Trà xanh hay trà đen nhiều caffeine, loại trà nào tốt hơn cho sức khỏe?

Trà xanh và trà đen đều được làm từ cây Camellia sinensis nhưng trải qua những cách chế biến khác nhau. Trà xanh được hấp hoặc sao rồi sấy khô, trong khi trà đen trải qua quá trình oxy hóa nhiều hơn. Sự khác biệt này ảnh hưởng đến màu sắc, hương vị và thành phần các hợp chất trong trà. 

Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), cả hai loại đều chứa polyphenol và caffeine. Tìm hiểu một số thông tin dưới đây về trà xanh và trà đen nếu bạn đang băn khoăn lựa chọn loại nào:

1. Trà đen thường nhiều caffeine hơn trà xanh

Trà xanh và trà đen khác nhau về hàm lượng caffeine và thành phần hợp chất thực vật. Ảnh minh họa AI

Xét về caffeine, trà đen thường chứa nhiều hơn trà xanh. Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), một khẩu phần 12 ounce, tương đương khoảng 355 ml, có hàm lượng caffeine điển hình khoảng 71 mg ở trà đen và 37 mg ở trà xanh. Đây chỉ là mức tham khảo, bởi lượng caffeine thực tế còn phụ thuộc vào loại trà, lượng lá, nhiệt độ nước và thời gian pha.

Caffeine có tác dụng kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp tăng sự tỉnh táo. Người nhạy cảm với caffeine hoặc dễ mất ngủ nên chú ý lượng trà sử dụng và thời điểm uống. Trà xanh vẫn chứa caffeine, vì vậy không thể xem là đồ uống hoàn toàn không có chất kích thích.

2. Cả hai đều cung cấp polyphenol

Trà chứa nhiều hợp chất thực vật, trong đó có polyphenol. Trà xanh giàu catechin, còn quá trình oxy hóa của trà đen tạo ra các hợp chất như theaflavin và thearubigin.

Các hợp chất này được nghiên cứu về khả năng tác động đến sức khỏe tim mạch. NCCIH cho biết bằng chứng hiện có gợi ý cả trà xanh và trà đen có thể mang lại lợi ích nhất định đối với một số yếu tố nguy cơ tim mạch, trong đó có huyết áp và cholesterol. Bằng chứng dài hạn vẫn còn hạn chế.

Điều này không có nghĩa uống trà có thể thay thế chế độ ăn uống lành mạnh hoặc thuốc điều trị ở người mắc bệnh.

3. Trà xanh có lợi thế về huyết áp

Tác động lên huyết áp của trà xanh rõ hơn trà đen. Ảnh minh họa AI

Một phân tích gộp công bố năm 2020 trên Complementary Therapies in Medicine tổng hợp 5 thử nghiệm với 408 người có huyết áp tăng hoặc tăng huyết áp. Kết quả cho thấy uống trà thường xuyên giúp giảm trung bình 4,81 mmHg huyết áp tâm thu và 1,98 mmHg huyết áp tâm trương. Khi phân tích theo từng loại trà, tác động lên huyết áp của trà xanh rõ hơn trà đen.

Một số nghiên cứu khác cũng ghi nhận tác động có lợi của trà đen đối với huyết áp. Một phân tích gộp 13 thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy bổ sung trà đen giúp giảm nhẹ huyết áp tâm thu và tâm trương so với nhóm đối chứng.

Như vậy, trà xanh có thể có lợi thế nhất định đối với huyết áp trong một số nghiên cứu, còn trà đen cũng có bằng chứng về tác động tích cực. Chưa có cơ sở để từ đó kết luận trà xanh tốt hơn trà đen về sức khỏe tổng thể.

4. Uống trà có liên quan đến sức khỏe tim mạch

Một tổng quan hệ thống và phân tích gộp 39 nghiên cứu đoàn hệ công bố trên Advances in Nutrition năm 2020 cho thấy mỗi cốc trà khoảng 237 ml uống thêm mỗi ngày có liên quan với nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch thấp hơn khoảng 4%, biến cố tim mạch thấp hơn 2% và đột quỵ thấp hơn 4%.

Đây là mối liên quan từ các nghiên cứu quan sát, không chứng minh uống trà trực tiếp làm giảm nguy cơ bệnh tim mạch. Những người uống trà thường xuyên cũng có thể có chế độ ăn uống và lối sống khác với những người ít hoặc không uống trà.

NCCIH cũng đánh giá bằng chứng về trà xanh và trà đen đối với bệnh tim mạch còn hạn chế, dù một số nghiên cứu cho thấy tác động có lợi nhỏ đối với các yếu tố nguy cơ như huyết áp và cholesterol.

5. Nên chọn trà xanh hay trà đen?

Lựa chọn loại trà nào nên dựa vào lượng caffeine mong muốn, sở thích và khả năng dung nạp. Ảnh minh họa AI

Không có loại trà nào được chứng minh là tốt nhất cho tất cả mọi người.

Nếu muốn hạn chế caffeine, trà xanh thường là lựa chọn phù hợp hơn do hàm lượng caffeine điển hình thấp hơn trà đen. Người thích vị đậm và muốn lượng caffeine cao hơn có thể chọn trà đen.

Nếu quan tâm đến sức khỏe tim mạch, cả hai đều có những bằng chứng nhất định về lợi ích. Trà xanh có kết quả đáng chú ý hơn trong một số nghiên cứu về huyết áp, trong khi trà đen cũng cho thấy tác động tích cực trong các thử nghiệm. Vì vậy, có thể lựa chọn dựa trên sở thích, lượng caffeine mong muốn và khả năng dung nạp.

Cách uống cũng đáng chú ý. Trà pha thông thường, đặc biệt khi không thêm hoặc chỉ thêm ít đường, phù hợp hơn các loại trà pha nhiều đường trong chế độ ăn cân bằng.

6. Ai nên chú ý lượng trà?

Người nhạy cảm với caffeine, khó ngủ hoặc xuất hiện bồn chồn, tim đập nhanh sau khi uống trà nên giảm lượng sử dụng và tránh uống gần giờ ngủ.

Phụ nữ mang thai cần chú ý tổng lượng caffeine từ trà, cà phê và các nguồn khác. NCCIH lưu ý trà xanh là nguồn cung cấp caffeine và khuyến nghị phụ nữ mang thai trao đổi với nhân viên y tế về lượng caffeine phù hợp.

Cũng cần phân biệt trà xanh pha uống với chiết xuất trà xanh dạng viên hoặc viên nang. NCCIH cho biết trà xanh dùng như đồ uống nhìn chung an toàn ở người trưởng thành. Một số trường hợp tổn thương gan hiếm gặp được ghi nhận chủ yếu với các sản phẩm chiết xuất trà xanh, đặc biệt dạng viên hoặc viên nang.