TP Hồ Chí Minh phát triển hệ thống y tế đa tầng, đồng bộ, thống nhất

Từ năm 2026, mỗi người dân TP Hồ Chí Minh được tổ chức khám khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc ít nhất 1 lần/năm theo lộ trình. Ảnh minh họa: Thu Hương/TTXVN

Thách thức y tế trong bối cảnh mới

Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố hiện có 169 bệnh viện, hơn 13.000 cơ sở y tế cùng mạng lưới 168 trạm y tế và gần 300 điểm trạm phủ khắp địa bàn. Bên cạnh việc chăm sóc sức khỏe cho người dân trên địa bàn, Thành phố Hồ Chí Minh còn là trung tâm khám chữa bệnh của khu vực phía Nam.

Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, quy mô này vừa là lợi thế vừa là thách thức, bắt buộc hệ thống y tế không thể tiếp tục phát triển theo tư duy tập trung vào từng bệnh viện riêng lẻ mà phải được tổ chức như một mạng lưới thống nhất; trong đó mỗi cơ sở y tế đảm nhận một vai trò khác nhau nhưng cùng hướng đến mục tiêu chung là chăm sóc sức khỏe người dân một cách toàn diện và liên tục.

Trong bối cảnh mô hình bệnh tật đang chuyển từ bệnh cấp tính sang bệnh mạn tính, dân số ngày càng già hóa, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng và người dân kỳ vọng được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại nơi sinh sống. Do đó, việc chỉ tập trung đầu tư cho tuyến cuối sẽ không còn là lời giải tối ưu mà quan trọng hơn là xây dựng một hệ thống y tế có đủ năng lực đồng hành cùng người dân trong suốt hành trình chăm sóc sức khỏe.

Chính vì thế, Thành phố định hướng chiến lược phát triển hệ thống y tế theo mô hình đa tầng, tổ chức toàn bộ hệ thống y tế theo mức độ nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân, với mỗi giai đoạn của cuộc đời, mỗi tình trạng sức khỏe và mỗi mức độ bệnh tật đều có một tầng chăm sóc phù hợp. Trong mô hình này, các tầng chăm sóc không hoạt động độc lập mà được kết nối thành một chuỗi liên tục. Người dân có thể chuyển từ tầng này sang tầng khác tùy theo nhu cầu chuyên môn; toàn bộ thông tin sức khỏe, trách nhiệm theo dõi và sự phối hợp giữa các cơ sở y tế luôn được duy trì xuyên suốt.

Điểm đặc biệt của mô hình đa tầng không nằm ở số lượng các tầng chăm sóc, mà ở khả năng kết nối giữa các tầng. Mỗi người dân chỉ có một hành trình chăm sóc sức khỏe, nhưng hành trình ấy có thể đi qua nhiều cơ sở y tế khác nhau. Vì vậy, điều quan trọng không phải là người bệnh điều trị ở đâu, mà là mọi cơ sở y tế đều cùng tham gia chăm sóc người bệnh trên cơ sở chia sẻ dữ liệu, thống nhất chuyên môn và phối hợp trách nhiệm. Hồ sơ sức khỏe điện tử, bệnh án điện tử, kho dữ liệu ngành y tế, hệ thống điều phối chuyển tuyến, cấp cứu ngoại viện, hội chẩn từ xa và các nền tảng số sẽ trở thành những "mạch máu" kết nối ba tầng chăm sóc thành một hệ thống thống nhất.

Ba trụ cột vững chắc trong chăm sóc sức khỏe người dân toàn diện

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh xác định, hệ thống y tế của Thành phố sẽ được chia thành 3 tầng, tương đương với 3 cấp độ chăm sóc sức khỏe từ cơ bản đến chuyên sâu. Tầng đầu tiên cũng là tầng quan trọng nhất của mô hình đa tầng là tầng chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đây là nơi người dân tiếp cận hệ thống y tế sớm nhất và thường xuyên nhất, với nòng cốt là các Trạm y tế xã, phường, đặc khu; đội chăm sóc sức khỏe liên tục; bác sĩ gia đình và mạng lưới y tế cộng đồng.

Nếu trước đây hệ thống y tế chủ yếu chờ người dân đến khám khi đã mắc bệnh, thì ở tầng này, hệ thống chủ động đến với người dân để quản lý sức khỏe theo vòng đời. Các hoạt động phòng bệnh, tiêm chủng, giáo dục sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc yếu tố nguy cơ, quản lý bệnh không lây nhiễm, chăm sóc sức khỏe bà mẹ - trẻ em, người cao tuổi, sức khỏe tâm thần, phục hồi chức năng tại cộng đồng và chăm sóc giảm nhẹ đều được triển khai ngay từ cơ sở.

Theo ông Tăng Chí Thượng, Chương trình khám sức khỏe toàn dân, Hồ sơ sức khỏe điện tử và mô hình đội chăm sóc sức khỏe liên tục mà Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai chính là những cấu phần quan trọng để xây dựng tầng chăm sóc sức khỏe ban đầu hiện đại. Mục tiêu cao nhất của tầng này không phải là điều trị nhiều bệnh hơn, mà là giúp người dân khỏe mạnh lâu hơn, phát hiện bệnh sớm hơn và giảm số người phải nhập viện.

Tầng thứ 2 là tầng điều trị cơ bản, được coi là trụ cột của hệ thống khám, chữa bệnh. Đây là tầng do các bệnh viện đa khoa khu vực, bệnh viện cửa ngõ và các bệnh viện đa khoa đảm nhiệm. Nhiệm vụ của tầng này là giải quyết phần lớn nhu cầu khám chữa bệnh của người dân, từ cấp cứu thông thường, điều trị nội khoa, ngoại khoa, sản khoa, nhi khoa đến phục hồi chức năng và các kỹ thuật phổ biến. Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh xác định, đầu tư cho tầng điều trị cơ bản không chỉ nhằm giảm quá tải cho các bệnh viện tuyến cuối mà còn bảo đảm người dân được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay gần nơi sinh sống. “Một hệ thống y tế hiệu quả không phải là hệ thống có nhiều người chuyển lên tuyến cuối, mà là hệ thống có năng lực giải quyết tốt nhất ngay ở tầng điều trị cơ bản”, Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh.

Tầng cuối cùng là tầng điều trị chuyên sâu, được coi là động lực của đổi mới. Ở tầng này, tập trung các bệnh viện chuyên khoa và đa khoa tuyến cuối của Thành phố. Không chỉ là điều trị những ca bệnh khó, các bệnh viện này còn là nơi nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, phát triển kỹ thuật mới, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng hướng dẫn chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, hội chẩn từ xa và dẫn dắt toàn bộ mạng lưới chuyên môn theo mô hình bệnh viện hạt nhân và bệnh viện vệ tinh.

Định hướng đa tầng không chỉ là một giải pháp tổ chức khám chữa bệnh, mà là sự chuyển đổi căn bản trong tư duy phát triển hệ thống y tế. Đó là từ phát triển từng bệnh viện sang phát triển cả mạng lưới; từ lấy cơ sở khám chữa bệnh làm trung tâm sang lấy người dân làm trung tâm; chuyển trọng tâm điều trị sang chăm sóc sức khỏe toàn diện. Lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá, đây không chỉ là định hướng phát triển của ngành y tế Thành phố mà còn là một mô hình tham khảo cho quá trình xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công bằng, hiệu quả và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.