TP. Hồ Chí Minh: Ưu tiên 'luồng xanh' cho các dự án nhà ở xã hội

Thủ tục đầu tư xây dựng NƠXH hiện chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật liên quan

Theo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở xã hội (NƠXH) hiện chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật liên quan đến đầu tư, quy hoạch, đất đai, xây dựng, kinh doanh bất động sản, đấu thầu và quản lý tài sản công.

Mặc dù UBND thành phố đã ban hành quy trình thực hiện để các đơn vị có cơ sở triển khai, song quá trình đầu tư dự án vẫn phải trải qua nhiều bước thủ tục và có sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Ngoài các thủ tục tương tự dự án nhà ở thương mại, dự án NƠXH còn phải thực hiện thêm một số quy trình nhằm kiểm soát đối tượng thụ hưởng và ngăn ngừa trục lợi chính sách.

Theo đó, chủ đầu tư phải thực hiện các bước công khai thông tin dự án, giá bán và thời điểm tiếp nhận hồ sơ; xác nhận đối tượng mua, thuê mua NƠXH; đồng thời thực hiện kiểm toán độc lập và kiểm tra giá bán để kiểm soát lợi nhuận định mức.

Sở Xây dựng cho biết, mức lợi nhuận định mức đối với dự án NƠXH để bán hiện không vượt quá 10% tổng chi phí đầu tư. Chính sách này chưa thực sự hấp dẫn, chưa tạo động lực mạnh để thu hút nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư.

Bên cạnh đó, cơ chế xác định giá bán thông qua kiểm toán cũng khiến chủ đầu tư không thể xác định giá bán chính thức ngay từ đầu mà chỉ được công bố mức giá tạm tính theo dự toán. Điều này tiềm ẩn rủi ro đối với cả doanh nghiệp lẫn người mua nhà trong trường hợp giá trị sau kiểm toán chênh lệch so với mức giá dự kiến ban đầu.

Một khó khăn khác là nguồn vốn vay dài hạn với lãi suất ưu đãi dành cho chủ đầu tư và người mua NƠXH chưa ổn định. Trong khi đó, các chính sách hỗ trợ lãi suất hiện nay chủ yếu chỉ kéo dài từ 3 đến 5 năm, chưa đáp ứng được đặc thù của các khoản vay nhà ở có thời hạn từ 15 đến 20 năm.

Ngoài ra, hiện chưa có cơ chế huy động nguồn vốn từ chính những người có nhu cầu về NƠXH thông qua các định chế tài chính, quỹ tín dụng hoặc quỹ tiết kiệm nhà ở.

Tập trung tháo gỡ khó khăn, khơi thông nguồn lực

TP. Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để phát triển khoảng 199.400 căn NƠXH

Để hoàn thành mục tiêu phát triển khoảng 199.400 căn NƠXH trong giai đoạn 2021 - 2030, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp về quy hoạch, đất đai, tài chính và tổ chức thực hiện.

Theo đó, thành phố sẽ hoàn thiện quy hoạch quỹ đất phát triển NƠXH đến năm 2030 và định hướng đến năm 2040; đồng thời xây dựng đề án khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai hiện có để đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Về nguồn vốn, thành phố ưu tiên bố trí vốn đầu tư công đối với quỹ đất do Nhà nước quản lý nhằm thực hiện mục tiêu kép: vừa đáp ứng nhu cầu tái định cư cho các dự án trọng điểm, vừa giải quyết nhu cầu nhà ở của cán bộ, công chức, viên chức và các đối tượng hưởng lương từ ngân sách.

Sở Xây dựng phối hợp với các sở, ngành và chính quyền địa phương xác định rõ trách nhiệm, tiến độ giải quyết từng thủ tục liên quan đến chấp thuận chủ trương đầu tư, quy hoạch, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất và cấp phép xây dựng. Các dự án NƠXH sẽ được ưu tiên thực hiện theo cơ chế “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” nhằm rút ngắn thời gian và giảm chi phí đầu tư.

Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng phần mềm theo dõi tiến độ giải quyết thủ tục pháp lý; tạo điều kiện để các đơn vị như Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Quỹ Nhà ở quốc gia tham gia đầu tư phát triển NƠXH.

Một số quỹ nhà tái định cư và tài sản công không còn nhu cầu sử dụng hoặc khai thác chưa hiệu quả sẽ được nghiên cứu chuyển đổi sang NƠXH. Đồng thời, thành phố sẽ xây dựng các chế tài đối với những chủ đầu tư chậm triển khai dự án.

Đáng chú ý, TP. Hồ Chí Minh cũng đang nghiên cứu kiện toàn Quỹ Phát triển nhà ở thành phố theo Nghị định số 302/2025/NĐ-CP của Chính phủ, từng bước bổ sung chức năng hoạt động theo mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm huy động nguồn lực tài chính từ chính những người có nhu cầu, qua đó tạo thêm nguồn vốn bền vững cho phát triển NƠXH.

Theo quy định tại Điều 76 Luật Nhà ở năm 2023, có 12 nhóm đối tượng được hưởng chính sách NƠXH, trong đó có người có công với cách mạng, hộ nghèo, cận nghèo, người thu nhập thấp tại đô thị, công nhân lao động, cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang, người bị thu hồi đất phải giải tỏa, học sinh, sinh viên và các doanh nghiệp trong khu công nghiệp.

Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh cho rằng việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục, quỹ đất và nguồn vốn sẽ đóng vai trò quyết định trong việc hoàn thành mục tiêu phát triển NƠXH, qua đó góp phần bảo đảm an sinh xã hội và đáp ứng nhu cầu chỗ ở ngày càng tăng của người dân trên địa bàn thành phố.