TPHCM đặt mục tiêu giảm mạnh bệnh lao, tiến tới chấm dứt vào 2030

Trong giai đoạn 2026–2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ thực hiện tầm soát chủ động để tăng cường phát hiện người mắc lao trong cộng đồng; đồng thời đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mắc lao xuống dưới 20/100.000 dân, tiến tới chấm dứt bệnh lao vào năm 2030. Đây là nội dung đáng chú ý tại Hội thảo “Báo cáo kết quả dự án 5 năm 2020–2025 và kế hoạch tăng cường hoạt động phòng, chống lao giai đoạn 2026–2030 tại Thành phố Hồ Chí Minh” diễn ra ngày 23/3.

Thăm khám bệnh nhân lao. Ảnh minh họa

Theo số liệu thống kê, Thành phố Hồ Chí Minh hiện là địa phương có gánh nặng bệnh lao lớn nhất cả nước. Năm 2025, Thành phố phát hiện và điều trị hơn 16.000 ca mắc lao, chiếm 23% tổng số ca trong khu vực phía Nam và 14% tổng số ca trên toàn quốc. Trước thực tế này, việc đẩy mạnh tầm soát và phát hiện sớm được xác định là giải pháp trọng tâm.

Trong những năm qua, Thành phố đã triển khai nhiều biện pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống lao. Nổi bật là việc đưa vào sử dụng các hệ thống X-quang lưu động tại cộng đồng, giúp phát hiện nhanh các tổn thương phổi nghi lao mà không cần người dân phải đến cơ sở y tế.

Cùng với đó, công nghệ GeneXpert được áp dụng để phân tích mẫu bệnh phẩm, giúp xác định sự hiện diện của vi khuẩn lao cũng như tình trạng kháng thuốc trong thời gian ngắn. Điều này góp phần nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và rút ngắn thời gian điều trị.

Đặc biệt, Thành phố đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đọc phim X-quang nhằm nhận diện các tổn thương nghi lao với độ chính xác cao. Công nghệ này hỗ trợ hiệu quả cho công tác sàng lọc ban đầu, nhất là trong bối cảnh số lượng người cần kiểm tra lớn.

Song song với ứng dụng công nghệ, các chương trình tầm soát lao chủ động tại cộng đồng được triển khai thường xuyên, tập trung tại các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp và nhóm nguy cơ cao. Đây là giải pháp then chốt giúp phát hiện sớm ca bệnh tiềm ẩn, hạn chế nguy cơ lây lan.

Dự án “Hoạt động can thiệp dự phòng, tìm kiếm ca bệnh và kết nối điều trị trong Chương trình chống lao giai đoạn 2020–2025” đã được triển khai rộng khắp trên địa bàn Thành phố. Theo bác sĩ Nguyễn Hữu Lân, Giám đốc Bệnh viện Phạm Ngọc Thạch, trong 5 năm qua, dự án đã sàng lọc hơn 731.000 người, thực hiện hơn 713.000 ca chụp X-quang phổi, qua đó phát hiện và điều trị cho hàng trăm ca lao các thể.

Không chỉ dừng lại ở bệnh lao, dự án còn mở rộng tầm soát các bệnh không lây nhiễm như cao huyết áp (hơn 25.000 người), đái tháo đường (hơn 15.000 người) và các bệnh phổi mạn tính như hen, COPD. Việc kết hợp này giúp nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe toàn diện và tối ưu nguồn lực y tế cơ sở.

Một điểm đáng ghi nhận là sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa hệ thống y tế công lập và tư nhân. Thông qua đào tạo, hỗ trợ kỹ thuật và xây dựng cơ chế phối hợp, các cơ sở y tế tư nhân đã tham gia tích cực hơn vào công tác sàng lọc, chẩn đoán và điều trị lao, góp phần hình thành mạng lưới chăm sóc liên tục cho người bệnh.

Trong giai đoạn 2026–2030, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tầm soát chủ động với thông điệp “Phát hiện lao gắn với khám sức khỏe định kỳ cho mỗi người dân”. Các hoạt động sẽ tập trung vào nhóm nguy cơ cao như người sống chung với HIV, người mắc bệnh tiểu đường, người cao tuổi và người sống tại khu vực có mật độ dân cư cao.

Bên cạnh đó, Thành phố tiếp tục mở rộng phạm vi triển khai, bao gồm cả các khu vực đặc thù như đặc khu Côn Đảo. Đồng thời, nhiều công nghệ mới sẽ được thí điểm như Pluslife và ống nghe tích hợp trí tuệ nhân tạo trong tầm soát lao cho cả trẻ em và người lớn, cũng như sàng lọc các bệnh phổi sau lao.

Đánh giá về kết quả đạt được, bà Melissa Anne Brown, Tổng Lãnh sự Hoa Kỳ tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng Thành phố cần tiếp tục phát huy kinh nghiệm thực tiễn, tối ưu nguồn lực và triển khai các giải pháp hiệu quả hơn trong thời gian tới. Bà cũng khẳng định Hoa Kỳ sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam trong nỗ lực phòng, chống và tiến tới chấm dứt bệnh lao.

Với định hướng rõ ràng, giải pháp đồng bộ và sự tham gia của nhiều bên, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước kiểm soát gánh nặng bệnh lao, hướng tới mục tiêu giảm mạnh tỷ lệ mắc và chấm dứt bệnh vào năm 2030.

Hữu Thông