TPHCM: Hạ tầng chưa theo kịp tốc độ chuyển đổi xanh

Thế nhưng, hệ thống vẫn còn nhiều điểm nghẽn về đấu nối điện, phân bổ chưa đồng đều và chưa hình thành đầy đủ cơ chế sử dụng chung cho mọi loại phương tiện điện. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến mục tiêu chuyển đổi giao thông xanh.

Lắp đặt nhưng chưa thể khai thác

Ghi nhận trên nhiều tuyến đường trung tâm TPHCM như Lê Lai, Huyền Trân Công Chúa, các khu đô thị, trung tâm thương mại, bãi đỗ xe công cộng và khu dân cư, hệ thống trụ sạc xe điện đang dần trở nên quen thuộc với người dân. Theo Công ty CP Phát triển trạm sạc Toàn Cầu (V-Green), tính đến ngày 27-4, doanh nghiệp đã được cấp phép sử dụng mặt bằng tại 1.163 vị trí trên địa bàn để lắp đặt 3.479 tủ đổi pin xe máy điện.

Trong số này, 645 vị trí với 1.658 tủ đổi pin đã được hoàn thành lắp đặt tại hiện trường. Tuy nhiên, quá trình đưa vào vận hành vẫn gặp nhiều khó khăn, hiện mới chỉ có 148 tủ đổi pin được đấu nối điện và hoạt động. Trong khi, 1.510 tủ đã lắp đặt nhưng chưa thể khai thác do chưa hoàn tất thủ tục đấu nối nguồn điện. Bên cạnh đó, 545 vị trí dù đã được cấp phép nhưng vẫn đang chờ cấp điểm đấu nối điện.

Hệ thống trạm sạc và tủ pin xe điện được lắp đặt dọc lề đường Lê Lai, phường Bến Thành. ẢNH: HOÀNG HÙNG

Ghi nhận tại khu vực trung tâm thành phố cho thấy, hệ thống trụ sạc được đầu tư khá hiện đại và thuận tiện. Trên đường Lê Lai, nhiều trụ sạc được bố trí dọc khu vực Công viên 23 tháng 9, tích hợp thanh toán điện tử thông qua ứng dụng di động. Trên đường Huyền Trân Công Chúa, các trụ sạc được bố trí gần Công viên Tao Đàn và các bãi giữ xe.

Do nhu cầu sử dụng ngày càng tăng nên một số điểm sạc thường bị quá tải cục bộ. Nhiều tài xế xe công nghệ và người sử dụng ô tô điện phản ánh, thời gian chờ sạc kéo dài vào các khung giờ cao điểm, ảnh hưởng đến quá trình di chuyển và hoạt động kinh doanh. Trong khi các địa bàn trung tâm và khu vực có mật độ phương tiện sử dụng điện cao được đầu tư khá nhiều trụ sạc, thì nhiều địa bàn, nhất là các khu vực vùng ven, vẫn còn thiếu điểm sạc công cộng.

Hình thành mạng lưới sạc dùng chung

Theo các chuyên gia, hạ tầng sạc xe điện cần được xem là một loại hình dịch vụ thiết yếu tương tự hệ thống cung cấp nhiên liệu. Do đó, việc đầu tư và khai thác trạm sạc không nên giới hạn trong phạm vi một doanh nghiệp hay một nhà sản xuất xe điện cụ thể.

Hệ thống trụ sạc xe điện trên vỉa hè đường Lê Lai, phường Bến Thành (TPHCM). ẢNH: QUỐC HÙNG

Giải thích về vấn đề này, ông Võ Khánh Hưng, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, cho biết, các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân đáp ứng đầy đủ các điều kiện về quy hoạch, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, môi trường và kinh doanh dịch vụ đều có thể tham gia đầu tư hạ tầng sạc điện.

Sở Xây dựng đã công bố công khai các tuyến đường, vị trí lắp đặt cụ thể để các đơn vị tham gia đầu tư. “Hiện nay, VinFast và đơn vị phát triển hạ tầng V-Green là những nhà đầu tư chiếm số lượng lớn trong lĩnh vực sạc xe điện.

Tuy nhiên, quy định pháp luật không giới hạn quyền đầu tư trạm sạc chỉ dành cho VinFast hoặc các doanh nghiệp sản xuất xe điện. Thực tế đã có nhiều trung tâm thương mại, khách sạn, cao ốc văn phòng, bãi đậu xe và doanh nghiệp năng lượng đã lắp đặt hệ thống sạc để phục vụ khách hàng hoặc kinh doanh dịch vụ”, ông Võ Khánh Hưng cho hay.

Một trong những vấn đề được dư luận quan tâm hiện nay là khả năng sử dụng chung giữa các hãng xe. Theo ông Võ Khánh Hưng, trong định hướng phát triển hạ tầng xe điện, thành phố yêu cầu các trạm sạc phải áp dụng chuẩn sạc CCS2 và phần mềm quản lý mở, cho phép nhiều loại phương tiện xe điện cùng khai thác.

Như vậy, các dòng xe của VinFast, BYD, Hyundai, Kia, Mercedes-Benz, Tesla và nhiều thương hiệu khác đều có thể tiếp cận hệ thống hạ tầng một cách thuận lợi. “Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tránh tình trạng mỗi doanh nghiệp xây dựng một hệ thống riêng biệt, gây lãng phí nguồn lực xã hội và hạn chế khả năng tiếp cận của người dùng”, ông Võ Khánh Hưng cho biết.

Theo PGS-TS Phạm Xuân Mai, Trường Đại học Bách khoa TPHCM, hạ tầng sạc xe điện cần được phát triển theo hướng mở và dùng chung cho tất cả các hãng xe, tương tự hệ thống cây xăng hiện nay. Người dân phải có quyền tiếp cận các điểm sạc ở mọi nơi mà không bị giới hạn bởi thương hiệu phương tiện đang sử dụng.

Nếu mỗi hãng xây dựng một mạng lưới sạc riêng sẽ dẫn đến lãng phí quỹ đất, tăng chi phí đầu tư và gây bất tiện cho người dùng. Vì vậy, các trạm sạc cần áp dụng chung tiêu chuẩn kỹ thuật, chuẩn kết nối và phần mềm quản lý để bảo đảm khả năng tương thích giữa các dòng xe khác nhau.

Theo Sở Xây dựng TPHCM, đến nay thành phố đã triển khai khoảng 9.735 trạm sạc ô tô điện với 5.653 cổng sạc nhanh và 11.022 cổng sạc chậm; khoảng 300 trạm sạc nhanh cho xe máy điện cùng hàng ngàn điểm đổi pin.

Trong đó, hệ thống do V-Green đầu tư hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất. Về chi phí sử dụng dịch vụ, các đơn vị vận hành đang áp dụng hình thức tính tiền theo lượng điện năng tiêu thụ thực tế và loại hình sạc nhanh hoặc sạc chậm. Mức giá có sự khác nhau giữa các nhà cung cấp tùy thuộc công nghệ, công suất thiết bị và chính sách kinh doanh.