TP Hồ Chí Minh tạo cơ hội tốt cho những người khởi nghiệp

Không chỉ hỗ trợ vốn, TP Hồ Chí Minh đang hướng đến xây dựng một hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo đồng bộ, từ hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm, trung tâm ươm tạo đến chuyên gia, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm.

Mở rộng cánh cửa cho những ý tưởng khởi nghiệp

Đối với những cá nhân, nhóm cá nhân mới bắt đầu khởi nghiệp, khó khăn không chỉ nằm ở nguồn vốn mà còn ở khả năng tiếp cận chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, thiết bị thử nghiệm và những điều kiện cần thiết để biến ý tưởng thành sản phẩm thực tế.

Nhận diện những khó khăn này, TP Hồ Chí Minh đang xây dựng các cơ chế hỗ trợ theo hướng tiếp cận nhiều khâu trong quá trình hình thành và phát triển dự án khởi nghiệp sáng tạo. Hai nhóm chính sách được đặt ra là hỗ trợ không hoàn lại chi phí ươm tạo dự án khởi nghiệp sáng tạo và hỗ trợ phát triển hạ tầng, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo.

Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận không dừng lại ở việc hỗ trợ một khoản kinh phí nhất định cho doanh nghiệp mà hướng đến tạo dựng môi trường để các dự án có thể tiếp cận những nguồn lực mà bản thân họ khó tự đầu tư trong giai đoạn đầu. Trong đó, hoạt động ươm tạo được xác định là cầu nối giữa ý tưởng, công nghệ và thị trường; còn hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo đóng vai trò cung cấp hạ tầng, dịch vụ và kết nối các chủ thể trong hệ sinh thái.

Một trong những điểm đáng chú ý trong chính sách hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo là việc phân chia mức hỗ trợ theo ba giai đoạn phát triển, thay vì áp dụng một mức chung cho tất cả dự án. Cách thiết kế này xuất phát từ thực tế mỗi giai đoạn có nhu cầu khác nhau, từ hoàn thiện ý tưởng, kiểm chứng sản phẩm đến mở rộng thị trường và phát triển hoạt động kinh doanh.

Vòng chung kết cuộc thi về khởi nghiệp do trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh tổ chức.

Vòng chung kết cuộc thi về khởi nghiệp do trường Đại học Bách Khoa TP Hồ Chí Minh tổ chức.

Cụ thể, mức hỗ trợ không hoàn lại được xác định là 50 triệu đồng/dự án ở giai đoạn ý tưởng; 100 triệu đồng/dự án ở giai đoạn kiểm chứng và 500 triệu đồng/dự án ở giai đoạn tăng tốc.

Đối với giai đoạn ý tưởng, dự án được hỗ trợ tối đa 6 tháng. Đây là giai đoạn các cá nhân, nhóm cá nhân tập trung hoàn thiện ý tưởng, xác định vấn đề cần giải quyết và nhu cầu thị trường, kiểm chứng ý tưởng, xây dựng mô hình kinh doanh sơ bộ hoặc nguyên mẫu ban đầu. Khoản hỗ trợ sẽ góp phần giúp những người khởi nghiệp có điều kiện thực hiện các công việc ban đầu, thay vì phải tự xoay xở toàn bộ chi phí nghiên cứu và hoàn thiện ý tưởng.

Khi dự án chuyển sang giai đoạn kiểm chứng, nhu cầu nguồn lực cũng tăng lên. Sản phẩm hoặc giải pháp cần được phát triển, hoàn thiện, thử nghiệm với khách hàng; mô hình kinh doanh và phương án thương mại hóa cần được xác lập rõ hơn. Vì vậy, mức hỗ trợ được nâng lên 100 triệu đồng/dự án, thời gian thực hiện tối đa 12 tháng.

Đáng chú ý nhất là giai đoạn tăng tốc với mức hỗ trợ tối đa 500 triệu đồng/dự án, thời gian không quá 12 tháng. Đây là giai đoạn dành cho những dự án do doanh nghiệp thực hiện, đã có sản phẩm được thị trường chấp nhận, có khách hàng hoặc doanh thu và đang có nhu cầu mở rộng thị trường, phát triển khách hàng, kết nối đối tác, nhà đầu tư, huy động thêm nguồn lực và nâng cao năng lực quản trị.

Một điểm mới khác là vai trò của các trung tâm ươm tạo được xác định rõ hơn. Thay vì từng cá nhân, nhóm cá nhân, doanh nghiệp có dự án trực tiếp nộp hồ sơ xin hỗ trợ đến cơ quan quản lý nhiệm vụ, các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được công nhận sẽ là đầu mối công khai tiếp nhận, đánh giá và tuyển chọn dự án.

Hoạt động tuyển chọn có thể được thực hiện thông qua các cuộc thi, chương trình hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo hoặc tiếp nhận trực tiếp dự án. Sau khi tuyển chọn, trung tâm ươm tạo lập hồ sơ đăng ký nhiệm vụ hỗ trợ, trong đó xác định số lượng dự án dự kiến, giai đoạn phát triển, nội dung hỗ trợ, kết quả đầu ra, thời gian và dự toán kinh phí. Cơ quan quản lý nhiệm vụ đổi mới sáng tạo sẽ thực hiện việc xét duyệt, thẩm định kinh phí, phê duyệt và quản lý theo quy định.

Đầu tư hạ tầng, tạo sức bật cho hệ sinh thái

TP Hồ Chí Minh hiện có 523 tổ chức khoa học và công nghệ, trong đó 107 tổ chức do Nhà nước thành lập và 416 tổ chức do tư nhân hoặc các hội thành lập. Thành phố thu hút gần 50% số doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của cả nước, đồng thời có gần 50.000 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực chuyển đổi số, khoa học và công nghệ.

Tuy nhiên, hệ thống phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm và trang thiết bị nghiên cứu chưa được tổ chức thành mạng lưới dùng chung hiệu quả. Khả năng tiếp cận thiết bị, phòng thí nghiệm, dữ liệu và hạ tầng tính toán của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế. Liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp chưa đồng đều, nhất là ở giai đoạn thử nghiệm, kiểm định, chứng nhận và thương mại hóa sản phẩm.

Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh.

Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TP Hồ Chí Minh.

Thành phố hiện có hơn 100 không gian làm việc chung, cùng Khu Công nghệ cao và Công viên phần mềm Quang Trung là những đầu mối nghiên cứu, phát triển trọng điểm. Dù vậy, yêu cầu chuyển dịch sang nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số tiên tiến đang đặt ra nhu cầu đầu tư lớn hơn cho hệ thống hạ tầng chuyên sâu.

Do vậy, TP Hồ Chí Minh xây dựng cơ chế hỗ trợ hạ tầng phục vụ nghiên cứu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được chia thành hai nhóm chính: hạ tầng vật lý và hạ tầng số. Nhóm hạ tầng vật lý gồm nhà xưởng, phòng thí nghiệm, cơ sở nghiên cứu, thử nghiệm, máy móc và thiết bị chuyên dụng. Nhóm hạ tầng số gồm trung tâm dữ liệu, nền tảng số, phần mềm và thiết bị công nghệ thông tin.

Đối với các dự án hạ tầng thuộc lĩnh vực công nghệ chiến lược, mức hỗ trợ được xác định theo quy mô đầu tư và nội dung đề nghị. Hồ sơ trình nêu mức hỗ trợ tối đa không vượt quá 50% tổng kinh phí dự án. Với hạ tầng thuộc các lĩnh vực còn lại, mức hỗ trợ tối đa được đề xuất là 5 tỷ đồng đối với nhóm hạ tầng vật lý và 3 tỷ đồng đối với nhóm hạ tầng số. Phần kinh phí còn lại do tổ chức, doanh nghiệp tự bảo đảm.

Đáng chú ý, tổ chức, doanh nghiệp nhận hỗ trợ phải cam kết duy trì hoạt động hạ tầng đúng mục đích đầu tư tối thiểu 5 năm kể từ ngày hoàn thành, đưa vào vận hành và khai thác. Quy định này nhằm bảo đảm nguồn vốn ngân sách thực sự tạo ra năng lực nghiên cứu, thử nghiệm lâu dài, tránh tình trạng đầu tư xong nhưng không khai thác đúng mục đích.

Đối với hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo và trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, chính sách được thiết kế theo sáu nhóm nội dung hỗ trợ, gồm: đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thiết bị phục vụ vận hành; vận hành kỹ thuật, thiết bị ban đầu; đào tạo nguồn nhân lực; tư vấn và chi phí xác lập, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong và ngoài nước; thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu và phát triển; hợp tác quốc tế.

Trong đó, hỗ trợ đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thiết bị có mức tối đa 100 tỷ đồng/trung tâm. Đây là khoản hỗ trợ có mức trần lớn nhất, phục vụ hình thành hoặc nâng cấp phòng thí nghiệm, khu thử nghiệm, hạ tầng tính toán, máy móc và trang thiết bị dùng chung. Các nội dung hỗ trợ vận hành kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực và tư vấn, xác lập quyền sở hữu trí tuệ có mức tối đa 10 tỷ đồng/trung tâm cho mỗi nội dung; thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu và phát triển tối đa 5 tỷ đồng/trung tâm; hợp tác quốc tế tối đa 10 tỷ đồng/trung tâm.

Theo mục tiêu phát triển, trung tâm có đề án hướng đến tầm cỡ quốc tế được áp dụng tối đa 100% mức hỗ trợ quy định; trung tâm cấp tỉnh hướng đến cấp quốc gia tối đa 70%; trung tâm hướng đến được công nhận cấp tỉnh tối đa 50%.

Theo Bộ chỉ số Đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2025, TP Hồ Chí Minh đạt 59,33 điểm, xếp thứ hai cả nước. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố cũng tăng 12 bậc, từ vị trí 110 thế giới vào tháng 5/2025 lên vị trí 98 trong bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo năm 2026 của StartupBlink. Thành phố nằm trong nhóm 5 hệ sinh thái hàng đầu Đông Nam Á, đứng thứ hai khu vực về mức độ trưởng thành của hệ sinh thái và thứ 7 châu Á - Thái Bình Dương về mức độ sôi động của cộng đồng khởi nghiệp.

Phương Tuyền

Nguồn CAND: https://cand.vn/tp-ho-chi-minh-tao-co-hoi-tot-cho-nhung-nguoi-khoi-nghiep-post827976.html