TPHCM tăng tốc cải tạo hàng loạt chung cư cũ

Nhiều công trình trên … 50 tuổi

Sau hơn 50 năm xây dựng và đưa vào sử dụng, nhiều chung cư trên địa bàn Thành phố đã xuống cấp nghiêm trọng. Các chung cư hư hỏng nặng được kể đến như: chung cư Vĩnh Hội, Bình Quới, cụm chung cư Nguyễn Thiện Thuật, cụm chung cư Ngô Gia Tự, chung cư Lê Thị Riêng, khu chung cư Bàu Cát, cư xá Bắc Hải, Phú Lâm... đang trong tình trạng tường nứt, bê tông bong tróc, nhiều vị trí lộ cốt thép, hệ thống hạ tầng kỹ thuật hư hỏng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.

Có mặt tại chung cư Vĩnh Hội, phường Khánh Hội, phóng viên chuyên đề Công an TPHCM ghi nhận, các lô A, B, C với nhiều vết nứt dọc trần nhà, tường bong tróc, mục nát. Nhiều cột bê tông gãy vỡ, để lộ lõi thép hoen gỉ; kết cấu không còn đảm bảo khả năng chịu lực và tiềm ẩn nguy cơ sập đổ bất cứ lúc nào. Không dừng lại đó, hệ thống dây điện chằng chịt, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ.

Theo kết quả kiểm định của Sở Xây dựng từ tháng 1/2017, cụm công trình chung cư Vĩnh Hội được xếp loại nguy hiểm cấp D - mức nguy hiểm cao nhất. Bà Trần Thị Thu Hương, cư dân chung cư cho biết: "Gia đình tôi sống tại đây từ trước năm 1975. Hiện công trình đã xuống cấp khiến nhiều hộ dân chúng tôi không khỏi bất an. Dù lo ngại về mức độ an toàn nhưng do khó khăn về kinh tế nên nhiều người chưa thể di dời".

Nhiều chung cư xây dựng trước năm 1975 đang xuống cấp nghiêm trọng

Trao đổi với chúng tôi, ông Đỗ Hồng Xuân, cư dân tại đây bộc bạch: "Sau nhiều năm sử dụng, công trình đã hư hỏng nghiêm trọng, trong khi tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Phần lớn người dân sinh sống tại chung cư là lao động tự do, buôn bán nhỏ, thu nhập không ổn định. Vì vậy, việc chuyển đến nơi ở mới là vấn đề lớn đối với nhiều hộ. Để di dời đến nơi ở mới, nhiều người dân đặc biệt quan tâm đến mức giá bồi thường, quyền lợi của chủ sở hữu căn hộ và điều kiện tái định cư!".

Gắn bó với chung cư từ những ngày đầu công trình đưa vào sử dụng, ông Trần Văn Quang là một trong những người chứng kiến rõ nhất quá trình xuống cấp của khu nhà. Chỉ tay vào những cột bê tông ở tầng 1 khu B, ông Quang cho biết dấu hiệu hư hỏng của khu chung cư xuất hiện ngày càng rõ. Phần vữa bên ngoài đã mục rơi xuống, lộ rõ cốt thép bên trong đã gỉ sét. Nhiều hộ dân có điều kiện thì sửa sang lại, nhưng do tường bị ngấm ẩm từ bên trong nên chỉ sau một thời gian ngắn lớp vữa lại bong tróc.

Bên cạnh đó, tình trạng thấm dột kéo dài cũng là nỗi ám ảnh với người dân nơi đây. Các căn hộ ở tầng dưới thường xuyên bị nước thấm từ tầng trên, đặc biệt tại khu vực nhà vệ sinh. Có trường hợp muốn xử lý dứt điểm, chủ căn hộ phía trên phải đục nền nhà để khắc phục tình trạng nước rò rỉ xuống tầng dưới nhưng cũng không triệt để.

Các hộ dân cho rằng, chủ trương cải tạo, xây mới chung cư của thành phố là chủ trương đúng đắn. Tuy nhiên, họ mong muốn được chính quyền giải quyết thỏa đáng về các quyền lợi liên quan như đơn giá đền bù sát với giá thị trường; hỗ trợ tiền để người dân thuê nhà tạm từ 6 tháng hoặc 1 năm; hỗ trợ tiền chuyển đổi ngành nghề, có chính sách tái định cư cho người dân nếu có nhu cầu...

Khi hay tin thành phố bố trí căn hộ tạm cư để phục vụ di dời, nhiều người dân đã bày tỏ vui mừng, bởi đây là cơ hội để sớm rời khỏi nơi ở không còn đảm bảo an toàn. Sinh sống từ năm 1974, bà Nguyễn Thị Len cho biết tình trạng chung cư xuống cấp khiến gia đình bà luôn bất an. Bà Len rất đồng tình với chủ trương cải tạo chung cư nhưng mong muốn được thông tin cụ thể về nơi ở mới để không ảnh hưởng đến việc học của con cái và công việc kinh doanh.

Cũng t heo bà Len, phần lớn cư dân ở đây làm lao động tự do, buôn bán nhỏ, thu nhập phụ thuộc vào công việc hằng ngày nên việc di dời có thể ảnh hưởng đến kinh tế gia đình. Bà Len rất ủng hộ chủ trương cải tạo chung cư, nhưng mong được hỗ trợ khi di chuyển đến nơi ở mới. Nếu được thành phố hỗ trợ thì người dân rất vui mừng.

Xây dựng cơ chế phù hợp để người dân di dời

Tương tự, tại cụm 6 chung cư Thanh Đa, phường Bình Quới có 1.351 hộ dân sinh sống đã được UBND TPHCM lựa chọn làm điểm trong chương trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ trên địa bàn. Sau hơn 50 năm sử dụng, nhiều hạng mục kết cấu của chung cư đã xuống cấp, không còn đáp ứng yêu cầu chịu lực. Nhiều hạng mục của công trình đã xuống cấp rõ rệt. Tường và trần nhà loang lổ, ẩm mốc; nhiều mảng vữa bong tróc, để lộ lớp gạch bên trong. Tình trạng cơi nới, xây dựng thêm tầng khiến tải trọng công trình gia tăng, ảnh hưởng đến kết cấu chịu lực và mỹ quan đô thị.

Chung cư cũ bị cơi nới làm mất mỹ quan đô thị

Dự án chung cư Thanh Đa có 1.351 hộ dân, gồm 1.001 hộ sở hữu tư nhân và 350 hộ thuộc sở hữu nhà nước. Đến nay, có 1.070 hộ đồng thuận với chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời, đạt gần 81% tổng số hộ. Theo UBND phường Bình Quới, thời hạn di dời theo quyết định đã kết thúc. Chính quyền địa phương đã thành lập 6 tổ công tác tiếp tục gặp gỡ, tuyên truyền, vận động các hộ còn lại chấp hành chủ trương di dời.

Chính quyền địa phương cho biết, các hộ dân thuộc diện tái định cư tại chỗ sẽ được bố trí nơi ở tại chung cư mới, điều kiện sinh hoạt an toàn, khang trang hơn. Dự án dự kiến thi công trong 3 năm. Việc bàn giao mặt bằng đúng tiến độ được xem là yếu tố quan trọng để đẩy nhanh xây dựng, bảo đảm phương án tái định cư và giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Ông Vũ Anh Dũng, Phó Phòng Phát triển đô thị, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, hiện thành phố có 64 chung cư cũ với 106 lô, tổng cộng 8.577 căn hộ, thuộc diện phải di dời, tháo dỡ. Thành phố đang xây dựng một Nghị quyết riêng về cơ chế, chính sách và biện pháp cải tạo, xây dựng lại chung cư. Dự thảo có những đề xuất vượt trội so với quy định hiện hành, dựa trên thẩm quyền được giao tại Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10. Đối với các chung cư chưa hoàn tất di dời, UBND TPHCM đã yêu cầu UBND các phường khẩn trương rà soát nhu cầu tạm cư, bố trí chỗ ở hoặc hỗ trợ chi phí thuê nhà cho người dân theo quy định.

Đối với 16 chung cư cấp D được kiểm định từ năm 2017, TPHCM đã di dời 828/1.194 hộ dân. Trong đó, 12 chung cư đã di dời toàn bộ 608 hộ, 2 chung cư di dời một phần với 220/367 hộ, 2 chung cư còn lại vẫn còn 219 hộ chưa di dời. Đối với những chung cư chưa di dời, trong thời gian tới các địa phương phải thông báo kết quả kiểm định đến chủ sở hữu, đơn vị quản lý vận hành; đồng thời, lắp đặt biển cảnh báo tại khu vực có kết cấu hư hỏng nặng, tăng cường kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy trong thời gian chờ phá dỡ, cải tạo.

Riêng chung cư Vĩnh Hội, công tác di dời, bố trí tạm cư đang được triển khai song song với việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, làm cơ sở xây dựng kế hoạch cải tạo và mời gọi nhà đầu tư bởi dự án hiện chưa có chủ đầu tư. Đến nay, Sở Xây dựng đã trình UBND TPHCM dự thảo kế hoạch thực hiện Đề án cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ giai đoạn 2026 - 2030. Dự thảo xác định thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương đối với việc di dời, tháo dỡ và đầu tư xây mới từng công trình.

Đối với 64 chung cư vừa được xác định phải tháo dỡ, Sở Xây dựng đề xuất hoàn tất việc đầu tư, cải tạo hoặc xây dựng lại từ nay đến năm 2030. Để thu hút doanh nghiệp, TPHCM đã ban hành Nghị quyết 17/2025/NQ-HĐND với các chính sách hỗ trợ chủ đầu tư tham gia cải tạo chung cư cũ. Cơ chế này hỗ trợ 50% kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật, tối đa 10 tỷ đồng mỗi dự án, cùng một phần chi phí di dời, cưỡng chế theo điều kiện quy định. Sở Xây dựng cho biết, khi dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư và có doanh nghiệp thực hiện, các chính sách hỗ trợ mới được áp dụng theo điều kiện tương ứng.