tiến nặng gồm: sốt trên 39 độ C hoặc sốt liên tục từ hai ngày trở lên; giật mình chới với, đặc biệt khi trẻ bắt đầu thiu thiu ngủ; run tay khi cầm đồ chơi, đi đứng loạng choạng hoặc yếu tay chân; nôn ói liên tục, không giữ được thức ăn; lừ đừ, mệt mỏi, không chịu chơi như thường ngày.

Bác sĩ Lê Thị Giao Thi cũng lưu ý, khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ tay chân miệng, cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, đánh giá mức độ bệnh và hướng dẫn theo dõi. Trẻ thở nhanh, khó thở hoặc có diễn tiến bất thường cần được đưa đến cơ sở y tế ngay để xử trí kịp thời.

Chủ động các biện pháp phòng bệnh từ gia đình đến cộng đồng

Theo HCDC, virus gây bệnh tay chân miệng có thể tồn tại trên các bề mặt và vật dụng sinh hoạt như đồ chơi, quần áo và các bề mặt tiếp xúc hàng ngày. Điều này khiến bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng, đặc biệt trong các môi trường tập thể như nhà trẻ, mẫu giáo. Do đó, phụ huynh và các cơ sở giáo dục tuyệt đối không chủ quan, cần chủ động các biện pháp phòng chống dịch bệnh.

HCDC khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng được cấp phép để được tư vấn tiêm vaccine phòng EV71.

HCDC cho biết, bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc phòng bệnh cần kết hợp tiêm vaccine phòng EV71 với vệ sinh cá nhân, môi trường sinh hoạt và phát hiện sớm trẻ mắc bệnh. Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng được cấp phép để được tư vấn lịch tiêm phù hợp.

Theo bác sĩ Lê Thị Giao Thi, Việt Nam đã cấp phép lưu hành vaccine phòng bệnh do EV71 trong năm 2026 cho trẻ từ đủ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Lịch tiêm cơ bản gồm 2 mũi, cách nhau khoảng 2 tháng (tối thiểu 56 ngày). Nếu trẻ bắt đầu tiêm mũi đầu tiên khi chưa đủ 2 tuổi được khuyến cáo tiêm thêm một mũi nhắc vào 10 tháng sau mũi 2.

Bác sĩ Giao Thi lưu ý, cha mẹ cần tuân thủ lịch tiêm theo hướng dẫn sử dụng vaccine và tư vấn của bác sĩ để bảo đảm hiệu quả bảo vệ.

Chia sẻ thêm khả năng bảo vệ vaccine EV71, bác sĩ Lê Thị Giao Thi cho biết, nghiên cứu lâm sàng giai đoạn III thực hiện trên hơn 3.000 trẻ tại Việt Nam và Đài Loan ghi nhận hiệu lực bảo vệ của vaccine đạt 96,8% đối với bệnh do EV71 gây ra. Đặc biệt, trong giai đoạn phân tích hiệu lực chính của nghiên cứu, không ghi nhận trường hợp mắc bệnh do EV71 ở nhóm được tiêm vaccine, trong khi các trường hợp mắc được ghi nhận ở nhóm đối chứng.

“Cần hiểu đúng rằng vaccine EV71 giúp phòng bệnh do EV71 gây ra, chứ không bảo vệ trẻ trước tất cả các virus gây tay chân miệng khác. Việc tiêm vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh do một tác nhân có liên quan chặt chẽ đến các biến chứng nặng, nhưng không thay thế các biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe”, bác sĩ Lê Thị Giao Thi nhấn mạnh.

Thường xuyên rửa tay giúp trẻ phòng bệnh tay chân miệng.

Bác sĩ chuyên khoa II Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1 cho biết, bệnh tay chân miệng do nhiều loại virus đường ruột khác nhau gây ra, phổ biến nhất là Coxsackie A16, A6, Echo, EV71. Vì vậy, dù trẻ đã được tiêm vaccine EV71 vẫn có khả năng mắc bệnh tay chân miệng do những chủng virus khác.

"Dù vậy, việc phòng ngừa EV71 vẫn có ý nghĩa quan trọng vì đây là một trong những tác nhân có thể gây ra các biến chứng nặng. Khi đã được tiêm phòng, trẻ được bảo vệ trước chủng virus này, từ đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nặng do EV71 gây ra khiến trẻ phải hồi sức cấp cứu, thở máy, lọc máu...", bác sĩ Quy chia sẻ thêm.

Đối với trẻ từng mắc tay chân miệng, bác sĩ Dư Tuấn Quy cho biết có thể cân nhắc tiêm vaccine khi sức khỏe đã hồi phục. Phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn, thực hiện lịch tiêm theo hướng dẫn và không tự ý tiêm nhắc ngoài lịch chỉ định.

Trước lo ngại của phụ huynh về vaccine mới, bác sĩ chuyên khoa II Dư Tuấn Quy cho biết, vaccine đã trải qua nhiều năm nghiên cứu lâm sàng và được triển khai tại Đài Loan, Trung Quốc. Việt Nam cũng tham gia quá trình nghiên cứu vaccine này, do đó phụ huynh có điều kiện thì nên tiêm vaccine phòng bệnh cho trẻ. Vaccine hiện được triển khai theo hình thức tiêm chủng dịch vụ, phụ huynh chi trả chi phí.

Ngành y tế nhấn mạnh, tiêm vaccine là một biện pháp phòng bệnh bổ sung, không thể thay thế các biện pháp phòng bệnh khác. Các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay bằng xà phòng với nước sạch, vệ sinh nhà ờ, vệ sinh lớp học, vệ sinh đồ dùng học tập… vẫn là các biện pháp quan trọng phòng, chống bệnh truyền nhiễm.

Việc duy trì các biện pháp phòng bệnh không chỉ bảo vệ cho trẻ tránh nhiễm các chủng tay chân miệng khác mà còn ngăn ngừa bé trở thành nguồn lây truyền mầm bệnh cho các trẻ khác trong gia đình và lớp học.

Nếu trẻ có biểu hiện nghi ngờ mắc tay chân miệng, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám, cho trẻ nghỉ học theo hướng dẫn của nhân viên y tế và thông báo với nhà trường để phối hợp phòng ngừa lây lan.