TP. Hồ Chí Minh: Đo hiệu quả đầu tư nông thôn mới từ lợi ích người dân

Ưu tiên nguồn lực, nâng cao hiệu quả xây dựng nông thôn mới

P. Hồ Chí Minh ưu tiên đầu tư hạ tầng nông thôn mới hướng tới nâng cao chất lượng sống và đáp ứng nhu cầu thiết thực của người dân

Theo Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Công Danh, xây dựng nông thôn mới không phải là lập danh mục càng nhiều công trình càng tốt, mà phải xác định đúng những dự án thực sự cần thiết, trực tiếp giải quyết tiêu chí còn thiếu và vấn đề dân sinh bức xúc.

Mỗi công trình đề xuất đầu tư cần làm rõ ba vấn đề: giải quyết tiêu chí nào, người dân được hưởng lợi gì và sau khi hoàn thành có tạo ra chuyển biến rõ rệt, bền vững hay không.

Yêu cầu này được đặt ra từ thực tế khảo sát của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố tại 7 xã khu vực Bình Chánh, gồm Tân Nhựt, Bình Lợi, Tân Vĩnh Lộc, Vĩnh Lộc, Hưng Long, Bình Chánh và Bình Hưng.

Tổng hợp từ các địa phương cho thấy có 224 dự án được đề xuất đầu tư giai đoạn 2026–2030, tập trung vào giao thông, thủy lợi, trường học, y tế, thiết chế văn hóa, môi trường và chuyển đổi số. Nhu cầu lớn đặt ra yêu cầu lựa chọn thứ tự ưu tiên phù hợp với khả năng cân đối ngân sách.

Riêng xã Tân Nhựt đề xuất 39 dự án. Địa phương hiện có 133 tuyến đường với tổng chiều dài hơn 130 km, nhưng vẫn còn nhiều đoạn đường đất, đá dăm hoặc xuống cấp. Một số tuyến kênh, rạch bị bồi lấp, ảnh hưởng đến tiêu thoát nước và sản xuất.

Tại xã Tân Vĩnh Lộc, nhu cầu nâng cấp giao thông gắn với tình trạng ngập, thiếu hệ thống thoát nước. Trong khi đó, xã Bình Lợi cần chú trọng sự đồng bộ giữa giao thông, thủy lợi, chống ngập và hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Thực tế này cho thấy đầu tư nông thôn mới không thể giải quyết từng công trình riêng lẻ. Một tuyến đường được nâng cấp nhưng thiếu hệ thống thoát nước hoặc kết nối chưa thuận tiện sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả. Tương tự, cải tạo kênh, rạch phải đặt trong tổng thể lưu vực tiêu thoát nước, tránh đầu tư từng đoạn nhưng không khắc phục được ngập úng.

Với trường học, cơ sở y tế và thiết chế văn hóa, việc đầu tư cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, phù hợp quy mô dân số và bảo đảm khả năng vận hành lâu dài.

Vì vậy, danh mục đề xuất phải được đối chiếu với quy hoạch, điều kiện đất đai, khả năng chuẩn bị dự án và nguồn lực thực hiện, thay vì chỉ tổng hợp nhu cầu từ địa phương.

Nâng hiệu quả đầu tư, thu hẹp khoảng cách nông thôn - đô thị

Các xã khu vực Bình Chánh từng bước thu hẹp khoảng cách nông thôn - đô thị thông qua phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng dịch vụ công

Một yêu cầu quan trọng được Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố đặt ra là không đưa toàn bộ nhu cầu đầu tư phát triển thông thường vào Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Các công trình phải được rà soát theo Bộ tiêu chí nông thôn mới giai đoạn mới, xác định rõ mức độ đóng góp vào việc hoàn thành tiêu chí còn thiếu. Những dự án đã bố trí vốn từ kế hoạch đầu tư công hoặc chương trình khác cần được kiểm tra, tránh trùng lặp, phân tán nguồn lực.

Đối với dự án quy mô lớn, Trưởng Ban Nguyễn Công Danh đề nghị địa phương làm rõ tính cấp thiết, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng cân đối vốn cùng phương án quản lý, vận hành sau đầu tư.

Đặc biệt, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều xã khu vực Bình Chánh vừa mang đặc trưng sản xuất nông nghiệp, vừa chịu sức ép gia tăng dân số, phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa. Điều này đòi hỏi công trình đầu tư phải đáp ứng nhu cầu trước mắt, đồng thời phù hợp định hướng phát triển lâu dài.

Với chuyển đổi số, những hạng mục như camera AI, số hóa dữ liệu cần bảo đảm khả năng kết nối với nền tảng dùng chung của thành phố, tránh đầu tư manh mún.

Từ kết quả khảo sát, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND thành phố sẽ tiếp tục rà soát, đối chiếu danh mục đề xuất với Bộ tiêu chí nông thôn mới, khả năng cân đối ngân sách và kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, làm cơ sở phục vụ công tác thẩm tra, giám sát.

Vấn đề đặt ra từ thực tế 7 xã khu vực Bình Chánh là chuyển từ đề xuất công trình theo nhu cầu riêng lẻ sang lựa chọn dự án dựa trên hiệu quả tổng thể. Nguồn lực đầu tư cần được tập trung cho những công trình thực sự cấp thiết, có khả năng khai thác lâu dài, tạo chuyển biến cụ thể trong đời sống người dân. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa khu vực nông thôn với đô thị.