Trái Đất mất hơn 11 nghìn tỷ tấn băng trong nửa thế kỷ

Greenland và Nam Cực đã mất một lượng băng khổng lồ lên tới hơn 11 nghìn tỷ tấn kể từ những năm 1970, khiến mực nước biển toàn cầu dâng cao hơn 3cm.

Kết quả này được công bố hôm 16/9 trên tạp chí Scientific Data của Nature. Nghiên cứu là sản phẩm của chương trình hợp tác quốc tế giữa các nhà khoa học vùng cực, với sự tham gia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cùng nhiều tổ chức uy tín khác.

Theo báo cáo, toàn bộ khối lượng băng mất đi tương đương khoảng 11,3 triệu tỷ lít nước. Riêng lượng nước này đã góp phần khiến mực nước biển trung bình toàn cầu tăng khoảng 3,1cm kể từ năm 1979, chưa tính đến những nguyên nhân khác như sự giãn nở của nước biển khi đại dương ấm lên.

Mức tăng vài centimet nghe có vẻ không đáng kể, nhưng tác động thực tế lại rất lớn. Cứ mỗi centimet mực nước biển dâng lên, thế giới sẽ có thêm từ 2 đến 3 triệu người phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt ít nhất một lần mỗi năm.

Báo cáo cũng thông tin thêm về việc sông băng Jakobshavn nổi tiếng ở Greenland hiện đang giảm diện tích với tốc độ lên tới 50m mỗi ngày.

Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 5/6 lượng băng tan chảy không phải do không khí nóng làm tan chảy bề mặt, mà do dòng nước ấm hơn ăn mòn các dải băng từ bên dưới và hai bên hông, thúc đẩy các khối băng trôi nhanh hơn ra đại dương. Đây được đánh giá là tín hiệu đáng lo ngại đối với kịch bản nước biển dâng trong tương lai.

Trước đây, nhóm nghiên cứu do ESA dẫn đầu chỉ đánh giá tình trạng tan chảy của các dải băng từ thập niên 1990 dựa trên dữ liệu vệ tinh châu Âu.

Tuy nhiên, nhờ kết hợp thêm nguồn dữ liệu từ các vệ tinh của NASA, các nhà khoa học đã xây dựng được biểu đồ theo dõi thể tích băng tại Nam Cực từ năm 1979 và tại Greenland từ năm 1972.

Tổng cộng, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 27 vệ tinh cùng 42 bộ khảo sát độc lập để đánh giá sự thay đổi khối lượng băng.

Kết quả phân tích cho thấy trong những năm 1970, 1980 và một phần thập niên 1990, khối lượng của các dải băng nhìn chung tương đối ổn định. Tuy nhiên, tiến trình tan chảy bắt đầu diễn ra và trở nên đặc biệt mạnh mẽ trong thập niên 2010.

Nhóm nghiên cứu khẳng định xu hướng gia tăng khối lượng băng thất thoát ra đại dương qua nhiều thập kỷ có mối liên hệ chặt chẽ với tình trạng biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Cạnh đó, các nhà khoa học cảnh báo những thay đổi lớn nhất hiện nay xuất phát từ các quá trình động lực học, tức quá trình diễn ra đột ngột và dữ dội hơn nhiều so với quá trình tan chảy bề mặt diễn tiến chậm, nên rất dễ dẫn đến các “điểm bùng phát” mất kiểm soát.

Chính vì vậy, những biến số khó lường trong quá trình tan băng ở Nam Cực sẽ tiếp tục là thách thức lớn đối với nhân loại cho dù đây là một mối nguy hiểm rõ ràng và hiện hữu có thể mất nhiều thập kỷ để bộc phát hoàn toàn.