TPHCM động thổ, khởi công các công trình chiến lược: Đặt nền móng cho giai đoạn phát triển mới
Hôm nay 29-4, TPHCM chính thức động thổ, khởi công nhiều dự án hạ tầng chiến lược - từ metro, Trung tâm Hành chính đến Khu đô thị Đại học, Cảng trung chuyển quốc tế… nhân kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2026), đặt nền móng cho thành phố trong giai đoạn phát triển mới.
Kiến tạo không gian phát triển bền vững
Chiều 28-4, nhiều công nhân cùng phương tiện cơ giới khẩn trương chuẩn bị công tác khởi công dự án Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính của TPHCM (tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm, phường An Khánh). Khu đất rộng hơn 46,7ha, bao quanh bởi các tuyến đường Tố Hữu, Mai Chí Thọ và Nguyễn Cơ Thạch, được công nhân lập hành lang bảo vệ công trình. Phía trong, các mũi thi công vẫn đang liên tục triển khai công tác san lấp mặt bằng, kết nối điện, nước phục vụ thi công dự án. Đây là một trong những dự án trọng điểm của TPHCM được khởi công vào hôm nay 29-4.

Máy móc được tập kết chuẩn bị thi công dự án Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính của TPHCM. ẢNH: NGÔ BÌNH
Việc đầu tư dự án được đặt ra trong bối cảnh TPHCM sau sáp nhập có quy mô dân số trên 14 triệu người, diện tích hơn 6.700km2 và 168 đơn vị hành chính cấp xã. Quy mô bộ máy hành chính theo đó tăng lên, với hơn 8.000 cán bộ, công chức, viên chức đang làm việc phân tán tại nhiều trụ sở khác nhau. Dự án này là giải pháp chiến lược chú trọng vào khu vực dịch vụ công trực tuyến và các phòng điều hành thông minh (IOC), giảm thiểu không gian lưu trữ hồ sơ giấy truyền thống.
Theo đánh giá của UBND TPHCM, việc quy hoạch các sở, ngành về một đầu mối là giai đoạn chuyển đổi từ mô hình “phân tán - di sản” sang “tập trung - hiện đại”. Trung tâm Hành chính mới của TPHCM được quy hoạch hiện đại, tập trung, đáp ứng yêu cầu bố trí trụ sở làm việc của các cơ quan quản lý nhà nước, góp phần sắp xếp, tinh gọn bộ máy tổ chức và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, giảm sự phân tán trụ sở hành chính. Qua đó nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ hành chính công, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận, thực hiện các thủ tục hành chính theo quy trình thống nhất, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả.
Theo kế hoạch, tối nay 29-4, đoạn tuyến chính dự án thành phần 2, 3 đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu dài hơn 37km từ nút giao Long Thành (tỉnh Đồng Nai) đến điểm cuối dự án (giao với quốc lộ 56, địa bàn TPHCM) sẽ được đưa vào khai thác tạm. Cùng với đó, các đoạn tuyến thuộc dự án đường cao tốc Bắc - Nam phía Đông qua 2 tỉnh Gia Lai, Quảng Ngãi được đưa vào sử dụng sau nhiều lần lỡ hẹn đã mang đến niềm vui lớn cho người dân, doanh nghiệp vào đúng dịp lễ 30-4 và 1-5.
Dự án còn kiến tạo hệ thống không gian xanh và không gian công cộng, tạo môi trường sinh thái hài hòa phục vụ cộng đồng; góp phần cải thiện môi trường sống và đời sống tinh thần của người dân, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, nghỉ ngơi, giao lưu văn hóa và tiếp cận không gian công cộng theo định hướng phát triển đô thị bền vững, thân thiện với môi trường.
Còn dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TPHCM tại Bến Nhà Rồng (phường Xóm Chiếu) không chỉ bảo tồn giá trị lịch sử - văn hóa, mà còn góp phần tái thiết không gian ven sông theo hướng “mở”. Dự án được kỳ vọng biến không gian ven sông Sài Gòn thành điểm đến văn hóa - du lịch mang tính biểu tượng, đồng thời mở rộng không gian công cộng cho người dân.
Một số dự án động thổ, khởi công ngày 29-4
- Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính TPHCM: trên 31.000 tỷ đồng.
- Cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TPHCM: trên 20.000 tỷ đồng.
- Tuyến đường sắt Bến Thành - Thủ Thiêm: trên 46.300 tỷ đồng.
- Khu đô thị Đại học quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn: trên 59.000 tỷ đồng.
Bước tiến trong phát triển hạ tầng đô thị
Trong khi đó, dự án tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm, dài khoảng 6,2km, đi ngầm hoàn toàn với 6 nhà ga, cũng được khởi công, đánh dấu bước tiến quan trọng trong phát triển hạ tầng giao thông đô thị. Tuyến metro này bắt đầu từ ga Bến Thành, đi theo trục đường Hàm Nghi, vượt sông Sài Gòn sang Khu đô thị Thủ Thiêm (phường An Khánh) và tiếp tục đi dọc đại lộ Mai Chí Thọ đến ga cuối.

Công nhân làm việc trên công trường dự án Quảng trường Trung tâm Thành phố và Trung tâm Hành chính TPHCM. Ảnh: NGÔ BÌNH
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 46.300 tỷ đồng, được đề xuất triển khai theo hình thức đối tác công - tư (PPP), hợp đồng BT (Build - Transfer: Xây dựng - Chuyển giao), với nhà đầu tư là Công ty CP Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh (thuộc THACO). Dự kiến công trình hoàn thành vào năm 2030 và kết nối đồng bộ với các tuyến metro khác trong mạng lưới đường sắt đô thị của thành phố.
Tuyến metro này được đánh giá có vai trò then chốt trong việc kết nối khu trung tâm hiện hữu với Khu đô thị mới Thủ Thiêm - khu vực được định hướng trở thành Trung tâm Tài chính và Thương mại quốc tế. Tuyến cũng liên kết với các trục giao thông chiến lược như metro số 2 và tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành, góp phần tăng khả năng kết nối với sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành trong tương lai. Dự án được kỳ vọng sẽ giảm áp lực giao thông cho khu vực trung tâm, đặc biệt tại các tuyến qua hầm Thủ Thiêm và cầu Sài Gòn. Việc đưa tuyến metro này vào khai thác sẽ góp phần cải thiện năng lực vận tải công cộng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực cạnh tranh của TPHCM.
Trong khi tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm là trục giao thông đô thị trên cạn thì Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ mở ra không gian phát triển hướng biển; còn dự án Khu đô thị Đại học quốc tế tại xã Xuân Thới Sơn là bước đi cụ thể trong phát triển đô thị tri thức, giáo dục chất lượng cao, thu hút đầu tư, nguồn nhân lực và không gian đổi mới sáng tạo cho thành phố.
Khẳng định năng lực đi trước, làm thật của TPHCM
Việc TPHCM khởi công, động thổ loạt dự án trọng điểm không nên nhìn đơn thuần như một sự kiện đầu tư xây dựng, mà cần đặt trong một chuyển động lớn hơn về năng lực quản trị phát triển của một đô thị đặc biệt. Điểm đáng chú ý là thành phố đang từng bước chuyển từ trạng thái “xin cơ chế” sang “tổ chức thực thi cơ chế”; từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo phát triển; từ phản ứng với điểm nghẽn sang chủ động mở ra không gian tăng trưởng mới.
Các cơ chế đặc thù như Nghị quyết số 188/2025/QH15, hay Nghị quyết số 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 98/2023/QH15 là những “công cụ chính sách” rất quan trọng. Trong đó, Nghị quyết số 188/2025/QH15 tạo điều kiện thí điểm một số cơ chế đặc thù, đặc biệt cho mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TPHCM; Nghị quyết số 260/2025/QH15 tiếp tục mở rộng khuôn khổ thể chế để TPHCM huy động nguồn lực, triển khai các dự án quy mô lớn và thu hút nhà đầu tư chiến lược.
Cơ chế dù tốt đến đâu cũng chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở năng lực hấp thụ chính sách, năng lực phối hợp liên ngành, năng lực chuẩn bị dự án và kỷ luật thực thi. Việc các dự án trọng điểm được khởi công, động thổ cho thấy TPHCM đang cố gắng rút ngắn khoảng cách giữa nghị quyết và công trường, giữa quyết sách và kết quả cụ thể. Đây là biểu hiện của một mô hình điều hành mới theo hướng rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm. Với TPHCM, một đô thị hơn 14 triệu dân, giữ vai trò đầu tàu kinh tế quốc gia, muốn tăng trưởng nhanh và bền vững thì phải biết biến thể chế thành dự án, biến dự án thành hạ tầng, biến hạ tầng thành năng lực cạnh tranh, và cuối cùng là biến tăng trưởng thành chất lượng sống tốt hơn cho người dân.
TPHCM đang có cơ hội lớn để chứng minh rằng cơ chế đặc thù không chỉ là sự phân quyền mạnh hơn từ Trung ương, mà còn là cam kết trách nhiệm cao hơn trước nhân dân và đất nước. Nếu thành phố giữ được tinh thần hành động, kiểm soát tốt rủi ro và đeo bám đến cùng từng dự án, những công trình này sẽ không chỉ tạo thêm hạ tầng mới, mà còn củng cố niềm tin về năng lực đi trước, làm thật và mở đường của TPHCM trong giai đoạn phát triển mới.
ThS NGUYỄN TUẤN ANH











